Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Abdulkadir Uraloğlu, TÜRASAŞ'ın geliştirdiği milli hızlı trenin ikinci setinin üretimine başlandığını yazılı açıklamayla duyurdu. İlk set raylarda dinamik testlerini sürdürürken ikinci setin üretim hattına alınması, projeyi prototip aşamasından seri üretim aşamasına taşıdı. Uraloğlu, 2027'de 7 ve 2028'de 7 olmak üzere iki yılda toplam 14 set üretileceğini açıkladı. Türkiye'nin ilk hızlı tren fabrikası olarak Sakarya'da inşa edilen 18 bin metrekarelik tesisin yüzde 90'ı tamamlandı, tesis bittiğinde ayda bir tren seti üretecek.
Uraloğlu açıklamasında "İlk setimizin testleri başarıyla devam ederken ikinci Milli Hızlı Tren setimizin üretimine başladık" ifadesini kullandı. Her set 8 araçtan oluştu ve 577 yolcu kapasitesiyle tasarlandı. Alüminyum gövdeli setin işletme hızı saatte 225 kilometre olarak belirlendi. Uraloğlu, ilk setin dinamik testlerde saatte 250 kilometreye ulaştığını hatırlattı.
İLK SET 6 MART'TA RAYLARA İNDİ, 1 EYLÜL'DE 250'YE ÇIKTI
Milli hızlı trenin ilk seti 6 Mart 2026'da Sakarya'daki TÜRASAŞ tesislerinde düzenlenen törenle raylara indirildi ve aynı gün yol testlerine başladı. Bakanlık o tarihte testlerin hız, fren, ivmelenme ve hat uyumluluğu başlıklarında yürütüleceğini ve ilk setin yıl sonuna kadar hizmete alınmasının hedeflendiğini açıkladı. Testler Gebze-Eskişehir hattında başladı, ardından Eskişehir-Polatlı kesiminde sürdü. Tren önce saatte 240 kilometreye ulaştı, 1 Eylül'de yapılan dinamik güvenlik testinde ise saatte 250 kilometre hıza çıktı. Raylara indirilmesinden 250 kilometre eşiğine kadar geçen süre altı aydan kısa sürdü.
Uraloğlu'nun yeni açıklaması, ilk set için test sürecinin devam ettiğini ve seri üretim kararının bu testlerin sonucunu beklemeden verildiğini ortaya koydu. İkinci setin üretimi, ilk setin sertifikasyonundan bağımsız olarak fabrika hattında ilerleyecek.
225 İLE 250 ARASINDAKİ FARK
Açıklamada iki farklı hız rakamı yer aldı. Saatte 225 kilometre trenin yolcu taşırken ulaşacağı işletme hızını, saatte 250 kilometre ise testlerde ulaşılan en yüksek hızı ifade etti. Demiryolu araçlarının sertifikasyonunda tren, işletme hızının yaklaşık yüzde 10 üzerindeki bir hızda denenir ve bu eşik 225 kilometrelik işletme hızı için 247,5 kilometreye karşılık geldi. İlk setin 250 kilometreye çıkması, milli trenin işletme hızı için gereken güvenlik marjını test hattında sağladığını gösterdi.
Türkiye'deki yüksek hızlı tren hatları saatte 250 kilometre standardında inşa edildi. TCDD'nin mevcut filosunda İspanyol CAF yapımı HT65000 ve Alman Siemens yapımı HT80000 tipi 31 yüksek hızlı tren seti bulundu. Milli set, saatte 225 kilometrelik işletme hızıyla mevcut yüksek hızlı tren hatlarının tamamında çalışabilecek altyapı uyumuna sahip oldu. Bakanlık, üretilecek 14 setin hangi hatlara tahsis edileceğini açıklamadı.
ASELSAN İKİ KRİTİK SİSTEMİ YERLİLEŞTİRDİ
Uraloğlu, trenin en kritik iki bileşeni olan Tren Kontrol ve Yönetim Sistemi ile Cer Sistemi'nin ASELSAN iş birliğiyle tamamen milli teknolojiyle geliştirildiğini belirtti. Tren Kontrol ve Yönetim Sistemi, trenin fren, kapı, iklimlendirme, enerji ve arıza teşhis fonksiyonlarını tek merkezden yöneten yazılım ve donanım bütününü ifade etti ve sektörde trenin beyni olarak adlandırıldı. Cer Sistemi ise katenerden alınan elektrik enerjisini tekerlekleri döndüren motor gücüne çeviren invertör, transformatör ve motor grubunu kapsadı.
İki sistem, dünyada hızlı tren üretebilen sınırlı sayıda şirketin teknolojisini oluşturdu. Gövde ve boji üretimi yapan birçok ülke, kontrol yazılımı ve cer sistemini yurt dışından tedarik etti. TÜRASAŞ ile ASELSAN'ın bu iki bileşeni yurt içinde geliştirmesi, milli hızlı treni gövdesi yerli olan bir tren olmaktan çıkarıp yerli teknoloji ürünü bir tren haline getirdi.
SAKARYA FABRİKASI YILDA 12 SET KAPASİTEYLE KURULDU
Uraloğlu, 18 bin metrekarelik fabrikada çalışmaların yüzde 90 seviyesine ulaştığını ve tesisin tamamlanmasıyla ayda bir tren üretilebileceğini açıkladı. Aylık bir setlik kapasite yılda 12 sete, sekiz araçlık setlerle yılda 96 araca karşılık geldi. Bakanlık 6 Mart'taki açıklamasında Türkiye'nin 2035 yılına kadar 81 yüksek hızlı tren setine ihtiyaç duyacağını hesapladı.
Yıllık 12 setlik kapasiteye karşılık 2027 ve 2028 için yedişer setlik hedef açıklanması, fabrikanın ilk iki yılda tam kapasitenin altında çalışacağını ortaya koydu. Üretim hattının devreye alınması, tedarik zincirinin oluşturulması ve ilk setin sertifikasyon sonuçlarının seri üretime yansıtılması bu farkı açıkladı. Fabrika tam kapasiteye ulaştığında 2035 hedefindeki 81 setin geri kalanı için üretim hızı iki katına çıkacak.
14 SET FİLOYU YÜZDE 45 BÜYÜTECEK
Mevcut 31 setlik yüksek hızlı tren filosuna 2028 sonuna kadar eklenecek 14 milli set, filoyu yüzde 45 büyütecek. Yeni setler yolcu kapasitesi olarak sefer başına 577 koltuk sağlayacak. Türkiye yüksek hızlı tren işletmeciliğine 2009'da Ankara-Eskişehir hattıyla başladı ve bugüne kadar filosunun tamamını ithal setlerle oluşturdu. İlk milli setin hizmete girmesi, 17 yıllık yüksek hızlı tren işletmeciliğinde yerli üretim setin yolcu taşıdığı ilk dönem olacak.
Uraloğlu açıklamasında ilk setin hizmete alınacağı kesin tarihi ve 14 setin toplam maliyetini paylaşmadı. İlk setin testleri Eskişehir-Polatlı kesiminde sürdü, seri üretim Sakarya'da ikinci setle başladı. Türkiye ekonomisinde yerli üretim payının artırılması hedeflenen sektörler arasında yer alan raylı sistemlerde bir sonraki eşik, ilk milli setin sertifikasyonunu tamamlayıp yolcu taşımaya başlaması olacak.
