Konuyu Türkinform’a değerlendiren nöroloji uzmanı Dr. Mine Şener, hafta boyunca kaybedilen uykunun tamamının hafta sonu yapılan uzun uyku seanslarıyla telafi edilemeyeceğini belirtiyor.
Yetişkin birinin günde ortalama 7-9 saat uyuması gerektiğine işaret eden Şener, 5-6 saat uyunması halinde ciddi bir uyku açığı oluşacağına işaret ediyor. Şener, bu durumun yalnızca yorgunluk hissi yaratmadığını aynı zamanda dikkat, hafıza, karar verme ve öğrenme gibi kritik beyin fonksiyonlarını da etkileyeceğine dikkat çekiyor.
EKSİK UYKU BEYİN ÜZERİNDE ETKİLİ
Uyku sırasında beyin, gün boyunca biriken bilgileri işlerken, gereksiz bağlantıları temizliyor ve yeni anıları depoluyor. Uyku süresi kısaldığında ise bu süreçler aksayabiliyor. Kronik uyku eksikliğinin özellikle ön beyin bölgelerinde performans düşüklüğüne neden olabileceği belirtilirken, bu bölgelerin planlama, odaklanma ve problem çözme gibi üst düzey zihinsel işlevlerden sorumlu olduğu ifade ediliyor.
Dr. Mine Şener, hafta sonları geç saatlere kadar uyumanın kısa vadede kişinin kendisini daha dinç hissetmesini sağlayabileceğini ancak bu durumun biyolojik saatin yeniden bozulmasına yol açabileceğine dikkat çekiyor.
Özellikle hafta içi sabah erken kalkan kişilerin hafta sonu öğlene kadar uyuması, vücudun iç saatinde "sosyal jet-lag" adı verilen bir düzensizlik oluşturabiliyor. Bu da pazartesi günü yeniden yorgunluk, dikkat eksikliği ve konsantrasyon sorunlarıyla karşılaşılmasına neden olabiliyor.
Uzmanlar, birkaç saatlik uyku açığının kısmen telafi edilebileceğini, ancak aylar boyunca biriken kronik uyku borcunun tamamen silinmesinin mümkün olmadığını vurguluyor.
RİSKLER ÇOK FAZLA
Uyku ile nörodejeneratif hastalıklar arasındaki ilişki üzerine yapılan araştırmalara göre, derin uyku sırasında beynin toksik proteinleri temizleyen doğal mekanizmalarının daha aktif çalıştığını ortaya koyuyor. Yetersiz uyku ise Alzheimer hastalığıyla ilişkilendirilen beta-amiloid proteinlerinin beyinde birikmesine zemin hazırlayabiliyor.
Uzmanlar, kaliteli ve düzenli uykunun uzun vadeli beyin sağlığı açısından kritik önemde olduğunu ifade ediyor.
NE YAPMALI?
Uzmanlar, sağlıklı bir uyku düzeni için şu önerilerde bulunuyor:
-Her gün aynı saatlerde yatıp kalkmaya çalışın.
-Hafta sonları uyku saatlerini aşırı değiştirmeyin.
-Yatmadan önce ekran kullanımını azaltın.
-Akşam saatlerinde kafein tüketiminden kaçının.
-Uyku ortamını karanlık ve sessiz tutun.
-Gün içinde düzenli fiziksel aktivite yapın.
