Hıçkırık nasıl geçer, evde hıçkırığa ne iyi gelir ve anında nasıl kesilir?

Hıçkırık, göğüs boşluğu ile karın boşluğunu ayıran diyafram kasının aniden ve istem dışı kasılması sonucunda oluşur. Bu kasılma esnasında ses telleri hızla kapanarak o bilindik "hık" sesinin çıkmasına neden olur. Genellikle yemek yerken, çok gülerken veya stres anında ortaya çıkan bu durum, çoğu zaman kısa sürse de bazı durumlarda dakikalarca hatta saatlerce devam ederek kişiyi yorabilir. Tıbbi müdahale gerektirmeyen durumlarda, evdeki basit malzemelerle veya özel manevralarla hıçkırığı durdurmak mümkündür.

HIÇKIRIK NEDEN OLUR?

Hıçkırığın temel sebebi diyaframı ve solunum kaslarını kontrol eden sinirlerin (frenik ve vagus sinirleri) uyarılmasıdır. Bu sinirlerin tahriş olmasına veya uyarılmasına neden olan en yaygın faktörler şunlardır:

• Hızlı Yemek Yemek: Yiyecekleri yeterince çiğnemeden hızlıca yutmak, mideyi şişirerek diyaframa baskı yapar.

• Hava Yutmak: Sakız çiğnemek veya sigara içmek gibi eylemler sırasında fazladan hava yutulması hıçkırığı tetikleyebilir.

• Ani Sıcaklık Değişimleri: Çok sıcak bir içeceğin ardından hemen soğuk bir şey içmek.

• Baharatlı Yiyecekler: Mide asidini artıran ve yemek borusunu tahriş eden baharatlar sinirleri uyarabilir.

• Gazlı İçecekler: Midede gaz birikimine yol açarak diyaframı sıkıştırır.

• Stres ve Heyecan: Ani duygu değişimleri sinir sistemini etkileyerek kasılmalara yol açabilir.

HIÇKIRIK NASIL GEÇER, EVDE NE İYİ GELİR?

Bilimsel olarak vagus sinirini uyararak veya karbondioksit seviyesini artırarak hıçkırığı durdurmayı amaçlayan, evde kolayca uygulayabileceğiniz 9 etkili yöntem şunlardır:

1. Buzlu Su İçmek veya Gargara Yapmak: Soğuk su, şok etkisi yaratarak diyaframdaki kasılma döngüsünü kırabilir. Yavaş yavaş soğuk su içmek veya buzlu suyla gargara yapmak vagus sinirini uyarır.

2. Nefesi Tutmak: En bilinen ve etkili yöntemlerden biridir. Derin bir nefes alıp yaklaşık 10-20 saniye kadar tutmak, kandaki karbondioksit seviyesini artırır. Beyin, karbondioksiti temizlemeye odaklandığı için hıçkırık refleksini durdurabilir.

3. Kağıt Torbaya Solumak: Bir kese kağıdının içine ağzınızı ve burnunuzu kapatacak şekilde yavaşça nefes alıp verin. Bu işlem de kandaki karbondioksit miktarını artırarak diyaframın gevşemesini sağlar. (Not: Asla plastik poşet kullanmayınız).

4. Dizleri Göğse Çekmek: Rahat bir yere oturun ve dizlerinizi göğsünüze doğru çekerek sarılın. Bu pozisyon diyaframa hafif bir baskı uygulayarak kasılmaların durmasına yardımcı olur. Birkaç dakika bu pozisyonda bekleyin.

5. Limon veya Sirke Tatmak: Bir dilim limonu ısırmak veya bir çay kaşığı sirke içmek, ani ve keskin bir tat şoku yaratır. Bu durum beyindeki sinirleri şaşırtarak hıçkırık odağını dağıtır.

6. Toz Şeker Yutmak: Bir çay kaşığı toz şekeri dilinizin üzerine koyun ve yavaşça yutun. Şekerin granüllü yapısı yemek borusunu hafifçe uyararak vagus sinirini tetikler ve hıçkırığı kesebilir.

7. Valsalva Manevrası: Burnunuzu parmaklarınızla kapatın ve ağzınız kapalıyken kulaklarınızdan hava çıkacakmış gibi (basınç dengeleme hareketi) hafifçe nefes vermeye çalışın. Bu hareket göğüs içi basıncını değiştirerek sinirleri uyarır.

8. Dilin Ucunu Tutup Çekmek: Dilinizin ucunu temiz bir bez veya peçete yardımıyla tutup nazikçe dışarı doğru çekmek, boğazdaki sinirleri uyararak kasılmayı durdurabilir.

9. Kulakları Tıkamak: Parmaklarınızla kulak deliklerini 20-30 saniye kadar kapatmak veya kulak arkasındaki yumuşak bölgeye masaj yapmak vagus sinirini rahatlatabilir.

BEBEKLERDE HIÇKIRIK NASIL GEÇER?

Bebeklerde hıçkırık, yetişkinlere göre çok daha sık görülür ve genellikle beslenme sırasında hava yutmalarından kaynaklanır. Bebeklerde hıçkırığı geçirmek için uygulanabilecek güvenli yöntemler şunlardır:

• Emzirmeye Devam Edin: Bebeği emzirmek diyaframın gevşemesine yardımcı olur.

• Gazını Çıkarın: Bebeği dik pozisyonda tutup sırtını sıvazlayarak gazını çıkarmak, midedeki baskıyı azaltır ve hıçkırığı durdurur.

• Emzik Kullanımı: Emme refleksi diyaframı rahatlatabilir.

• Sakince Bekleyin: Bebeklerde hıçkırık genellikle onları rahatsız etmez ve kendiliğinden geçer.

UZUN SÜREN HIÇKIRIK TEHLİKELİ Mİ?

Hıçkırık nöbetleri genellikle birkaç dakika içinde kendiliğinden sonlanır. Ancak 48 saatten uzun süren hıçkırıklar "inatçı hıçkırık" olarak adlandırılır ve altında yatan başka bir sağlık sorununun habercisi olabilir. Reflü, diyabet, böbrek rahatsızlıkları veya sinir sistemi hastalıkları kronik hıçkırığa neden olabilir. Eğer hıçkırık 2 günden uzun sürüyorsa, yutkunma güçlüğü, nefes darlığı veya göğüs ağrısı eşlik ediyorsa mutlaka bir sağlık kuruluşuna başvurulması önerilir.