Azerbaycan'ın eski başkentlerinden Gebele'de yürütülen arkeolojik kazılarda, Kafkas Albanyası dönemine ait saray tipi kamu binasının kalıntıları gün yüzüne çıkarıldı. Azerbaycan Ulusal Bilimler Akademisi Arkeoloji ve Antropoloji Enstitüsü tarafından gerçekleştirilen araştırmalarda, büyük taş bloklarla inşa edilmiş anıtsal bir yapıya ulaşıldı. Yaklaşık 100 yıldır arkeolojik çalışmaların sürdüğü bölgede ilk kez bu ölçekte bir kamu yapısına rastlandığı bildirildi. Uzmanlar, keşfin antik Gebele'nin yönetim yapısı ve şehir tarihi hakkında yeni bilgiler sağlayabileceğini belirtti.
GEBELE'DE SARAY TİPİ YAPI KALINTILARI ORTAYA ÇIKARILDI
Kafkas Albanyası'nın ilk başkenti olarak bilinen Gebele'de 1926 yılından bu yana belirli aralıklarla arkeolojik araştırmalar yürütülüyor.
2026 yılı kazı sezonunda Prof. Dr. Gafar Cebiyev başkanlığındaki arkeoloji ekibi, şehrin Gala bölgesinde üç ay boyunca çalışmalar gerçekleştirdi.
Araştırmacılar, 1960'lı yıllarda arkeolog Saleh Gaziyev tarafından incelemeye alınan ancak tamamlanamayan üçüncü kazı alanını güney ve doğu yönlerinde genişletti.
Kazılar sırasında büyük boyutlu yontulmuş taşlarla inşa edilmiş, saray tipi kamu binası olarak değerlendirilen bir yapının kalıntılarına ulaşıldı.
Gebele'nin Salbir ve Gala bölgelerini kapsayan yaklaşık 30 hektarlık arkeolojik alanda ilk kez bu ölçekte anıtsal bir yapının ortaya çıkarıldığı açıklandı.
DEVLET KAYNAKLARIYLA İNŞA EDİLMİŞ OLABİLİR
Kazı ekibinin başkanı Prof. Dr. Gafar Cebiyev, binanın yapımında kullanılan taşların büyüklüğüne ve bölgedeki taş ocaklarının konumuna dikkat çekti.
Yapının çevresindeki 35-40 kilometrelik alanda aynı tür taşların çıkarılabileceği bir yatağın bulunmadığını belirten Cebiyev, inşaat malzemelerinin daha uzak bölgelerden getirilmiş olabileceğini ifade etti.
Cebiyev'e göre ağır taşların uzak mesafelerden taşınması, yapının inşasında geniş imkanların kullanıldığına işaret ediyor.
Binanın devlet kaynaklarıyla inşa edilmiş olabileceğini değerlendiren arkeolog, yapının sıradan bir konut yerine yönetim veya kamusal faaliyetlerle bağlantılı bir bina olabileceğini söyledi.
Ancak binanın kesin kullanım amacı henüz belirlenmiş değil.
YIKILAN YAPININ ÜZERİNE YENİ BİNA İNŞA EDİLDİ
Arkeolojik araştırmalar, bölgede farklı dönemlere ait yapılaşma izlerinin bulunduğunu da ortaya koydu.
Uzmanların değerlendirmesine göre ilk yapı, erken Orta Çağ'ın sonlarına doğru çeşitli etkenlerle ciddi şekilde zarar gördü.
8. yüzyılın sonları ile 9. yüzyılda, eski yapının temelleri ve ön kısmı üzerine pişmiş tuğlalardan daha görkemli bir bina inşa edildi.
Yeni yapının ön bölümünde üç tuğla platform ve bir tuğla sütun tespit edildi.
Kompleksin pişmiş tuğladan örülmüş duvarlarla çevrili olması, arkeologların buranın kamusal amaçlarla kullanılmış olabileceği yönündeki değerlendirmelerini güçlendirdi.
500 METREKARELİK KAZI ALANINDA ÇOK SAYIDA ESER BULUNDU
Gebele Arkeoloji Ekibi üyesi Elmira Abbasova, 500 metrekarelik alanda gerçekleştirilen kazılarda çok sayıda tarihi eşyanın ortaya çıkarıldığını açıkladı.
Buluntular arasında inşaat seramikleri, sırlı ve sırsız günlük kullanım kapları ile farklı dönemlere ait mimari malzemeler yer aldı.
Abbasova, eserlerin antik Gebele'de yaşayan insanların günlük yaşamını, ekonomik faaliyetlerini ve zanaatkarlık anlayışını incelemek açısından önemli bilgiler sunduğunu belirtti.
Seramiklerin üretim teknikleri ve süsleme özelliklerinin, yerel ustaların mesleki becerilerini ve dönemin sanat anlayışını anlamaya yardımcı olabileceği ifade edildi.
Elde edilen buluntuların ayrıca Gebele'nin çevre bölgelerle kurduğu ticari ve kültürel ilişkilerin araştırılmasına katkı sağlaması bekleniyor.
2.500 YILLIK GEBELE'NİN TARİHİ YENİDEN ARAŞTIRILIYOR
Keşfedilen yapının inşa tarihi ve hangi amaçla kullanıldığına yönelik araştırmalar devam ediyor.
Prof. Dr. Gafar Cebiyev, binanın kesin tarihinin, mimari planının ve işlevinin belirlenebilmesi için kazı çalışmalarının gelecek dönemlerde de sürdürülmesi gerektiğini vurguladı.
Arkeologlar, yapının devlet yönetimiyle bağlantılı olabileceği ihtimali üzerinde dururken kesin değerlendirmelerin yeni bilimsel bulgularla yapılabileceğini belirtiyor.
Yaklaşık 2.500 yıllık geçmişe sahip Gebele'deki yeni keşif, Kafkas Albanyası'nın şehirleşme tarihi, mimarisi ve yönetim yapısına yönelik araştırmalara katkı sağlayabilecek.
Kazıların ilerlemesiyle birlikte antik başkentin bugüne kadar bilinmeyen yapılaşma özelliklerinin ve kamu binalarının kullanım amaçlarının daha ayrıntılı biçimde ortaya çıkarılması hedefleniyor.
