Kültür varlığı kaçakçılığıyla mücadelede Türkiye'nin yürüttüğü çalışmalar, eser iadelerine yansıdı. Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, 14 Kasım UNESCO Uluslararası Kültür Varlığı Kaçakçılığıyla Mücadele Günü kapsamında yaptığı açıklamada, tarihi mirasın korunmasının ortak bir sorumluluk olduğuna dikkat çekti.
Kaçak kazıların yalnızca tarihi eserleri değil, geçmişe ışık tutan bilimsel verileri de yok ettiğini belirten Ersoy, vatandaşlara yasa dışı kültür varlığı ticaretine karşı duyarlı olma çağrısı yaptı.
24 YILDA 13 BİN 574 ESER İADE EDİLDİ
Bakanlık verilerine göre 2002-2026 yılları arasında yurt dışından Türkiye'ye getirilen kültür varlığı sayısı 13 bin 574'e ulaştı. Yalnızca 2026 yılında 126 eser yeniden Türkiye'ye kazandırıldı.
Son dönemde ABD ile yürütülen çalışmalar kapsamında iadesi sağlanan 100 eser de dikkat çekti. Bu eserler arasında Tokat Horoztepe kökenli 40 Erken Tunç Çağı eseri, Burdur Düver kökenli 44 Arkaik Dönem eseri ve Aphrodisias antik kentinden çıkarılan bir portre yer aldı.
KAÇAK ESERLER DİJİTAL ORTAMDA TAKİP EDİLİYOR
Kültür varlığı kaçakçılığıyla mücadelede teknolojik imkanlardan da yararlanılıyor. Bakanlığın geliştirdiği yazılım sayesinde dünyanın farklı ülkelerindeki müzayede ve galeri sitelerinde satışa çıkarılan şüpheli eserler takip ediliyor. Tespit edilen kayıtlar, uzmanlar tarafından incelenerek olası iade süreçlerinde delil olarak değerlendiriliyor.
Öte yandan arkeolojik araştırmalar, tarihi belgeler ve uluslararası hukuki girişimler de eserlerin Türkiye'ye dönüşünde önemli rol oynuyor. Boubon kökenli bronz eserlerin iadesine yönelik çalışmalar da bilimsel kanıtların bu süreçteki önemini ortaya koyuyor.
Bakanlık, güvenlik güçleri, gümrük ve adli makamlarla yürüttüğü çalışmaların yanı sıra UNESCO ve Birleşmiş Milletler Uyuşturucu ve Suç Ofisi (UNODC) gibi uluslararası kuruluşlarla iş birliğini sürdürüyor.
Anadolu'nun binlerce yıllık geçmişinden izler taşıyan kültür varlıkları, Türkiye'nin koruma altındaki tarihi mirasının önemli parçalarını oluşturuyor.
Kaçak kazılar, arkeolojik alanların dokusuna zarar vererek geçmişin bilimsel yöntemlerle aydınlatılmasını zorlaştırıyor.
Yurt dışına yasa dışı yollarla çıkarılan tarihi eserlerin yeniden Türkiye'ye getirilmesi için uluslararası iade süreçleri yürütülüyor.
Horoztepe kökenli Erken Tunç Çağı eserleri, Türkiye'ye iadesi sağlanan kültür varlıkları arasında bulunuyor.
Burdur'daki Düver antik yerleşiminden çıkarılan tarihi eserler, Anadolu'nun arkeolojik zenginliğini yansıtan örnekler arasında yer alıyor.
Müzayede ve galeri katalogları, Türkiye'den kaçırıldığı değerlendirilen eserlerin tespit edilmesi amacıyla dijital ortamda inceleniyor.
Müzelerde sergilenen tarihi eserler, geçmişin izlerini gelecek nesillere aktarmak amacıyla koruma altında tutuluyor.
