Kademeli emeklilik beklentisi, EYT düzenlemesinin ardından gündemdeki yerini koruyor. Özellikle 9 Eylül 1999 ve sonrasında sigorta girişi bulunan çalışanlar, EYT kapsamı dışında kalmaları nedeniyle kademeli emeklilik düzenlemesi yapılmasını talep ediyor. Bu konuda çalışmalar yürüten Emeklilikte Adalet Derneği, çeşitli siyasi parti temsilcileri ve milletvekilleriyle görüşmeler gerçekleştirerek taleplerini gündeme taşıyor. Ancak şu an için kamuoyuna açıklanmış resmi bir kanun teklifi, kesinleşmiş düzenleme veya yürürlüğe girmiş bir kademeli emeklilik yasası bulunmuyor. Dolayısıyla “kademeli emeklilik kesin çıkacak” şeklindeki iddialara karşı dikkatli olunması gerekiyor.
1 GÜNLÜK FARK NEDEN BU KADAR BÜYÜK TARTIŞMA YARATIYOR?
Kademeli emeklilik tartışmasının merkezinde 8 Eylül 1999 ve 9 Eylül 1999 tarihleri bulunuyor. 8 Eylül 1999'da sigorta girişi bulunanlarla 9 Eylül 1999'da sigorta girişi bulunan çalışanlar, mevcut düzenlemeler nedeniyle oldukça farklı emeklilik koşullarına tabi olabiliyor. EYT düzenlemesiyle 8 Eylül 1999 ve öncesinde sigorta girişi bulunanlar için yaş şartının kaldırılması, bu tarihten hemen sonra sigorta başlangıcı bulunan çalışanların ise yaş şartına tabi olmaya devam etmesi tartışmaları beraberinde getirdi. Emeklilikte Adalet Derneği, ortaya çıkan farkın bazı kişiler açısından 17 ila 20 yıla kadar uzayabildiğini savunuyor. Bu nedenle dernek, emeklilik şartlarının sigorta başlangıç tarihine göre kademeli olarak belirlenmesini istiyor.
EYLÜL 1999 ÖNCESİNDE SİGORTALI OLANLAR NASIL EMEKLİ OLUYOR?
8 Eylül 1999 ve öncesinde sigorta girişi bulunanlar, EYT düzenlemesi kapsamında yaş şartı aranmaksızın emeklilik hakkından yararlanabiliyor. Bu grupta genel olarak; Kadınlarda 20 yıl sigortalılık süresi, erkeklerde 25 yıl sigortalılık süresi, sigorta başlangıç tarihine göre 5.000 ila 5.975 arasında değişen prim günü şartları uygulanıyor. Yaşını doldurmasına rağmen yeterli prim günü bulunmayan bazı sigortalılar açısından ise 15 yıl sigortalılık ve 3.600 gün prim üzerinden kısmi emeklilik seçenekleri bulunabiliyor.
9 EYLÜL 1999 SONRASI SİGORTALILARI HANGİ ŞARTLAR BEKLİYOR?
9 Eylül 1999 ile 30 Nisan 2008 arasında ilk kez sigortalı olan çalışanlar için emeklilik şartları farklılaşıyor. Bu dönemde sigorta başlangıcı bulunan kadınlarda 58 yaş, erkeklerde ise 60 yaş şartı uygulanıyor. Prim bakımından ise temel seçeneklerden biri 7.000 gün prim olarak öne çıkıyor. Bunun yanında belirli şartları sağlayan çalışanlar için 25 yıl sigortalılık süresi ve 4.500 prim günü üzerinden farklı bir emeklilik seçeneği de bulunuyor.
2008 SONRASI SİGORTALILAR İÇİN EMEKLİLİK YAŞI KAÇ?
1 Mayıs 2008 ve sonrasında sigortalı olan çalışanlar ise farklı bir sisteme tabi. Bu grupta genel olarak kadınlarda ve erkeklerde 58 yaşından başlayan emeklilik yaşı uygulanıyor ve gerekli prim şartı 7.200 gün olarak belirleniyor. Emeklilik yaşı, sigorta başlangıç tarihine ve ilgili koşullara göre kademeli biçimde yükselerek 65 yaşa kadar çıkabiliyor. Bu durum, özellikle genç çalışanlar açısından emeklilik yaşının oldukça ileri tarihlere taşınması anlamına geliyor.
EMEKLİLİKTE ADALET DERNEĞİ HANGİ DÜZENLEMEYİ İSTİYOR?
Kademeli emeklilik talebinin en önemli savunucularından biri olan Emeklilikte Adalet Derneği, emeklilik yaşının sigorta başlangıç tarihine göre basamaklı biçimde belirlenmesini istiyor. Derneğin talep ettiği modelde emeklilik yaşı bir anda yükselmek yerine her sigorta giriş yılı için kademeli olarak artırılıyor.
KADEMELİ EMEKLİLİK YASASI MECLİS'TEN GEÇTİ Mİ?
Hayır. Mevcut durumda kademeli emekliliği hayata geçiren yürürlükte bir yasa bulunmuyor. Kademeli emeklilik konusunda farklı siyasi açıklamalar ve çeşitli kanun teklifi girişimleri gündeme gelebilse de bunlar, tek başına düzenlemenin kesinleştiği anlamına gelmiyor. Bu nedenle özellikle sosyal medyada dolaşan “kademeli emeklilik çıktı”, “yaş şartı kesinleşti” veya “yasa Meclis'ten geçti” şeklindeki paylaşımların resmi kaynaklardan doğrulanmadan dikkate alınmaması gerekiyor.
MİLYONLARCA ÇALIŞAN NEDEN KADEMELİ EMEKLİLİK BEKLİYOR?
Tartışmanın temelinde, birbirine çok yakın tarihlerde sigorta girişi yapılan çalışanların emeklilik yaşlarında ortaya çıkan büyük farklılık bulunuyor. Özellikle 1999'daki kritik tarihin hemen sonrasında sigorta başlangıcı bulunan çalışanlar, EYT kapsamına girememeleri nedeniyle uzun yıllar daha çalışmak zorunda kalabileceklerini belirtiyor. Kademeli emeklilik talebinde bulunanlar ise emeklilik yaşının bir anda yükseltilmesi yerine, sigorta başlangıç tarihine göre basamaklı şekilde artırılmasını savunuyor.
GÖZLER HÜKÜMETTEN GELECEK AÇIKLAMADA
Kademeli emeklilik konusunda milyonlarca çalışanın beklentisi sürerken, düzenlemenin hayata geçirilip geçirilmeyeceği konusunda şu aşamada kesinleşmiş bir takvim bulunmuyor. Önümüzdeki dönemde hükümetten gelecek açıklamalar, TBMM'ye sunulabilecek yeni kanun teklifleri ve Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı'nın olası çalışmaları sürecin yönünü belirleyecek. Şimdilik değişmeyen nokta ise şu: Kademeli emeklilik talebi gündemde olsa da henüz kesinleşmiş bir yasa yok.
1 GÜNÜN HESABI MİLYONLARIN EMEKLİLİĞİNİ DEĞİŞTİRDİ
EYT düzenlemesinin ardından başlayan emeklilik tartışması, bu kez 8 Eylül-9 Eylül 1999 sınırında yoğunlaşıyor. Bir tarafta yaş şartı olmadan emeklilik hakkı elde edenler, diğer tarafta aynı sisteme çok kısa süre sonra dahil olduğu için farklı yaş ve prim koşullarına tabi olan çalışanlar bulunuyor. Kademeli emeklilik düzenlemesinin çıkıp çıkmayacağı, hangi yaş ve prim şartlarının uygulanacağı ve milyonlarca çalışanın beklentisinin karşılanıp karşılanmayacağı ise önümüzdeki dönemde atılacak adımlarla netleşecek.
