İnsan sağlığını ciddi şekilde tehdit eden bu viral enfeksiyonların başında ise Kırım Kongo Kanamalı Ateşi (KKKA) yer alıyor.

KIRIM KONGO KANAMALI ATEŞİ NEDİR?

Kırım Kongo Kanamalı Ateşi, insan sağlığını etkileyen ve kene kaynaklı yayılan virüsler arasında en yaygın görülen enfeksiyonlardan biridir. Esas olarak Orta Doğu, Asya, eski Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği'nin güney kısımları dahil olmak üzere Avrupa'nın çeşitli bölgelerinde görülmektedir.

Bu virüs salgını, toplum içerisinde doğrudan görülebildiği gibi kenelerin istila ettiği hayvanlar aracılığıyla da yayılmaktadır. Salgının yayılmasına neden olan bir diğer önemli durum ise hastalar arasında kan ve diğer vücut sıvılarıyla temas edilmesidir. Bu nedenle sağlık çalışanları, hemşireler ve hastane personeli yüksek riskli gruptadır. Hastalığın yaygın olarak bilinmemesi de virüsün yayılımında risk oluşturmaktadır. Endemik bölgelerdeki hastanelerde sağlık personelinin, virüsün yayılımını en aza indirmek için bu konuda eğitim alması ve süreci bilinçli yönetmesi hayati önem taşır.

KIRIM KONGO KANAMALI ATEŞİ AŞISI VAR MI?

Kırım-Kongo kanamalı ateşi (KKKA), ölüm oranlarının %30’a kadar çıktığı son derece ciddi bir hastalıktır. Tedavi süreçlerinin ve iyileşme evresinin uzun olması, etkili bir aşı geliştirilmesini zorunlu kılmaktadır.

Ancak aşı geliştirilmesindeki en büyük engel, virüsün farklı suşlarında görülen büyük genetik değişimlerdir. Bu sebeple birçok ülkede kanıtlanmış, özgün bir ilaç veya aşı yaygın olarak bulunmamaktadır. Bulgaristan’da inaktive edilmiş fare beyninden türetilmiş sınırlı bir aşı kullanılmakla birlikte; temas sonrası profilaksi için kullanılan özgün olmayan immünoglobulinin yanı sıra bu aşıların etkililik ve güvenilirlikleri halen yeniden değerlendirilme aşamasındadır.

KIRIM KONGO KANAMALI ATEŞİ NASIL BULAŞIR?

KKKA virüsü, Nairovirüs cinsi Bunyaviridae ailesinin bir üyesidir. Doğada esas olarak Hyalomma türü keneler ile küçük memeliler arasında bir döngü içinde korunur. Keneler, virüsü geçici ve asemptomatik olarak kan dolaşımına katılması yoluyla hayvanlara da yayar.

Bulaşma yolları:

  • Kene ısırmaları,

  • Hasta insan veya virüsü kısa süreli taşıyan hayvanların kanı ve vücut sıvılarıyla temas,

  • Kene dışkısı veya virüse maruz kalmış hayvanlar aracılığıyla bulaşma gerçekleşebilir.

Kene-11

KENE ISIRMASI NASIL ANLAŞILIR?

Diğer böcek ısırıkları bazen kene ısırmalarıyla karıştırılabilir. Doğru teşhis için bazı ipuçlarından yararlanmak mümkündür, ancak şüphe durumunda her zaman bir sağlık profesyoneline başvurmak en güvenli yoldur:

  • Deride leke oluşumu veya kenenin varlığının hissedilmesi,

  • Kenelerin en sık boyun, saç dipleri, kasık ve bacaklar gibi bölgeleri tercih etmesi,

  • Kene ısırıklarının sıvı dolu olmaması (karınca ve diğer böcek ısırıkları tipik olarak irin doludur),

  • Diğer böcek ısırıklarının sayıca çok ve vücudun farklı bölgelerinde görülmesi; kenelerin ise genellikle bir kez ısırıp başını derinin altına sokması.

KENE NERELERDE BULUNUR?

Keneler doğada çimenlerin arasında, ağaçlarda, çalılarda ve yaprak yığınlarının bulunduğu alanlarda yaşar. İnsan vücuduna ulaşabilmek için alçak bitkiler, yapraklar ve ağaç gövdelerine tırmanırlar. Ön bacaklarıyla uzanıp arka bacaklarıyla tutunarak ayakkabı, pantolon veya giysiler aracılığıyla deriye ulaşır ve baş kısımlarıyla deriye saplanırlar. Deriye saplanan kene, birkaç gün boyunca orada kalarak kan emer.

KENE NASIL ÇIKARILMALI?

Kene ısırması durumunda panik yapılmamalı ve mümkün olan en kısa sürede kene deriden çıkarılmalıdır.

  1. İnce uçlu cımbız kullanın: Keneler derinin yüzeyine çok yakın olduğundan düz uçlu ince bir cımbız tercih edilmelidir.

  2. Sabit ve hafif çekin: Cımbız sabit tutularak kene hızlı bir şekilde yukarı doğru çekilmelidir. Keneyi bükmemeye ve sarsmamaya özen gösterin; böylece ağız parçalarının deride kalması önlenir.

  3. Temizleyin: Kene çıkarıldıktan sonra ısırılan bölgeyi ve elleri alkol veya sabunlu suyla iyice yıkayın.

  4. Ezmeden atın: Keneyi asla parmaklarınızla ezmeyin. Açılmayacağından emin olduğunuz kapalı bir torbaya veya kaba koyarak atın.

  5. Takip edin: Kene çıkarıldıktan sonraki birkaç hafta içinde kızarıklık veya ateş görülürse derhal bir sağlık kuruluşuna başvurun.

KIRIM KONGO KANAMALI ATEŞİ TEDAVİSİ

KKKA tedavisi, hastanın belirtilerinin ciddiyetine bağlı olarak sıvı ve elektrolit dengesizliklerinin kontrol altına alınmasıyla yürütülür. Erken tanı ve destekleyici bakım (kan, trombosit ve plazma replasmanı), özellikle hemorajik belirtileri olan hastalarda hayat kurtarıcıdır.

  • Hastalar izole edilmeli; yüz koruyucu kalkan, cerrahi maske ve eldiven gibi viral hemorajik ateş önlemleri alınmalıdır.

  • Antibiyotiklerin bu viral enfeksiyon üzerinde hiçbir etki yoktur.

  • Kenelerin bulunduğu alanlardan kaçınılmalı ve kene teması durumunda vakit kaybetmeden en yakın hastaneye gidilmelidir.

KENE ISIRMASI KAN TAHLİLİNDE ÇIKAR MI?

Kene kaynaklı enfeksiyonların teşhisi yalnızca belirtilerle zor olabilir çünkü ateş ve kas ağrısı gibi semptomlar pek çok hastalıkta ortak görülür. Kan testlerinde tespit edilen bazı bulgular yol göstericidir:

  • Beyaz kan hücrelerinin (vücut direnci hücreleri) sayısında düşüş,

  • Trombosit (kanın pıhtılaşmasını sağlayan hücreler) sayısında azalma,

  • Karaciğer fonksiyon testlerinde anormallikler.

KENE KAYNAKLI DİĞER HASTALIKLAR NELERDİR?

Farklı kene türlerinin tutunmasıyla ortaya çıkabilecek diğer yaygın hastalıklar şunlardır:

Kaynak: HABER MERKEZİ