Kiralık ya da satılık ev arayanlardan bazı emlak ofislerinin, daha ev göstermeden 2 bin ile 5 bin lira arasında peşin ücret istediği ortaya çıktı. Ücret "kapora", "hizmet bedeli", "randevu bedeli" ya da "danışmanlık ücreti" gibi adlarla talep ediliyor. Hukukçulara göre emlakçının yalnızca ev gösterdiği için para alması yönetmelikle yasak.
PARA EV BULUNMADAN ÖDENİYOR
Türkiye Gazetesi'nin haberine göre yeni uygulamada emlakçı önce müşterinin bütçesi, istediği semt ve oda sayısı gibi tercihlerine göre bir profil çıkarıyor. Ardından uygun evleri tarayıp ev sahipleriyle görüşüyor ve görüntüleme randevularını ayarlıyor. Bir aya kadar sürebilen hizmet için ücret en başta alınıyor.
Ev kiralandığında ya da satın alındığında, peşin ödenen tutar komisyondan düşülüyor. Sorun, uygun ev bulunamadığında çıkıyor. Müşteri gösterilen evleri beğenmezse, başka bir yerden ev tutarsa ya da aramaktan vazgeçerse ödediği para için iade tartışması başlıyor. Emlakçılar harcadıkları zamanı, yakıt ve personel giderlerini öne sürerken vatandaşlar karşılığını alamadıkları bir ödeme yaptıklarını söylüyor.
YILLAR ÖNCE KALKMIŞTI
"Yer gösterme ücreti" 2000'li yıllarda emlak sektöründe yaygındı ve sık sık şikayete konu oluyordu. Sektörün kurumsallaşması ve yasal düzenlemelerle uygulama uzun süre önce sona ermişti. Haberde, artan maliyetler ve kiralık konut arzındaki daralma gerekçesiyle uygulamanın yeniden gündeme geldiği belirtiliyor.
"YER GÖSTERME İÇİN BEDEL İSTENEMEZ"
Tüketici Hukuku Uzmanı Avukat Ali Kaya, peşin ücret taleplerinin hukuki dayanağı bulunmadığını söylüyor. Kaya, "Taşınmaz Ticareti Hakkında Yönetmelik'in 19'uncu maddesi net bir sınır çizer: 'Yer gösterme hizmeti karşılığında herhangi bir bedel talep edilemez'" diyor. Kaya'ya göre bazı işletmeler yasağı farklı isimlerle aşmaya çalışıyor. Avukat, kira ya da satış resmileşmeden ödeme yapılmamasını öneriyor ve ödeme yapıp vazgeçen kişinin parasına emlakçının el koyamayacağını vurguluyor.
EMLAKÇILAR ODASI: "MANTIKLI AMA YASAK"
İstanbul Emlakçılar Odası Başkanı Nizameddin Aşa ise uygulamayı "mantık olarak anlaşılabilir ancak kanunen yasak" sözleriyle değerlendirdi. Aşa, emlak ofislerinin giderlerinin ve ilan sitelerine ödenen ücretlerin yüksek olduğunu, ev gösterme ücretinin ise kötüye kullanıma açık olduğu için yasaklandığını hatırlattı. Aşa'ya göre özel danışmanlık ile ev gösterme iki ayrı hizmet olarak tanımlanmalı ve uygulama açık kurallara bağlanmalı.
EMLAKÇI EN FAZLA NE KADAR ALABİLİR?
Yönetmeliğe göre emlakçı, satışta alıcıdan ve satıcıdan ayrı ayrı satış bedelinin yüzde 2'si ile KDV'yi hizmet bedeli olarak alabiliyor. Kiralamada ise üst sınır bir aylık kira bedeli ile KDV. Hizmet bedeli ancak işlem gerçekleştiğinde, yani kira ya da satış sözleşmesi imzalandığında doğuyor.
PARA İSTENİRSE NE YAPILMALI?
Ev arayanların, ödeme yapmadan önce emlak ofisinin Ticaret Bakanlığı'ndan alınmış yetki belgesine sahip olup olmadığını kontrol etmesi gerekiyor. Yetki belgesi, bakanlığın taşınmaz ticareti bilgi sistemi üzerinden sorgulanabiliyor. Yönetmeliğe aykırı uygulamalar ilgili ticaret müdürlüğüne şikayet edilebiliyor. Ödenen paranın iadesi için ise tutara göre tüketici hakem heyetine ya da tüketici mahkemesine başvurulabiliyor.
