İstanbul Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler Derneği (İSMMMD) Başkanı Mustafa Çaya, piyasadaki daralma, artan borç yükü ve düşen alım gücü nedeniyle esnafın ve işletmelerin ciddi bir çıkmazda olduğunu belirterek, acil bir yapılandırma düzenlemesinin hayata geçirilmesi gerektiğini vurguladı. Çaya, ekonomik gerçeklerle uyumlu, kapsayıcı ve sürdürülebilir bir yapılandırmanın hem piyasayı hem de kamu maliyesini rahatlatacağını ifade etti.
SORU: Sayın Çaya, neden piyasa bugün bir yapılandırma bekliyor?
MUSTAFA ÇAYA: Bugün piyasada reel bir daralma var. Tahsilatlar düşmüş, vadeler uzamış, nakit akışı zayıflamış durumda. Esnaf sattığını yerine koyamıyor, borcunu ödemekte zorlanıyor. Bu koşullarda mevcut borç yüküyle ayakta kalmak giderek zorlaşıyor. Yapılandırma, bir af değil; piyasanın yeniden nefes almasını sağlayacak bir ekonomik düzenleme aracıdır.
SORU: Esnafın yaşadığı temel sorunlar nelerdir?
MUSTAFA ÇAYA: Esnaf hem yükselen maliyetlerle hem de düşen satışlarla mücadele ediyor. Kira, enerji, personel giderleri ve vergi yükü ciddi biçimde artmış durumda. Buna karşın tüketicinin alım gücü belirgin şekilde geriledi. Bu denklemde işletmelerin sürdürülebilirliğini koruması her geçen gün daha da zorlaşıyor. Birçok mükellef borcunu ödemek istiyor ancak mevcut şartlar buna imkân tanımıyor. Bu bir isteksizlik değil, ekonomik bir zorunluluktur.
SORU: Yapılandırma piyasayı nasıl rahatlatır?
MUSTAFA ÇAYA: Yapılandırma, borçların makul vadelerle ve gerçekçi taksitlerle ödenmesini sağlar. Bu sayede işletmeler önünü görür, planlama yapabilir ve faaliyetlerini sürdürme imkânı bulur. Üretim, ticaret ve istihdam korunur. Aynı zamanda devlet de alacaklarını daha sağlıklı bir şekilde tahsil edebilir. Aksi halde hem işletmeler zorlanır hem de kamu alacaklarının tahsilatı güçleşir.
SORU: Sizce nasıl bir yapılandırma modeli olmalı?
MUSTAFA ÇAYA: Günü kurtaran değil, kalıcı bir rahatlama sağlayan bir model olmalı. Faiz yükleri azaltılmalı, cezalar makul seviyelere çekilmeli, uzun vadeli ve ödenebilir bir taksit sistemi kurulmalı. Ayrıca kapsam dar tutulmamalı; SGK, vergi, BAĞ-KUR ve diğer kamu borçlarının tamamını kapsamalı. Piyasanın ihtiyacı geçici çözümler değil, gerçekçi ve sürdürülebilir bir sistemdir.
SORU: Aksi halde ne olur?
MUSTAFA ÇAYA: Bu süreç uzadıkça küçük işletmelerin faaliyetlerini sürdürmesi zorlaşıyor, orta ölçekli firmalar daralmaya gidiyor, istihdam üzerinde baskı artıyor. Bu tablo yalnızca esnafı değil, genel ekonomik dengeyi de olumsuz etkiliyor. Piyasayı ayakta tutmak, aynı zamanda sosyal istikrarı korumak anlamına geliyor.
SORU: Son olarak ne söylemek istersiniz?
MUSTAFA ÇAYA: Bugün atılacak doğru bir adım, yarının çok daha büyük sorunlarını önler. Yapılandırma bir ayrıcalık değil, mevcut ekonomik koşulların doğal bir gereğidir. İSMMMD olarak sahadan aldığımız veriler çok net: Piyasa yapılandırma bekliyor. Bu sesin dikkate alınması gerekiyor.