İnsan psikolojisinin karmaşık yapısı ve günlük hayatta karşılaşılan zorluklarla başa çıkma yöntemleri, sağlıklı bir yaşam sürebilmek için büyük önem taşıyor. Klinik Psikolog İlayda Kutevu'nun Türkinform'a verdiği özel röportajda; psikolojik sağlamlık, iş yerinde mobbing, tükenmişlik sendromu ve toksik pozitiflik gibi konular ele alındı. Kutevu, psikolojik gücün hiçbir şey hissetmemek olmadığını, aksine tüm duyguları yaşayıp yeniden ayağa kalkabilme becerisi olduğunu ifade etti.
DUYGUSAL DONUKLUK DEĞİL, PSİKOLOJİK SAĞLAMLIK
İnsanların çevrelerinde gelişen olaylardan hiç etkilenmemek istemesi üzerine konuşan Kutevu, asıl amacın hiçbir şeyden etkilenmemek olmaması gerektiğini vurguladı. Bu durumun duygusal bir "donukluk" anlamına geleceğini belirten uzman psikolog, "Sağlam bir psikoloji bizim etkilendiğimiz ama etkisi altında kalmadığımız bir şeydir" dedi. Kutevu, iş yerinde yapılan bir sunuma gelen olumsuz eleştiriyi "yetersizlik" olarak algılamanın kişiyi demotive edeceğini hatırlatarak, bunun yerine "Bu konuda kendimi geliştirebilirim ancak bu durum benim değerimi belirlemez" şeklinde düşünülmesi gerektiğini aktardı.
İŞ YERİNE MOBBİNG
Çalışma hayatında sıkça karşılaşılan kaba davranışlar ve mobbing arasındaki farka dikkat çeken Kutevu, kaba bir insanla karşılaşıldığında sadece psikolojik sınır çekmenin yeterli olabileceğini ifade etti. Ancak Kutevu'na göre, sistematik mobbing durumunda çözüm sadece psikolojik dayanıklılıkla sağlanamıyor. Kutevu, bu tür durumların kayıt altına alınarak insan kaynakları birimlerine ve gerekirse hukuki mercilere taşınması gerektiğinin altını çizdi.
Toplantıda sürekli söz kesilmesi örneğini veren Kutevu, bu duruma öfkelenmek ya da sessiz kalmak yerine, "Ben sözümü tamamladıktan sonra mutlaka sizi dinlemek isterim" diyerek doğru sınırların kırmadan çizilmesi gerektiğini anlattı.
"SESSİZ KALMA" TAKTİKLERİ İŞE YARIYOR MU?
Sosyal medyada sıklıkla paylaşılan "geri adım at, sessiz kal, sana yalvarsınlar" gibi taktikleri değerlendiren Kutevu, psikolojide sihirli bir yöntem olmadığını ve bu tarz yaklaşımların herkeste işe yaramadığını belirtti. Sessizliğin amacına göre farklı anlamlar taşıyabileceğini söyleyen Kutevu, "Bir tartışma sonrasında öfkeyi dengelemek amacıyla sessiz kalmak son derece sağlıklı bir geri çekilmedir" ifadelerini kullandı. Kutevu, amacın karşı tarafı cezalandırmak veya manipüle etmek olması halinde bunun sağlıklı bir iletişim sayılamayacağını ekledi ve gerçek ilişkilerin açık iletişimle yürüdüğünü hatırlattı.
TEMBELLİK Mİ YOKSA TÜKENMİŞLİK SENDROMU MU?
Kutevu, Türkinform muhabiri Almila'nın, sabahları yataktan çıkamama halinin tembellik mi yoksa tükenmişlik belirtisi mi olduğu yönündeki sorusunu yanıtladı. Bu durumun tek başına tembellik veya tükenmişlik olarak adlandırılamayacağını vurgulayan Kutevu, iki kavram arasındaki farkları şu şekilde açıkladı:
-
Tembellik durumunda kişinin sadece belirli bir işten kaçmak istediğini ancak arkadaşlarıyla görüşmek gibi diğer sosyal etkinlikleri rahatça yapabildiğini belirten Kutevu, tükenmişlik sendromunda ise kişinin hayattaki hiçbir şeyden enerji bulamadığını ifade etti.
-
Kutevu, tükenmişliğin ileri boyutlarında kişilerin yemek yemek veya duş almak gibi temel öz bakım ihtiyaçlarını bile karşılamak istemeyebileceklerini aktardı.
TOKSİK POZİTİFLİK VE DUYGULARI YAŞAMANIN ÖNEMİ
Sürekli mutlu görünme çabasının (toksik pozitiflik) psikolojiye zarar verebileceğini belirten Kutevu, "Sağlıklı bir psikoloji her zaman pozitif düşünmek değildir, bütün duyguları gerçekten yaşayabilmektir" şeklinde konuştu. Üzüntünün kaybedilen bir şeyin farkına varılmasını, kaygı ve endişenin ise olası tehlikelere karşı hazırlık yapılmasını sağladığını anlatan Kutevu, her duygunun bir işlevi olduğuna dikkat çekti.
Acı ve üzüntü gibi duyguların yaşanmayıp görmezden gelindiğinde yok olmadığını söyleyen uzman isim, bu durumu arkada büyüyen bir yangına benzetti. Kutevu, yangına dönüp bakılmadığında alevlerin sönmediğini ve zamanla büyüyerek ileride baş etmesi çok daha zor bir şekilde kişinin karşısına çıktığını sözlerine ekledi. Kutevu, terapiye başvuran kişilerin genellikle duygularını ilk aşamada yaşamak yerine, artık kaldıramayacakları son raddede geldikleri için sürecin daha yıpratıcı olduğunu belirtti.
GÜÇLÜ BİR PSİKOLOJİ NE DEMEKTİR?
Toplumdaki "hiç kırılmayan ve ağlamayan insan güçlüdür" algısının yanlış olduğuna değinen Kutevu, gerçek psikolojik gücün duyguları kabul edip yaşamak, gerekirse ağlamak ve ardından yeniden ayağa kalkabilmek olduğunu belirtti.
Bir davete çağrılmama örneği üzerinden konuyu detaylandıran Kutevu, hemen "beni sevmiyorlar" veya "dışlıyorlar" düşüncesine inanmak yerine, güçlü bir psikolojinin alternatifler üretebilmek (unutulmuş olma ihtimali vb.) olduğunu ifade etti. Kutevu ayrıca, kişilerin gerçekten istenmeme ihtimalini de kabullenmesi gerektiğini söyleyerek, "Herkes bizi sevmek zorunda değil. Eğer önemsiyorsak kavga etmeden, sağlıklı bir iletişimle karşı tarafa nedenini sorabiliriz" dedi.
Klinik Psikolog İlayda Kutevu, psikolojik sağlamlığın doğuştan gelen bir özellik olmadığını, tıpkı üzerinde emek verilerek güçlendirilen bir kas gibi sonradan geliştirilebilecek bir beceri olduğunu söyleyerek sözlerini tamamladı.
