AK Parti Genel Başkan Yardımcısı ve Türk Devletleri ile İlişkiler Başkanı Kürşad Zorlu, Kazakistan Cumhurbaşkanı Kasım Cömert Tokayev'in Rusya'nın Türk Devletleri Teşkilatına (TDT) gözlemci olarak katılması yönündeki önerisine ilişkin açıklamalarda bulundu. Kremlin Sözcüsü Dmitriy Peskov'un konuya olumlu yaklaşımını da değerlendiren Zorlu, teşkilatın kuruluş ilkeleri ve gözlemcilik kriterlerinin belirleyici olduğunu vurguladı.
RUSYA'NIN TDT'YE KATILIMINDA DİL ŞARTI ÖNE ÇIKIYOR
Rusya'nın TDT'ye gözlemci olarak katılması önerisinin önemli ve hassas bir konu olduğunu belirten Zorlu, teşkilatın ortak dil, tarih, kültür ve gönüllülük esasları üzerine kurulduğunu ifade etti.
TDT'nin temel ilkelerinin Nahçıvan Antlaşması'nda belirlendiğini hatırlatan Zorlu, 2021 yılında İstanbul'da kabul edilen gözlemci statüsüne ilişkin düzenlemeye dikkat çekti.
Zorlu, söz konusu düzenleme uyarınca gözlemci statüsüne başvuracak devletlerin Türk dillerinden veya akraba dillerden birini devlet dili ya da resmî dil olarak kabul etmiş olması gerektiğini belirtti.
Rusya Federasyonu içerisinde Tataristan, Başkurdistan ve Yakutistan gibi Türk halklarının yaşadığı bölgeler bulunduğunu hatırlatan Zorlu, tarihî ve kültürel bağların önemini vurgulamakla birlikte teşkilatın hukuki kriterlerinin de dikkate alınması gerektiğini ifade etti.
RUSYA İÇİN TDT PLUS FORMÜLÜ GÜNDEMDE
Kürşad Zorlu, Türk Devletleri Teşkilatının üçüncü ülkelerle ilişkilerini geliştirmek amacıyla oluşturduğu TDT Plus mekanizmasına da değindi.
Bu modelin, teşkilatın temel üyelik ve gözlemcilik şartlarından bağımsız olarak farklı ülkelerle iş birliği geliştirilmesine olanak sağladığını belirtti.
Zorlu, TDT Plus kapsamında üçüncü ülkelerle üst düzey toplantılar düzenlenebilmesi için üye devletlerin tamamının ortak kararının gerektiğini vurguladı.
Böylece Rusya dahil farklı ülkelerle belirli alanlarda diplomatik, ekonomik ve kültürel iş birliklerinin geliştirilmesinin mümkün olabileceğine işaret etti.
ZORLU'DAN RUSYA'YA TÜRKSOY ÇAĞRISI
Rusya ile Türk dünyası arasındaki kültürel ilişkilerin geçmişine de değinen Zorlu, Uluslararası Türk Kültürü Teşkilatı (TÜRKSOY) bünyesinde yürütülen iş birliklerinin yeniden canlandırılması gerektiğini söyledi.
1993 yılında kurulan TÜRKSOY'un Türk dünyasındaki kültürel iş birliğinin önemli kurumlarından biri olduğunu belirten Zorlu, Rusya Federasyonu bünyesindeki Altay, Tuva, Çuvaşistan, Başkurdistan, Yakutistan ve Tataristan'ın teşkilatta gözlemci statüsünde yer aldığını hatırlattı.
Ancak 2015 yılında Türkiye ile Rusya arasında yaşanan uçak krizinin ardından Moskova'nın aldığı kararla bu iş birliğinin fiilen durduğuna dikkat çekti.
Zorlu, o tarihten bu yana karşılıklı toplantı ve faaliyetlerin gerçekleştirilemediğini belirterek söz konusu kararın yeniden değerlendirilmesi çağrısında bulundu.
Rusya ile Türk dünyası arasında tarihî ve kültürel bağların güçlendirilmesi için TÜRKSOY çalışmalarının yeniden başlatılmasının önemli bir adım olacağını ifade etti.
"2027 TÜRK DÜNYASI İÇİN ÖNEMLİ BİR YIL OLACAK"
Ankara'da gerçekleştirilen TDT 13. Devlet ve Hükümet Başkanları Zirvesi'ni de değerlendiren Zorlu, toplantının Türk dünyası açısından tarihî bir dönüm noktası olduğunu belirtti.
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın ev sahipliğinde düzenlenen zirvede kabul edilen 163 maddelik Ankara Bildirisi'nin kapsamına dikkat çeken Zorlu, ekonomi, siyaset, dış politika, kültür ve sosyal alanlarda önemli kararlar alındığını ifade etti.
Türkiye'nin TDT dönem başkanlığını üstlenmesinin önemini vurgulayan Zorlu, alınan kararların uygulanmasını yakından takip edeceklerini belirterek 2027 yılının Türk dünyası açısından önemli gelişmelere sahne olacağını söyledi.
ANKARA ZİRVESİNDE TARİHÎ VE KÜLTÜREL MESAJLAR
Zorlu, zirve kapsamında Beştepe Millet Ormanı'nda oluşturulan Medeniyet Parkı'nın Türk dünyasının ortak tarihini ve kültürel mirasını yansıttığını belirtti.
Parkın girişinde Ahlat mezar taşlarına, çıkışında ise 16 Türk devletinin bayrakları altında Bilge Kağan, Tonyukuk ve Kül Tigin yazıtlarının birebir örneklerine yer verildiğini hatırlattı.
Bu sembollerin Türk devletleri arasındaki tarihî bağları gelecek nesillere aktarma açısından önem taşıdığını ifade etti.
Zorlu ayrıca, Türk Devletleri Teşkilatına yönelik uluslararası ilginin giderek arttığını belirterek özellikle Orta Koridor'un stratejik öneminin farklı ülkelerin dikkatini çektiğini söyledi.
TDT'NİN KURULUŞ İLKELERİ KORUNACAK
Rusya'nın teşkilatla ilişkilerine yönelik değerlendirmelerinde Zorlu, Türk Devletleri Teşkilatının ortak dil ve kültür temelindeki yapısının korunması gerektiğinin altını çizdi.
Gözlemci statüsünün belirli hukuki kriterlere bağlı olduğunu hatırlatan Zorlu, üçüncü ülkelerle iş birliğinin ise TDT Plus gibi esnek mekanizmalar üzerinden geliştirilebileceğini belirtti.
Zorlu'nun açıklamaları, Rusya'nın TDT ile yakınlaşmasının önünde farklı diplomatik seçenekler bulunsa da gözlemci statüsünün mevcut kurallar çerçevesinde değerlendirilmesi gerektiğini ortaya koydu.
Moskova'nın TÜRKSOY ile 2015 yılından bu yana fiilen durmuş bulunan kültürel ilişkileri yeniden canlandırıp canlandırmayacağı ise Türk dünyasıyla kurumsal iş birliğinin geleceği açısından önem taşıyan başlıklardan biri olarak öne çıkıyor.
