Hemoptizi, halk arasında yaygın olarak kanlı öksürük şeklinde ifade edilir. Bu durum tıbbi bir acil teşkil edebileceği gibi, basit bir enfeksiyonun habercisi de olabilir. Tıp literatüründe kanamanın miktarına göre farklı kategorilere ayrılan hemoptizi, doğrudan akciğer dokusundan veya soluk borusundan kaynaklanan bir kan sızıntısını ifade eder.
HEMOPTİZİ NEDİR VE DİĞER KANAMALARDAN NASIL AYIRT EDİLİR?
Hemoptizi, kanın doğrudan trakeobronşiyal ağaç veya akciğer parankimi içerisinden gelmesidir. Bu durumun ağız içi, burun veya mide kanaması (hematemez) ile karıştırılmaması hayati önem taşır. Hemoptizi durumunda gelen kan genellikle parlak kırmızı, köpüklü ve alkali pH değerine sahiptir. Mide kaynaklı kanamalarda ise kan daha koyu renkli, asidik ve genellikle gıda artıklarıyla birliktedir. Doğru teşhis konulabilmesi için hastanın kanın geliş anını ve yapısını hekime doğru tarif etmesi gerekir.
HEMOPTİZİ BELİRTİLERİ NELERDİR?
Hemoptizinin birincil belirtisi öksürürken ağızdan kan gelmesidir. Ancak bu duruma altta yatan nedene bağlı olarak farklı semptomlar da eşlik edebilir. En sık karşılaşılan hemoptizi belirtileri şunlardır:
- Nefes alırken zorlanma (dispne) ve hırıltılı solunum,
- Göğüs bölgesinde keskin veya künt ağrı hissi,
- Yüksek ateş, titreme ve gece terlemeleri,
- Sırt ağrısı ve aşırı halsizlik hali.
Eğer 24 saatlik süreçte gelen kan miktarı 100 ml ile 600 ml arasındaysa, bu durum masif hemoptizi olarak adlandırılır ve hayati risk taşıdığı için acil müdahale gerektirir.
HEMOPTİZİ NEDEN OLUR?
Solunum sisteminde meydana gelen pek çok farklı rahatsızlık hemoptiziyi tetikleyebilir. Tıp dünyasında en yaygın saptanan hemoptizi nedenleri arasında enfeksiyonlar ilk sırada yer alır. Başlıca nedenler şu şekilde sıralanabilir:
Bronşit ve Zatürre: Hava yollarındaki iltihaplanma damar duvarlarını zayıflatarak kanamaya yol açabilir. Akciğer Kanseri: Tümörün damar yapılarını istila etmesi sonucu kanlı balgam görülebilir. Tüberküloz (Verem): Akciğer dokusunda oluşan hasar ciddi kanamalara neden olur. Pulmoner Emboli: Akciğer damarlarına pıhtı atması sonucunda aniden gelişen hemoptizi görülebilir. Kardiyovasküler Sorunlar: Özellikle sol kalp yetmezliği veya mitral darlık akciğer basıncını artırarak kanamaya sebebiyet verebilir.
HEMOPTİZİ TEDAVİSİ NASIL YAPILIR?
Tedavi süreci tamamen kanamanın şiddetine ve kaynağına göre planlanır. Hafif vakalarda genellikle enfeksiyon kontrolü için antibiyotikler ve öksürüğü baskılayan ilaçlar kullanılır. Ancak kanama şiddetliyse, öncelikle hastanın hava yolu güvenliği sağlanır. Bronkoskopi yöntemiyle kanamanın yeri tespit edilerek doğrudan müdahale edilebilir. Gerekli durumlarda bronşiyal arter embolizasyonu adı verilen yöntemle kanayan damar tıkanır veya cerrahi operasyonla sorunlu doku çıkarılır. Erken teşhis, hastalığın seyri açısından en kritik faktördür.
