Çocuklar yaşadıkları duygusal zorlukları her zaman kelimelerle anlatamayabiliyor. Özellikle küçük yaşlarda mutsuzluk, içe kapanma, öfke, ağlama nöbetleri veya günlük alışkanlıklardaki değişikliklerle kendini gösterebiliyor. Psikolog Ece Erkan, çocukların davranışlarındaki farklılıkların aileler tarafından dikkatle takip edilmesi gerektiğini belirterek ebeveynlere önemli uyarılarda bulundu.
ÇOCUKLAR MUTSUZLUKLARINI DAVRANIŞLARIYLA GÖSTEREBİLİYOR
Türkinform’a konuşan Psikolog Ece Erkan, çocukların duygusal sorunlarını her zaman sözcüklerle ifade edemediğini, özellikle küçük yaşlarda davranışların önemli ipuçları taşıdığını söyledi. Daha önce keyif aldığı etkinliklere ilgisini kaybetmek, arkadaşlarından uzaklaşmak, içe kapanmak, sık sık öfkelenmek ve ağlama nöbetleri yaşamak bu işaretler arasında yer alıyor.
Uyku ve iştah düzenindeki değişiklikler ile normalden daha huzursuz davranmak da çocuğun psikolojik açıdan zorlandığını gösterebiliyor. Erkan, burada önemli olanın yalnızca davranışın kendisi değil, çocuğun alışılmış davranışlarından ne kadar uzaklaştığı olduğunu vurguladı.
Daha önce sosyal ve hareketli olan bir çocuğun giderek yalnızlaşması veya küçük olaylara yoğun öfke tepkileri vermeye başlaması aileler tarafından dikkate alınmalı. Ancak her öfke nöbetinin ya da yalnız kalma isteğinin psikolojik bir sorun anlamına gelmediğini belirten Erkan, davranışların uzun süre devam etmesi, yoğunlaşması ve çocuğun okul, aile veya arkadaş ilişkilerini olumsuz etkilemesi durumunda dikkatli olunması gerektiğini ifade etti.

ÇOCUKLAR DUYGULARINI AİLELERİNE ANLATMAKTA NEDEN ZORLANIYOR?
Çocukların duygusal sorunlarını aileleriyle paylaşmakta zorlanmalarının nedenleri yaşlarına göre değişebiliyor. Özellikle küçük yaştaki çocuklar hissettikleri duyguları tam olarak tanımlayamayabiliyor veya nasıl ifade edeceklerini bilemeyebiliyor.
Bazı çocuklar ailelerini üzmekten, kızdırmaktan ya da hayal kırıklığına uğratmaktan korkarken yanlış anlaşılacaklarını da düşünebiliyor. Duygularını paylaştıklarında eleştirilen, küçümsenen veya hemen çözüm önerileriyle karşılaşan çocuklar zamanla kendilerini ifade etmekten kaçınabiliyor.
Erkan, ebeveynlerin çocuklarıyla iletişim kurarken öncelikle yargılamadan dinlemeye odaklanması gerektiğini belirtti. Çocuklara “Bunda üzülecek ne var?” veya “Sen de çok abartıyorsun.” demek yerine, “Bunun seni üzdüğünü fark ediyorum.” ve “İstersen bana anlatabilirsin.” gibi ifadelerle yaklaşılmasını önerdi.
Üzülmenin, öfkelenmenin veya korkmanın yanlış olmadığını çocuğa hissettirmek de önem taşıyor. Erkan, amacın çocuğu sürekli konuşmaya zorlamak değil, konuşmak istediğinde kendisini güvende hissedebileceği bir ortam oluşturmak olduğunu vurguladı.
HANGİ DURUMLARDA ÇOCUK PSİKOLOĞUNA BAŞVURULMALI?
Çocukların zaman zaman mutsuz, huzursuz, öfkeli veya isteksiz hissetmesi doğal bir durum. Bir sınav, arkadaşlık problemi, aile içindeki değişiklik veya olumsuz bir olay sonrasında yaşanan geçici mutsuzluk tek başına psikolojik sorun anlamına gelmiyor.
Ancak mutsuzluğun kalıcı hâle gelmesi, çocuğun daha önce keyif aldığı etkinliklerden uzaklaşması, okul başarısında belirgin düşüş yaşaması ve sosyal ilişkilerinin bozulması profesyonel destek ihtiyacına işaret edebiliyor. Yoğun kaygı, sürekli öfke, uyku ve iştah değişiklikleri de ailelerin takip etmesi gereken belirtiler arasında bulunuyor.
Erkan, çocuğun kendisine zarar verme davranışları göstermesi, yaşamak istemediğine ilişkin ifadeler kullanması veya güvenliğini tehdit eden davranışlarda bulunması hâlinde beklemeden uzman desteğine başvurulması gerektiğini belirtti.
ERKEN FARK EDİLEN DUYGUSAL GÜÇLÜKLER ÖNEM TAŞIYOR
Ailelerin profesyonel destek almak için belirtilerin uzun süre devam etmesini beklememesi gerektiğine dikkat çeken Erkan, çocuğun yaşadığı güçlük günlük yaşamını belirgin biçimde etkiliyorsa değerlendirme için başvurulabileceğini ifade etti.
Erkan, erken dönemde fark edilen duygusal güçlüklerin çocuğun ihtiyaçlarının anlaşılmasını ve ileride daha büyük sorunlar yaşamasının önlenmesini kolaylaştırabileceğini vurguladı.



