Kahramanmaraş merkezli depremler sonrası Hatay, Adıyaman, Diyarbakır ve Malatya başta olmak üzere birçok ilde hasarlı yapılar için yıkım kararı alındı. Geniş bir coğrafyada sürdürülen çalışmalar sırasında, binaların taşıyıcı sistemlerinde ciddi mühendislik ve malzeme hataları tespit edildi. Yıkım sahalarında görev alan firmalar, karşılaştıkları manzaranın deprem riskinin boyutunu net şekilde ortaya koyduğunu belirtti.
“BİNALARIN İÇİNDE ADETA MEZARLIK VAR”
Yıkım çalışmalarını yürüten firmalardan SMC Yıkım Hafriyat Yönetim Kurulu Başkanı Mustafa Çubuk, sahada yaşadıkları deneyimleri endişe verici ifadelerle anlattı. Çubuk, bazı binaların kolonlarında demire dahi rastlanmadığını belirterek: “Kolonları kırdığımızda demir çıkmıyor. O yapıların içinde adeta bir mezarlık var” dedi. Bu durumun, geçmiş yıllarda yapılan ciddi mühendislik ve uygulama hatalarının sonucu olduğunu vurguladı.
DENİZ KUMU VE DÜŞÜK BETON KALİTESİ
Deprem bölgesinin yanı sıra İstanbul gibi büyük şehirlerde de yıkım gerçekleştirdiklerini ifade eden Çubuk, benzer sorunların birçok yapıda görüldüğünü söyledi. Beton kalitesinin çok düşük olduğunu, demirlerin büyük ölçüde paslandığını aktaran Çubuk, özellikle İstanbul’da çok sayıda binanın deniz kumuyla inşa edildiğini dile getirdi. Bu tür yapıların, küçük ölçekli bir depremde dahi ciddi risk taşıdığına dikkat çekti.
KAT FAZLASI VE YETERSİZ DONATI SORUNU
Yıkım sırasında projeye aykırı yapılaşmaların da sıkça ortaya çıktığını belirten Çubuk, kat fazlası ve yetersiz donatı kullanımının yaygın olduğunu söyledi. Beş kat olarak projelendirilen binaların yedi ya da sekiz katlı olarak inşa edildiğini, kolonlarda olması gerekenin çok altında çapta demir kullanıldığını ifade ederek bunun kabul edilemez bir durum olduğunu vurguladı.
TOKİ KONUTLARINA GÜVEN VURGUSU
Deprem sonrası inşa edilen yeni konutlara da değinen Çubuk, TOKİ tarafından yapılan yapıların deprem yönetmeliklerine uygun şekilde inşa edildiğini belirtti. Yeni konutların yatay mimari anlayışıyla yapıldığını ve kısa sürede önemli bir toparlanma sağlandığını söyledi.
KENTSEL DÖNÜŞÜM İÇİN UYARI
Türkiye’nin bir deprem ülkesi olduğuna dikkat çeken Mustafa Çubuk, vatandaşlara kentsel dönüşüm çağrısında bulundu. Binaların dışarıdan sağlam görünebileceğini ancak taşıyıcı sistemlerin büyük risk taşıyabileceğini ifade eden Çubuk, sahada gördükleri tabloya bakarak bilim insanlarının uyarılarının ne kadar haklı olduğunun net biçimde anlaşıldığını dile getirdi.
Deprem yıkımlarında ortaya çıkan bulgular, yapı güvenliği ve kentsel dönüşümün önemini bir kez daha gözler önüne serdi.