Dipnot, yazılı eserlerde okuyucuya ek bilgi sunmak veya kullanılan kaynağı belirtmek amacıyla başvurulan önemli bir yöntemdir. Sayfanın altında yer aldığı için "dipnot" olarak adlandırılır ve kaynakça ile benzer bir işlev görse de metindeki ilgili bilginin hemen altında bulunmasıyla ayrılır.
DİPNOT NEDİR?
Dipnot, bir kitapta, makalede veya başka bir yazılı eserde yer alan bilgi, düşünce ya da ifadeyle ilgili olarak sayfanın altına eklenen açıklama veya kaynak bilgisidir.
Yazar, metnin akışını bozmamak için ayrıntılı açıklamaları, alıntıları veya yararlandığı kaynakları doğrudan metnin içine yerleştirmek yerine dipnot olarak sayfanın altında gösterebilir.
Dipnotun bir diğer adı "haşiye" olarak belirtilmektedir.
DİPNOT NE İŞE YARAR?
Dipnotun temel amacı, metinde yer alan bilgilerin daha ayrıntılı şekilde açıklanmasını ve kullanılan kaynakların okuyucuya gösterilmesini sağlamaktır.
Dipnot sayesinde:
- Metnin anlam bütünlüğü korunur.
- Okuyucu ek açıklamalara kolayca ulaşabilir.
- Kullanılan kaynaklar gösterilebilir.
- Başka eserlerden yapılan alıntılar belirtilebilir.
- Metnin akışı gereksiz ayrıntılarla bölünmez.
MAKALEDE DİPNOT NE ZAMAN GÖSTERİLİR?
Makalelerde özellikle bilimsel ve akademik çalışmalarda bazı durumlarda dipnot kullanılması gerekir.
Başka kaynaklardan aynen yapılan aktarmalar, başka yazarlara ait özgün düşünceler veya özel bilgiler dipnotla gösterilebilir. Ayrıca çalışmanın başka bölümlerine yapılan atıflarda da dipnot kullanılabilir.
Bu nedenle dipnot, yalnızca kaynak göstermek için değil, metnin içinde açıklanması halinde akışı bozabilecek bilgileri aktarmak için de kullanılabilir.
DİPNOT TÜRLERİ NELERDİR?
Dipnotlar temel olarak kaynak dipnotları ve açıklama dipnotları şeklinde ele alınabilir.
Kaynak dipnotları, metinde yararlanılan kaynakların gösterilmesi amacıyla kullanılır. Metin içerisinde bir dipnot numarası verilir ve ilgili kaynak sayfanın altında belirtilir.
Açıklama dipnotları ise metinde geçen bir konu hakkında ek bilgi vermek amacıyla kullanılır. Ana metne uzun bir açıklama eklemek yerine bu bilgi dipnotta sunularak yazının akışı korunur.
KAYNAK DİPNOTU NASIL GÖSTERİLİR?
Kaynak dipnotlarının gösterilmesinde iki farklı sistemden söz edilebilir.
İlk sistemde, metin içerisinde ilgili bölüme dipnot numarası eklenir ve aynı numaraya karşılık gelen kaynak veya açıklama sayfanın en altında verilir.
İkinci sistemde ise kaynakların bibliyografya bölümünde topluca gösterilmesi tercih edilir.
AÇIKLAMA DİPNOTU NASIL YAZILIR?
Metinde açıklanması gereken ancak ana konunun akışını bozabilecek bilgiler dipnot şeklinde verilebilir.
Bu yöntemde okuyucunun dikkatini ana metinden uzaklaştırmadan ek bilgi sunulması amaçlanır. Böylece hem gerekli açıklama yapılır hem de metnin bütünlüğü korunur.
