Kurallı cümle, Türkçede yüklemin cümlenin sonunda yer aldığı cümle türü olarak tanımlanıyor. Anlatımın daha açık ve düzenli olmasını sağlayan bu yapı, hem yazılı hem de sözlü anlatımda en çok tercih edilen cümle biçimleri arasında bulunuyor. Eğitim hayatında ise özellikle dil bilgisi konularında temel başlıklardan biri olarak öne çıkıyor.
KURALLI CÜMLE NEDİR?
Kurallı cümle, yüklemi sonda bulunan cümledir. Türkçenin söz dizimi yapısına en uygun cümle türü olarak kabul edilir. Bu nedenle anlatım bozukluğu riskini azaltır ve anlamın kolay kavranmasını sağlar.
KURALLI CÜMLENİN ÖZELLİKLERİ NELERDİR?
Kurallı cümlelerde yüklem mutlaka cümlenin sonunda yer alır. Özne, nesne ve tümleçler ise yüklemden önce bulunur. Anlam açık, düzenli ve nettir. Genellikle resmi yazılarda ve öğretici metinlerde tercih edilir.
KURALLI CÜMLEDE NELERE DİKKAT EDİLMELİ?
Cümledeki yüklemin yeri doğru tespit edilmelidir. Yüklem sonda değilse cümle kurallı sayılmaz. Ayrıca fiil ya da isim soylu yüklemin doğru eklerle kullanılması gerekir. Sorularda yüklemin altı çizilerek konumuna bakmak pratik bir yöntemdir.
DEVRİK CÜMLE İLE KURALLI CÜMLE ARASINDAKİ FARKLAR NELERDİR?
Kurallı cümlede yüklem sonda yer alırken, devrik cümlede yüklem cümlenin başında ya da ortasında bulunur. Devrik cümleler daha çok şiirlerde ve konuşma dilinde kullanılırken, kurallı cümleler anlatımın daha resmi olduğu alanlarda tercih edilir.
KURALLI CÜMLELERE ÖRNEKLER NELERDİR?
“Öğrenciler sınava büyük bir ciddiyetle hazırlandı.”
“Bugün okulda önemli bir toplantı yapıldı.”
“Akşam saatlerinde hava aniden soğudu.”
Bu örneklerde yüklemin cümlenin sonunda yer aldığı görülür.
LİSE SINAVLARINDA KURALLI CÜMLE SORULARINA ÖRNEKLER NELERDİR?
Lise sınavlarında genellikle “Aşağıdaki cümlelerden hangisi kurallıdır?” ya da “Yüklemi sonda olan cümleyi bulunuz” şeklinde sorular yöneltilir. Bazı sorularda ise devrik ve kurallı cümleler karışık verilerek ayırt etme becerisi ölçülür. Bu nedenle yüklemin yerini doğru tespit etmek sınav başarısı açısından büyük önem taşır.