Gümrü’de bulunan Rus askeri üssünün Ermenistan açısından “hayati önem” taşımadığını söyleyen Paşinyan, Moskova’nın çekilme kararı alması halinde Erivan’ın buna karşı çıkmayacağını açıkladı. Paşinyan’ın sözleri, son yıllarda Rusya ile güvenlik ilişkilerini sorgulayan ve Batı ile bağlarını geliştiren Ermenistan’ın Moskova’ya karşı değişen yaklaşımının yeni bir işareti olarak öne çıktı.
Ermenistan Başbakanı Nikol Paşinyan, 1 Eylül’de Kırgızistan’ın başkenti Bişkek’te düzenlenen Şanghay İşbirliği Örgütü Zirvesi kapsamında Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile gerçekleştirdiği görüşmenin ayrıntılarını paylaştı.
Putin ile temasının olumlu geçtiğini belirten Paşinyan, yakın zamanda Moskova’ya bir ziyaret gerçekleştirme konusunda mutabık kaldıklarını söyledi. Ancak görüşmenin en dikkat çekici taraflarından biri, iki ülke arasındaki ilişkilerin bundan sonraki dönemde hangi temeller üzerinde devam edeceğinin yeniden değerlendirilmesi oldu.
ERİVAN-MOSKOVA İLİŞKİLERİ YENİDEN TANIMLANACAK
Paşinyan, Putin ile görüşmesinde “Ermenistan-Rusya ilişkileri” kavramının pratikte ne anlama geldiğinin yeniden ele alınması gerektiği fikrinin ortaya çıktığını söyledi.
İki ülkenin hangi alanlarda ortak görüşe sahip olduğunu ve hangi konularda ayrıştığını açık biçimde ortaya koymaları gerektiğini belirten Paşinyan, ilişkilerdeki sorunların ve ortak çıkarların daha net tanımlanmasını istediklerini ifade etti.
Bu açıklama, Erivan ile Moskova arasında özellikle son yıllarda güvenlik politikaları üzerinden yaşanan görüş ayrılıklarının ardından ilişkilerin yeni bir çerçeveye oturtulabileceğine yönelik önemli bir mesaj olarak değerlendiriliyor.
“RUS ÜSSÜNÜN BULUNMASI HAYATİ ÖNEM TAŞIMIYOR”
Paşinyan’ın en dikkat çekici açıklaması ise Rusya’nın Ermenistan’daki askeri varlığı konusunda geldi. Ermenistan’ın Gümrü kentinde bulunan Rus askeri üssünün Putin ile yaptığı görüşmede gündeme gelmediğini belirten Paşinyan, üssün ülkesinin güvenliği açısından vazgeçilmez olmadığı mesajını verdi.
Paşinyan, “Ermenistan’da Rus askeri üssünün bulunması hayati önem taşımıyor. Rusya askeri üssünü Ermenistan’dan çekmeye karar verirse buna itiraz etmeyiz. Ancak kalmak istediklerini ifade ederlerse bunu da görüşmeye hazırız” dedi.
Bu sözler, Rusya’nın Güney Kafkasya’daki en önemli askeri noktalarından biri olan Gümrü üssünün geleceğinin Erivan açısından artık dokunulmaz bir konu olmadığını ortaya koydu.
PUTİN: İSTEMİYORSANIZ YARIN BİLE AYRILIRIZ
Paşinyan’ın açıklamasından önce Putin de Gümrü’deki Rus askeri varlığı konusunda benzer derecede açık bir mesaj vermişti. Rus lider, Ermenistan yönetiminin ülkedeki Rus askeri altyapısına artık ihtiyaç duymadığı sonucuna varması halinde Moskova’nın kalmakta ısrar etmeyeceğini belirterek, “Ermenistan bu altyapıya ihtiyacı olmadığına karar verirse yarın bile ayrılırız” ifadelerini kullanmıştı.
Putin ve Paşinyan’dan peş peşe gelen açıklamalar, uzun yıllardır Ermenistan-Rusya güvenlik ilişkilerinin temel unsurlarından biri olan Gümrü’deki askeri üssün geleceğinin iki ülke arasında ilk kez bu kadar açık biçimde tartışmaya açıldığını gösteriyor.
NÜKLEER SANTRALDE RUSYA’YA OTOMATİK ÖNCELİK YOK
Erivan’ın Moskova ile ilişkilerini daha pragmatik bir zeminde yürütmek istediğinin bir diğer işareti ise nükleer enerji konusunda geldi.
Rusya Devlet Nükleer Enerji Kuruluşu Rosatom Genel Müdürü Aleksey Likhachev’in bu ay Ermenistan’ı ziyaret ederek yeni bir nükleer santral inşasına ilişkin Rus teklifini sunacağını açıklayan Paşinyan, Moskova’ya otomatik olarak öncelik tanınmayacağını belirtti.
“Nükleer santral meselesi bizim için jeopolitik bir tercih değil” diyen Paşinyan, Ermenistan’ın kararını fiyat ve kalite kriterlerine göre vereceğini söyledi. Başbakan, “Bize kim en iyi teklifi sunarsa, o teklifin peşinden gideceğiz” ifadelerini kullandı.
Böylece Erivan, ülkenin enerji altyapısında uzun yıllardır önemli ağırlığa sahip Rusya’ya karşı nükleer enerji alanında da alternatif seçeneklere açık olduğunu ortaya koydu.
RUSYA’NIN İŞLETTİĞİ DEMİR YOLLARI DA MASADA
Putin-Paşinyan görüşmesinde Rusya tarafından işletilen Ermenistan demir yollarının geleceği de ele alındı.
Paşinyan, mevcut durumun uzun süre devam edemeyeceğini belirterek demir yollarına ilişkin sorunun çözülmesi konusunda iki taraf arasında bir anlayış oluştuğunu söyledi.
Ermenistan’ın güvenlikten enerjiye ve ulaştırmaya kadar Rusya’nın geleneksel olarak güçlü olduğu üç kritik alanda mevcut düzenlemeleri yeniden değerlendirmeye başlaması dikkat çekiyor.
Paşinyan’ın son açıklamaları bu nedenle yalnızca Gümrü’deki bir askeri üssün geleceğiyle sınırlı değil. Erivan, Moskova ile bağlarını tamamen koparmak yerine Rusya’nın Ermenistan’daki ayrıcalıklı konumunu yeniden müzakere etmeye hazırlanıyor. Askeri üs konusunda “isterlerse gidebilirler”, nükleer santralde “en iyi teklifi seçeriz” ve demir yollarında “mevcut durum devam edemez” mesajlarının aynı açıklamada verilmesi, Ermenistan-Rusya ilişkilerinde daha pragmatik ve mesafeli bir dönemin işaretlerini taşıyor.
