Hastanelerde ameliyat, anestezi ve girişimsel işlemler öncesinde imzalanan bilgilendirilmiş rıza formları artık elektronik ortamda da onaylanabiliyor. 27 Ekim'de Resmi Gazete'de yayımlanan yönetmelikle hastalar onayı e-Nabız üzerinden ya da telefonlarına gelen tek kullanımlık SMS koduyla verebilecek. Yeni sistemi güvenle kullanmak için bilinmesi gereken birkaç kural var.
BİLGİLENDİRİLMİŞ RIZA NEDİR?
Bilgilendirilmiş rıza, hastanın kendisine uygulanacak tıbbi işlemin ne olduğunu, risklerini, alternatiflerini ve olası sonuçlarını öğrendikten sonra işleme onay vermesi anlamına geliyor. Bugüne kadar onay çoğunlukla kağıt formlara atılan ıslak imzayla alınıyordu. Bilgilendirilmiş Rızanın Elektronik Ortamda Alınması Hakkında Yönetmelik ile aynı işlem dijital olarak da yapılabilecek.
KURAL 1 TELEFON NUMARANIZ GÜNCEL OLSUN
SMS ile onay verebilmek için hastanenin önce hastanın cep telefonu numarasını doğrulaması gerekiyor. Yanlış ya da eski bir numaranın kayıtlı olması halinde yaşanabilecek sorunları önlemek için getirilen doğrulama, numara değişikliği gibi durumlarda da tekrarlanıyor. Bir hastanede doğrulanan numara, o tarihten başlayarak 12 ay süreyle o hastanenin elektronik rıza işlemlerinde kullanılabiliyor. Süre dolunca numaranın yeniden doğrulanması gerekiyor.
KURAL 2 KODU YALNIZCA HASTANEDE VE İŞLEM ANINDA VERİN
SMS yönteminde telefona tek kullanımlık bir kod geliyor. Hasta kodu, işlemi yapacak sağlık personeline iletiyor, personel de kodu hastanenin sistemine giriyor. Kod yalnızca o anki işlem için geçerli. Hastanede, yüz yüze ve bilgilendirme yapıldıktan sonra istenen bir kod dışında, telefonla arayıp kendini hastane ya da bakanlık görevlisi olarak tanıtan kişilerle hiçbir SMS kodunun paylaşılmaması gerekiyor. Mesajda işlemle ilgili bilgi yer alıyorsa, kodu vermeden önce okumak onaylanan işlemin doğru olduğundan emin olmayı sağlıyor.
KURAL 3 FORMU E-NABIZ'DA OKUYABİLİRSİNİZ
İkinci yöntemde hasta e-Nabız uygulamasına girip menüdeki "Rıza ve Onaylarım" bölümünü açıyor. Burada işlemle ilgili bilgilendirme metni görüntüleniyor ve onay doğrudan e-Nabız üzerinden veriliyor. Yöntemin avantajı, hastanın metni acele etmeden, kendi telefonunda okuyabilmesi.
KURAL 4 VERİLEN ONAYLAR E-NABIZ'DA SAKLANIYOR
Elektronik olarak verilen rıza beyanları Sağlık Bakanlığı'nın merkezi kayıt sistemine aktarılıyor ve zaman damgasıyla kayıt altına alınıyor. Hastalar geçmişte verdikleri onayların ayrıntılarına istedikleri zaman e-Nabız üzerinden bakabiliyor. Bir işleme onay verip vermediğinden emin olmayan hasta, kaydı buradan kontrol edebiliyor.
KURAL 5 ÇOCUKLAR İÇİN ONAYI VELİ VERİYOR
Reşit olmayan çocuklar ve kısıtlı kişiler için elektronik onayı kanuni temsilci veriyor. Temsilcinin de kimlik ve telefon doğrulamasından geçmesi şart. Kanuni temsilcinin bulunmadığı, ulaşılamadığı ya da elektronik olarak doğrulanamadığı durumlarda rıza elektronik yöntemle alınamıyor.
