Okullarda son günlerde dikkat çeken uygulamalardan biri “dürüstlük dolabı” ve “dürüstlük kantini” sistemi oldu. Bazı okullarda kasiyersiz satış yöntemiyle yürütülen bu uygulamada öğrenciler, kantindeki ürünleri kendi seçiyor, ücretini ödeme kutusuna bırakıyor ve para üstünü de kendileri alıyor. Uygulamanın amacı yalnızca satış yapmak değil; öğrencilerin dürüstlük, sorumluluk ve öz denetim gibi değerleri günlük hayat içinde deneyimlemesini sağlamak. Bazı okullarda yapılan sayımlarda kasanın eksik çıkması beklenirken tam tersine para fazlası olduğu görülmesi ise uygulamanın dikkat çeken ayrıntılarından biri oldu.
Emekli 30 yıllık öğretmen Cemal A., bu uygulamayı oldukça beğenmesinin yanı sıra eğitim açısından önemli bulduğunu belirterek, öğrencinin küçük yaşta doğru davranış alışkanlığı kazanmasının uzun vadeli bir karakter gelişimi oluşturduğunu söylüyor.
Cemal A., yıllarca öğrencilerle iç içe olduğunu ve okulun yalnızca ders anlatılan bir yer olarak görülmemesi gerektiğini vurguluyor. “Bir öğrencinin dürüst olması çok önemli. Okul çağında bu alışkanlığı kazanırsa, lise dönemine geldiğinde daha sağlam bir karaktere sahip olur” diyen Cemal A., eğitimin sadece bilgi vermek değil, öğrenciyi hayata hazırlamak olduğunu ifade ediyor.
“EĞİTİM SADECE DERS DEĞİL, İNSAN YETİŞTİRMEK”
Yılların öğretmeni Cemal A.’ya göre okullarda verilen süreç yalnızca öğretimle sınırlı kalmamalı. Öğrencinin sosyal yönünü ve değer dünyasını güçlendirecek bir anlayışın da okul kültürünün parçası olması gerektiğini belirtiyor. Kendisi de öğrencilerini her daim eğitmeye odaklandığını belirterek:
“Okulda sadece öğretim yapılmaz; eğitim de yapılmalıdır. Öğrenciye dürüstlüğü, paylaşmayı, yardımlaşmayı ve insan sevgisini öğretmek gerekir. Bunlar çocukta zamanla bir davranışa dönüşür.”
Cemal A., öğrencilerin yalnızca akademik başarıyla değerlendirilmesinin yetersiz olduğunu, çocukların insani ve ahlaki gelişiminin de aynı ölçüde önemli olduğunu dile getiriyor. Cemal A., 'dürüstlük dolabı' uygulamasını da bu minvalde bir uygulama olarak değerlendirdiğini belirtiyor:
"Çocukların bugün öğrendikleri onları yarına hazırlar. Eminim her bir öğretmen kendi yetiştirdiği çocuğun sevgi dolu, dürüst, paylaşmayı ve yardımlaşmayı bilen iyi birer birey olmasını ister. Biz öğretmenler bu tutkuyla başlıyoruz göreve."
ÖĞRETMENİN ETKİSİ BAZEN BİR HAYATI DEĞİŞTİRİYOR
Emekli öğretmen, eğitimcinin öğrencinin hayatında kalıcı bir iz bırakabileceğini de örneklerle anlatıyor. Meslek hayatında bir öğrencisinin bunalıma girmesi ve okulu beğenmemesi üzerine okul değiştirmesine destek olduğunu söyleyen Cemal A., “O öğrenci büyüdü ve daha sonra hemşire oldu. Bu benim gözlerimi yaşartan bir olay. Öğretmen öğrencinin hayatına dokunabiliyorsa, işte o zaman gerçek eğitim olur” ifadelerini kullanıyor.
Bu yaklaşımın, dürüstlük dolabı gibi uygulamaların neden önemli olduğunu daha görünür hale getirdiği değerlendiriliyor. Çünkü sistem, öğrencinin sadece “kurallara uyması” değil; içsel olarak doğru davranmayı öğrenmesi üzerine kurulu.
“BAZI ÇOCUKLAR SEVGİYİ EVDE GÖREMİYOR, OKULDA TANIYOR”
Cemal A., okulun sadece bilgi kazandıran bir kurum olmadığını, bazı öğrenciler için aynı zamanda bir güven alanı olduğunu söylüyor. Özellikle aile içinde yeterince ilgi ve sevgi görmeyen çocukların okulda öğretmenle kurduğu bağ sayesinde kendini değerli hissettiğini belirtiyor:
“Bazı ailelerde çocuklar sevgi görmeden büyüyebiliyor. Böyle durumlarda öğretmenin görevi yalnızca ders anlatmak olmuyor. Çocuğa kendini değerli hissettirmek ve ona yol göstermek de gerekiyor.”
Cemal A.’nın bu sözleri, dürüstlük dolabı uygulamasının aslında sadece bir sistem olmadığını, okul içindeki güven ilişkisiyle birlikte anlam kazandığını gösteriyor.
“ÖĞRENCİYE GÜVEN GÖSTERİRSEN, İÇİNDEKİ İYİLİK ORTAYA ÇIKAR”
Cemal A., öğrencinin davranışlarını belirleyen temel unsurlardan birinin “değer görmek” olduğunu vurguluyor. Ona göre öğrenci, kendisine insan gibi davranıldığını hissettiğinde daha olumlu bir karakter ortaya koyuyor:
“Karşındaki kişiyi insan yerine koymalısın. Eğer öğrenci kendisinin önemsenmediğini hissederse, içindeki doğruluğu ve iyiliği de ortaya çıkaramaz. Öğrenciye onu değerli gördüğünü hissettirmek gerekir. Ona güvendiğini göstermek ve onun güvene layık olduğunu gösterebileceği bir ortam yaratılması gerekir”
Bu nedenle Cemal A.'ya göre dürüstlük dolabı uygulaması, öğrencinin sorumluluk duygusunu test etmekten çok, öğrenciye güven vererek doğru davranışı teşvik eden bir yöntem olarak değerlendiriliyor.
