İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, Fox News’te yayımlanan Special Report programında sunucu Bret Baier’in sorularını yanıtladı. ABD ile yaşanan çatışmalardan Yemen’deki Husilere, Hürmüz Boğazı’ndan nükleer programa kadar birçok konuda konuşan Pezeşkiyan, “Savaş istemiyoruz” derken İran’ın saldırıya uğraması halinde karşılık vermeyi sürdüreceğini söyledi.
“ABD SAVAŞI BİTİRMEK İSTİYOR MU, KARAR VERMELİ”
İran’ın savaş mı yoksa anlaşma mı istediği sorulan Pezeşkiyan, çatışmaları kendilerinin başlatmadığını savundu. Ülkesinin baskı altında teslim olmaya zorlandığını öne süren İran Cumhurbaşkanı, sorunların diyalog yoluyla çözülebileceğini belirtti. Ancak saldırılar sürerse İran’ın kendisini savunacağını söyledi.
Pezeşkiyan, savaşın devamını istemediklerini vurgulayarak “ABD’nin savaşı sona erdirmek isteyip istemediğine karar vermesi gerekiyor” ifadesini kullandı. ABD’li müzakerecilerle yürütülen görüşmelere de değinen Pezeşkiyan, İran’ın uluslararası hukuk çerçevesinde bir anlaşmaya açık olduğunu söyledi. Taraflar arasında bir anlaşmaya varıldığını ise açıklamadı.
HUSİLER VE HİZBULLAH SORUSUNA YANIT
Röportajın dikkat çeken bölümlerinden biri, İran’ın Yemen’deki Husiler ve Lübnan’daki Hizbullah ile ilişkisine yönelik sorulardı. Pezeşkiyan, Husilerin kendi eylemlerinden sorumlu olduğunu belirterek “Bizden emir almıyorlar” dedi. Bölgedeki gruplarla temaslarının bulunduğunu kabul etti, ancak Husilere savaş yönünde talimat verdikleri iddiasını reddetti.
Sunucu Bret Baier’in İran’ın bu gruplara desteğine ilişkin iddiaları hatırlatması üzerine Pezeşkiyan, göreve geldiğinden beri savaş talimatı verildiğine dair bir temas bilmediğini söyledi. Hizbullah ile ilişkilerini ise ortak bir çerçeve içinde değerlendirdi. Pezeşkiyan’ın açıklamaları, İran’ın bölgedeki gruplarla ilişkisinin niteliğine dair tartışmaları sona erdirmedi; röportajda bu konuda karşılıklı iddialar dile getirildi.
HÜRMÜZ BOĞAZI’NDAKİ GERİLİMİ ANLATTI
Hürmüz Boğazı’ndaki gemi trafiğine ilişkin soruları da yanıtlayan Pezeşkiyan, İran’ın ticari gemilere saldırdığı iddiasını reddetti. İran gemilerinin geçişinin engellendiğini savunan Pezeşkiyan, seyrüsefer serbestisinin herkes için geçerli olması gerektiğini söyledi.
Boğazın daha önce açık olduğunu belirten İran Cumhurbaşkanı, ABD’nin uygulamalarına tepki gösterdi. Hürmüz’deki durum, yalnızca iki ülke arasındaki askerî gerilim açısından değil, bölgedeki ticari gemilerin güvenliği ve uluslararası taşımacılık bakımından da önem taşıyor. Fox News röportajında Pezeşkiyan’ın bu konudaki sözleri, sunucunun İran’ın deniz trafiğine yönelik eylemleri hakkındaki soruları üzerine geldi.
NÜKLEER PROGRAM İÇİN “DENETİME HAZIRIZ” DEDİ
Pezeşkiyan, İran’ın nükleer silah isteyip istemediği yönündeki soruya “Kesinlikle hayır” yanıtını verdi. Nükleer programlarının denetlenmesine hazır olduklarını söyleyen İran Cumhurbaşkanı, yüzde 60 oranında zenginleştirilmiş uranyum konusunda da uluslararası hukuk ve Nükleer Silahların Yayılmasının Önlenmesi Antlaşması çerçevesinde adım atabileceklerini belirtti.
Sunucunun bu seviyede zenginleştirilmiş uranyumdan vazgeçip geçmeyeceklerini sorması üzerine “Evet” diyen Pezeşkiyan, İran’ın yükümlülüklerine uyacağını ifade etti. Bu açıklama bir müzakere mesajı niteliği taşısa da uranyumun nasıl ele alınacağına ilişkin üzerinde uzlaşılmış bir uygulama planı röportajda duyurulmadı.
PROTESTOLAR VE DEVRİM MUHAFIZLARI DA GÜNDEME GELDİ
İran’daki protestolarda yaşanan ölümler sorulduğunda Pezeşkiyan, 3 bin 15 kişinin kimlik bilgilerinin kamuoyuyla paylaşıldığını söyledi. Daha yüksek can kaybı iddiaları için kanıt istedi. Olayların yönetilmesinde hatalar yapıldığını kabul ederek özür diledi; aynı zamanda protestolarda silahlı grupların rol oynadığını savundu. Bunlar, Pezeşkiyan’ın röportajda dile getirdiği açıklamalar; can kaybına ilişkin farklı iddialar bulunuyor.
Haziran ayında varılan mutabakatın ardından yaşanan askerî gelişmeler de röportajda gündeme geldi. Pezeşkiyan, koordinasyon eksikliği ve yanlış anlaşılmalardan söz etti. İran’ın ekonomik sorunları olduğunu kabul ederken ABD’nin askerî ve ekonomik baskısı karşısında direnmeye devam edeceklerini belirtti. ABD’deki seçimleri bekledikleri iddiasını ise reddederek, mevcut yönetimin uluslararası hukuk çerçevesinde anlaşmak istemesi halinde görüşmeye hazır olduklarını söyledi.
