Birleşmiş Milletler (BM) Genel Sekreteri Antonio Guterres, BM Genel Kurulu'nun 80. yıldönümü vesilesiyle Londra'daki Methodist Central Hall'da düzenlenen "BM Genel Kurulu 80 Yaşında: 1946'dan Geleceğimize" başlıklı sempozyumda önemli değerlendirmelerde bulundu. Guterres, BM'nin kuruluşunda İngiltere'nin üstlendiği rolü teşekkürle anarken, 1946'da 51 ülke temsilcisinin savaş sonrası yaraları taşıyan Londra'da bir araya gelerek BM Genel Kurulu ilk toplantısını gerçekleştirdiğini belirtti.
Guterres, İkinci Dünya Savaşı sırasında Buckingham Sarayı, Parlamento ve Westminster Abbey'in Alman bombardımanlarına maruz kaldığını hatırlatarak, toplantının yapıldığı Methodist Central Hall'un bodrum katının 2 bin kişiyi sığınak olarak kabul eden en büyük kamuya açık sığınak olduğunu anlattı. Binanın taşlarının, vatandaşların barış için taşıdığı umut ve duaları sembolize ettiğini ifade etti.
2017 yılında aynı salonda yaptığı konuşmadan hareketle, son on yılda dünya genelinde yerel çatışmaların küresel boyutlara ulaştığını, teknolojik gelişmelerin ekonomik dengeleri tehdit ettiğini ve ulusal egemenlik kavramının insan hakları ihlalleri için kullanıldığını söyledi. Gazze, Ukrayna ve Sudan'daki çatışmaların çok acımasız olduğunu, yapay zekanın hızla yaygınlaştığını ve pandeminin milliyetçi duygulara ivme kazandırarak kalkınma ve iklim değişikliği mücadelelerindeki ilerlemeleri sekteye uğrattığını vurguladı.
Guterres, mevcut küresel sorunların güçlü, duyarlı ve yeterli kaynaklara sahip çok taraflı bir işbirliği sistemini zorunlu kıldığını ifade ederken, bu sistemin aynı zamanda ciddi tehditler altında olduğuna dikkat çekti. 2025'in uluslararası işbirliği ve BM değerlerinin sınandığı zorlu bir yıl olduğunu belirtti. Yardım kaynaklarının azalması, eşitsizliklerin artması, iklim krizinin derinleşmesi, uluslararası hukukun ihlal edilmesi gibi olumsuz gelişmelerin yanı sıra, sivil toplum üzerindeki baskılar ve gazetecilere yönelik şiddetin arttığını aktardı. BM çalışanlarının da görev başındayken tehdit veya saldırı gördükleri bilgisini paylaştı.
Ayrıca, geçen yıl küresel askeri harcamaların 2,7 trilyon dolara yükselmesi ve bunun İngiltere ekonomisinin yüzde 70'ine denk gelmesi gibi önemli ekonomik verilere değindi. Dünya genelinde sıcaklık rekorları kırılırken fosil yakıt kullanımının artmasının endişe verici olduğunu söyledi. Siber ortamda algoritmaların yanlış bilgiyi kutlayıp nefreti yaydığını belirtti.
Guterres, 2026'nın dünyanın 1946'dan farklı olduğunu, küresel güç dengelerinin değişim içinde olduğunu ancak daha adil ya da daha istikrarsız bir geleceğin inşa edilebileceğini ifade etti. Bu nedenle uluslararası sistemin günümüz gerçeklerine uygun olarak yeniden şekillendirilmesinin kritik olduğunu vurguladı. BM Güvenlik Konseyi'nin reformu ve uluslararası finans sisteminin adil hale getirilmesi gerektiğini belirterek, bu yönde cesur adımların atılmasını istedi.
Son olarak, çok taraflılık ilkesinin tehlike altında olduğuna dikkat çeken Guterres, korkusuz ve sürekli sivil toplum hareketlerine dünya genelinde her zamankinden daha fazla ihtiyaç duyulduğunu sözlerine ekledi.
