Açık tekerlekli otomobil yarışlarında pilotların kafa güvenliğini artırmak amacıyla geliştirilen halo sistemi, 2018 sezonundan itibaren Formula 1 başta olmak üzere birçok FIA organizasyonunda zorunlu hale getirildi. Titanyumdan üretilen ve kokpitin üst bölümünü çevreleyen yapı, geçmişte yaşanan ağır kazalar sonrası geliştirilen en kapsamlı güvenlik önlemlerinden biri olarak kayıtlara geçti. FIA tarafından yapılan testler ve simülasyonlar, sistemin yüksek darbelere karşı dayanıklılığını ve kazalardaki etkisini ortaya koydu.
HALO NE DEMEK?
Halo, resmî adıyla ikincil silindir yapı (Secondary Roll Structure), açık tekerlekli yarış araçlarında pilotun baş bölgesini korumak amacıyla tasarlanmış bir güvenlik sistemidir. Titanyumdan üretilen yay şeklindeki yapı, aracın şasisine üç noktadan sabitlenir. Halo, büyük parçaların, tekerleklerin veya araçların pilotun kafa bölgesine temas etmesini engellemeyi hedefler. Sistem, FIA tarafından belirlenen standartlara göre üretilmekte ve takımların kendi üretimini yapmasına izin verilmemektedir.
FORMULA 1’E HALO NE ZAMAN GELDİ?
Halo sistemi ilk kez Ekim 2015’te tanıtıldı. İlk pist testleri 2016 Formula 1 sezonunda antrenman seanslarında gerçekleştirildi. Uluslararası Otomobil Federasyonu (FIA), Temmuz 2017’de aldığı kararla halo sisteminin 2018 sezonundan itibaren Formula 1, Formula 2, Formula 3, Formula Regional, Formula E ve Formula 4 serilerinde zorunlu olarak kullanılacağını açıkladı. Sistem, resmî olarak ilk kez 2018 sezonunda yarışlarda yer aldı.
HALO KAZALARDA NE İŞE YARAR?
Halo sistemi, kazalar sırasında pilotun kafa bölgesini büyük ve sert cisimlerden korumak üzere tasarlanmıştır. FIA tarafından yapılan çarpışma testlerinde sistemin yaklaşık 12,5 tonluk yüklere dayanabildiği tespit edilmiştir. Gerçek kazalardan elde edilen verilerle yapılan simülasyonlarda halo sisteminin ölümcül kazalarda hayatta kalma ihtimalini artırdığı belirlendi. Sistem, araçların üst üste binmesi, kopan tekerleklerin veya parçaların kokpite yönelmesi gibi senaryolarda pilotun kafa bölgesi ile temasın önüne geçmektedir.
HALO YOKKEN YAPILAN KAZALARIN SONUÇLARI
Halo sisteminin zorunlu hale gelmesinden önce açık tekerlekli yarışlarda pilotların kafa bölgesine gelen darbeler sonucu yaşanan kazalar dikkat çekti.
2009 Macaristan Grand Prix sıralama turlarında Felipe Massa, öndeki araçtan kopan metal parçanın kaskını delmesi sonucu ağır şekilde yaralandı. Aynı yıl Formula 2 pilotu Henry Surtees, pistte kopan bir tekerleğin kafasına çarpması sonucu hayatını kaybetti.
2015 yılında IndyCar pilotu Justin Wilson, aracına isabet eden bir parça nedeniyle yaşamını yitirdi. Formula 1’de halo öncesi son ölümlü kaza ise 2014 Japonya Grand Prix’de Jules Bianchi’nin yaşadığı kazayla kayıtlara geçti. Bu olaylar, pilotların kafa güvenliği konusunu yeniden gündeme taşıdı.
HALO SİSTEMİ SAYESİNDE KURTULAN YARIŞ PİLOTLARI KİMLER?
Halo sisteminin kullanıma girmesinin ardından birçok ciddi kazada pilotların hayatta kaldığı olaylar kaydedildi.
2018 Belçika Grand Prix’de Fernando Alonso’nun aracı havalanarak Charles Leclerc’in aracının üstüne çıktı ve Alonso’nun tekeri Leclerc’in halo sistemine çarptı.
2020 Bahreyn Grand Prix’de Romain Grosjean’ın aracı bariyerlere çarparak alev aldı ve araç ikiye ayrıldı. Halo sistemi, bariyerle pilot arasında boşluk oluşturarak Grosjean’ın araçtan çıkmasını sağladı.
2021 İtalya Grand Prix’de Max Verstappen’in aracı Lewis Hamilton’ın aracının üstüne çıktı ve halo sistemi Hamilton’ın kafa bölgesini korudu.
Bu kazalara ek olarak Formula 2, Formula 3 ve Formula Regional serilerinde yaşanan çeşitli olaylarda da halo sisteminin pilotları ciddi yaralanmalardan koruduğu tespit edildi.
