MADDE NEDİR VE KAÇ HALDE BULUNUR?
Madde, kütlesi olan ve hacim kaplayan her şey olarak tanımlanır. Doğada yaygın olarak üç temel halde bulunur: katı, sıvı ve gaz. Bu haller, maddenin tanecikleri arasındaki boşluk, hareket ve etkileşim durumuna göre farklı özellikler gösterir. Bilimsel çalışmalarda ayrıca plazma hali de maddenin dördüncü hali olarak kabul edilir.
KATI, SIVI VE GAZ HALLERİNE ÖRNEKLER
Katı maddeler belirli bir şekle ve hacme sahiptir. Taş, demir ve buz katı maddelere örnek olarak gösterilir. Sıvı maddeler bulundukları kabın şeklini alır ancak hacimleri sabittir. Su, süt ve zeytinyağı sıvı maddeler arasında yer alır. Gaz maddeler ise hem şekil hem de hacim bakımından bulundukları ortama yayılır. Hava, oksijen ve karbondioksit gaz maddelere örnek verilir.
ÜÇ HALDE BULUNABİLEN MADDELER
Bazı maddeler uygun sıcaklık ve basınç koşullarında üç halde de bulunabilir. Su, bu duruma en yaygın örneklerden biridir. Su, düşük sıcaklıklarda buz (katı), normal koşullarda sıvı ve yüksek sıcaklıklarda su buharı (gaz) haline geçebilir. Bu değişimler fiziksel hal değişimi olarak adlandırılır.
PLAZMA NEDİR VE NEREDE BULUNUR?
Plazma, maddenin yüksek enerjiye sahip dördüncü hali olarak tanımlanır. Bu halde atomlar iyonlaşır ve serbest elektronlar ile iyonlardan oluşan bir yapı ortaya çıkar. Güneş ve diğer yıldızlar plazma halindeki maddelerden oluşur. Ayrıca şimşek, neon lambaları ve bazı teknolojik cihazlarda da plazma hali gözlemlenebilir.
