Türkiye’nin ev sahipliğindeki 36. NATO Devlet ve Hükümet Başkanları Zirvesi’nde savunma harcamalarından Ukrayna’ya desteğe, Avrupa’nın güvenliğinden savunma sanayii üretimine kadar küresel dengeleri etkileyecek kritik başlıklar masada.
Ankara, iki gün boyunca dünya diplomasisinin merkezine dönüştü. NATO üyesi 32 ülkenin liderleri ve önemli ortakların katıldığı zirvenin liderler ayağı Cumhurbaşkanlığı Külliyesi’nde gerçekleştiriliyor. Zirvenin temel amacı, 2025 Lahey Zirvesi’nde alınan kararların ne ölçüde hayata geçirildiğini değerlendirmek ve ittifakın yeni dönem savunma kapasitesini güçlendirecek adımları belirlemek.
NATO TARİHİNDE SAVUNMA SANAYİİ VURGUSU
Ankara Zirvesi’nin en dikkat çekici boyutlarından biri savunma sanayiinin zirve gündeminin merkezine yerleşmesi oldu. 7 Temmuz’da ATO Congresium’da düzenlenen NATO Savunma Sanayii Forumu; üst düzey NATO yetkililerini, müttefik ve ortak ülkelerin temsilcilerini, sanayi liderlerini ve inovasyon çevrelerini bir araya getirdi.
Forumda özellikle savunma üretiminin artırılması, ortak tedarik mekanizmalarının genişletilmesi ve müttefiklerin yeni yatırım hedeflerinin somut projelere dönüştürülmesi ele alındı. NATO’nun resmi programına göre forumun ana eksenlerinden birini yüzde 5’lik savunma yatırım planının uygulamaya geçirilmesi oluşturuyor.
32 ÜYE AYNI MASADA
1949’da 12 ülkeyle kurulan NATO, bugün 32 üyeli bir ittifak konumunda. Son olarak Finlandiya’nın 2023’te, İsveç’in ise 2024’te katılımıyla Kuzey Avrupa’daki genişleme süreci yeni bir aşamaya ulaştı.
İttifakta Türkiye’nin yanı sıra ABD, Kanada, Birleşik Krallık, Fransa, Almanya, İtalya, İspanya, Portekiz, Belçika, Hollanda, Lüksemburg, Danimarka, Norveç, İzlanda, Yunanistan, Finlandiya, İsveç, Polonya, Çekya, Slovakya, Macaristan, Romanya, Bulgaristan, Estonya, Letonya, Litvanya, Arnavutluk, Hırvatistan, Slovenya, Karadağ ve Kuzey Makedonya bulunuyor.
SAVUNMADA YÜZDE 5 HEDEFİ
Ankara Zirvesi’nin en kritik başlıklarından biri, müttefiklerin savunma yatırımlarını artırma taahhütlerinin uygulamaya geçirilmesi. NATO Genel Sekreteri Mark Rutte, zirve öncesinde Ankara buluşmasının “uygulama” odaklı olacağını vurguladı.
Müttefiklerin daha güçlü silahlı kuvvetler oluşturması, savunma üretimini yükseltmesi ve ittifakın ihtiyaç duyduğu yeni kabiliyetleri hızla devreye alması bekleniyor.
UKRAYNA DOSYASI MASADA
Rusya-Ukrayna Savaşı, zirvenin en kritik güvenlik gündemlerinden biri olmayı sürdürüyor. Ukrayna Devlet Başkanı Volodymyr Zelenskyy’nin Ankara’ya gelmesiyle birlikte Kiev’e desteğin geleceği, hava savunma ihtiyacı ve savunma sanayii kapasitesinin artırılması tartışmaları daha da öne çıktı.
NATO müttefiklerinin Ankara’daki Savunma Sanayii Forumu sırasında özellikle hava savunma ve taarruz sistemleri alanında yeni çok uluslu tedarik koalisyonları oluşturduğu açıklandı. Bu girişimlerin hem müttefik kuvvetlerin hem de Ukrayna’nın ihtiyaç duyduğu ekipmanın daha hızlı temin edilmesine katkı sağlaması hedefleniyor.
AVRUPA’NIN SAVUNMADAKİ ROLÜ YENİDEN ŞEKİLLENİYOR
Zirvenin bir diğer temel tartışması, Avrupa’nın kendi savunmasında daha fazla sorumluluk üstlenmesi. ABD’nin yük paylaşımına ilişkin talepleri, Avrupa ülkelerinin konvansiyonel savunma kapasitesi ve transatlantik ittifakın gelecekte nasıl şekilleneceği Ankara’daki görüşmelerin merkezinde bulunuyor.
Savunma bütçelerinin artırılmasının yanı sıra üretim kapasitesi, mühimmat stokları, hava savunması ve ortak tedarik projeleri de yeni güvenlik mimarisinin temel unsurları arasında gösteriliyor.
TÜRKİYE İKİNCİ KEZ NATO ZİRVESİNE EV SAHİPLİĞİ YAPIYOR
Türkiye, NATO liderler zirvesini ikinci kez ağırlıyor. İlk ev sahipliği 2004 yılında İstanbul’da gerçekleşmişti. Aradan 22 yıl geçtikten sonra ittifak liderleri bu kez Ankara’da buluştu.
Türkiye, 1952’den bu yana NATO üyesi olarak ittifakın güneydoğu kanadında kritik bir konuma sahip. Karadeniz’den Orta Doğu’ya, Kafkasya’dan Doğu Akdeniz’e uzanan geniş coğrafyada Ankara’nın askeri ve diplomatik rolü zirve sürecinde bir kez daha öne çıktı.
5. MADDE İTTİFAKIN TEMELİ
NATO’nun kolektif savunma sisteminin merkezinde Washington Antlaşması’nın 5. maddesi bulunuyor. Buna göre bir müttefike yönelik silahlı saldırı, tüm müttefiklere yapılmış saldırı olarak değerlendiriliyor.
Ankara Zirvesi’nde de ittifakın birlik ve dayanışmasının korunması, savunma kapasitesinin güçlendirilmesi ve caydırıcılığın artırılması temel mesajlar arasında yer alıyor.
ANKARA’DA DÜNYA LİDERLERİ
Zirve kapsamında Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan yoğun bir diplomasi trafiği yürütüyor. ABD Başkanı Donald Trump başta olmak üzere çok sayıda lider Ankara’da temaslarda bulunuyor.
Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın Kanada Başbakanı Mark Carney ve Finlandiya Cumhurbaşkanı Alexander Stubb ile görüşmeleriyle başlayan diplomasi maratonu, zirvenin kritik ikili temaslarıyla devam ediyor.
Kısacası Ankara Zirvesi; 32 üyeli NATO’nun yalnızca bugünkü tehditlere vereceği yanıtları değil, savunma yatırımlarından ortak üretime, Ukrayna’dan Avrupa güvenliğine kadar ittifakın önümüzdeki yıllardaki yönünü belirleyecek kritik bir buluşma olarak öne çıkıyor.
