ABD’nin eski Başkanı Donald Trump’ın damadı ve eski kıdemli danışmanı Jared Kushner’ın Balkanlar’da hayata geçirmeyi planladığı devasa turizm yatırımları, Arnavutluk’ta büyük bir krizin fitilini ateşledi. Ülkenin el değmemiş doğal alanlarında inşa edilmesi planlanan lüks resort otel projesi, çevre aktivistleri ve yerel halkı ayağa kaldırdı. Başkent Tiran başta olmak üzere çevre illerde düzenlenen kitlesel protestolar, hükümet üzerindeki baskıyı artırıyor.
ÇEVRE KORUMA ALANLARI RANT TARTIŞMALARININ MERKEZİNDE
Protestoların ana odak noktası, Arnavutluk'un koruma altındaki hassas ekosistemleri ve sulak alanları. Kushner’a bağlı yatırım şirketinin, ülkenin en değerli doğal miraslarından biri olarak kabul edilen kıyı şeridinde ve koruma altındaki ulusal park sınırlarında lüks bir resort otel inşa etmesine izin verilmesi, çevre örgütlerinin büyük tepkisini çekti.
Aktivistler, bu projenin bölgedeki biyolojik çeşitliliğe, nadir kuş türlerinin göç yollarına ve sulak alanların doğal yapısına geri dönülemez zararlar vereceğini savunuyor. Tiran meydanlarını dolduran binlerce insan, "Doğamız Satılık Değil" ve "Yolsuzluğa Hayır" sloganlarıyla hükümetin geri adım atmasını talep ediyor.
"NÜFUZ TİCARETİ" İDDİALARI DÜNYA BASININDA
Olay, sadece yerel bir çevre protestosu olmanın ötesine geçerek uluslararası siyasetin de gündemine oturdu. Dünya basını, projenin arkasındaki siyasi ağları ve zamanlamayı masaya yatırdı. Jared Kushner'ın Beyaz Saray'daki görevinin ardından Balkanlar'da bu denli büyük ölçekli ve devlet destekli arazileri kapsayan projelere imza atması, "nüfuz ticareti" (influence peddling) tartışmalarını yeniden alevlendirdi.
Siyasi analistler, Arnavutluk hükümetinin projeye sağladığı jet hızıyla onaylar ve yasal muafiyetlerin, ABD ile olan diplomatik ve siyasi ilişkileri sıcak tutma çabasının bir parçası olabileceğini öne sürüyor.
BALKANLARDA YENİ BİR JEOPOLİTİK KRİZ Mİ DOĞUYOR?
Kushner’ın yatırım hamleleri sadece Arnavutluk ile de sınırlı değil; Sırbistan gibi bölgenin diğer kritik ülkelerinde de benzer büyük ölçekli gayrimenkul projeleri yürüttüğü biliniyor. Arnavutluk'ta sokaklara taşan bu öfke, Balkanlar genelinde yabancı sermayeli ve siyasi bağlantılı "mega projelere" karşı biriken toplumsal rahatsızlığın bir patlaması olarak yorumlanıyor.
Arnavutluk hükümeti ise projenin ülke ekonomisine ve turizmine milyarlarca dolarlık katkı sağlayacağını, istihdamı artıracağını savunarak geri adım atmayacağının sinyallerini veriyor. Ancak halkın ve uluslararası çevre örgütlerinin direnişinin, projelerin geleceğini nasıl etkileyeceği henüz belirsizliğini koruyor.
