Türkiye İhracatçılar Meclisi (TİM)ı "İhracatta Rekabetçiliğin Geliştirilmesi" raporu tanıtıldı. Raporu kamuoyuna sunan TİM Başkanı Mustafa Gültepe imalat sanayisinin dokuz temel sektörünün mercek altına alındığını açıkladı. Mobilya, çelik ve demir dışı metaller ile tekstil ve hazır giyim incelenen sektörler arasında yer aldı. Otomotiv, makine, kimya ve elektrik-elektronik de rapora dahil edildi.
"SORUNUN TEMELİNDE MALİYETLER VAR"
Gültepe raporun sahadan gelen verilerle hazırlandığını vurguladı. Gültepe çalışmanın kapsamını şu sözlerle anlattı.
"Rapor masa başında değil sahada hazırlandı. Dokuz sektörde, 200’den fazla ürün grubunu değerlendirdik. Her sektörle ayrı ayrı çalıştaylar düzenledik. 20’den fazla rakip ülkenin verileri üzerinden karşılaştırma yaptık."
Gültepe Türkiye'nin üretim gücü, ihracat deneyimi ve Avrupa ile Orta Doğu'ya yakınlığı gibi pek çok güçlü yanı bulunduğunu söyledi. Esnek üretim, hızlı teslimat ve kısmen avantajlı navlun maliyetleri de bu güçlü yanlar arasında sayıldı. Ancak Gültepe bu avantajların küresel rekabet gücüne dönüşemediğini belirterek şöyle konuştu.
"Çünkü yıllardır üstüne basa basa söylediğimiz gibi sorunun temelinde maliyetler var. Rapor, dışarıdan bir gözle sorunun nereden kaynaklandığını net bir şekilde gösteriyor."
MALİYETLER KURDAN HIZLI KOŞTU
TİM Başkanı Türkiye'de emek, enerji, hammadde, finansman ve taşımacılık giderlerinin rakip ülkelerdekini katbekat aşan bir hızla arttığına dikkat çekti. Gültepe 2019-2025 arasında Türkiye'de yıllık ortalama enflasyonun yüzde 38 dolayında seyrettiğini hatırlattı. Rakiplerin hiçbirinde ortalama enflasyonun yüzde 8'i aşmadığını belirten Gültepe bu farkın doğrudan ihracatçının maliyetine yansıdığını söyledi.
Gültepe 2019'dan bugüne asgari ücretin yüzde 1290, hammadde ve ara mal fiyatlarının yüzde 1250 ve enerji fiyatlarının yüzde 1490 yükseldiğini açıkladı. Aynı sürede doların TL karşısındaki artışı ise yüzde 860'ta kaldı. Kur maliyetlerin gerisinde kalınca dolar bazında enerji fiyatları yüzde 74, asgari ücret yüzde 51 ve genel maliyetler yüzde 55 arttı.
Gültepe sektörlerden örnekler de verdi. Buna göre Türkiye'de bir makine ürününü üretmenin dolar cinsinden maliyeti 2022'ye kıyasla yüzde 60 yükseldi. Bu artış hazır giyimde yüzde 58 ve mobilyada yüzde 55 oldu.
SANAYİDE 480 BİN KİŞİ İŞİNİ KAYBETTİ
Gültepe fiyat verme gücünün zayıflamasının pazar kayıplarını beraberinde getirdiğini söyledi. Türkiye'nin dünya ihracatındaki payı iki yıl içinde yüzde 1,08'den yüzde 0,98'e geriledi. Gültepe pazar kaybının üretim kapasitesine ve istihdama da yansıdığını belirtti. İmalat sanayisinde sigortalı çalışan sayısı son dört yılda 480 bin azaldı.
Gültepe Türkiye'nin uzun yıllar kaliteli ürünü uygun fiyat ve hızlı teslimatla sunan bir fiyat-performans ülkesi olarak bilindiğini hatırlattı. Rapora göre bu denge bugün iki yönden baskı altında bulunuyor. Asya'daki ucuz üreticiler fiyatla zorlarken Avrupa'daki rakipler aynı pazarlarda Türk firmalarıyla yarışıyor. Gültepe Polonya'nın incelenen dokuz sektörün yedisinde Türkiye'nin rakibi olduğunu da aktardı.
RAPORDA 189 POLİTİKA ÖNERİSİ YER ALIYOR
Gültepe ihracatçının teknoloji, Ar-Ge, inovasyon, ikiz dönüşüm, tasarım ve marka yaratmaya daha çok yatırım yapması gerektiğini vurguladı. Ancak bunun için önce fiyat rekabetinin sağlanması gerektiğini belirten Gültepe şöyle konuştu.
"Dönüşümün ön koşulu fiyat rekabetçiliği. İhracatçının bütün bu alanlara yatırım yapabilmesi için önce pazarlarda güçlü olması gerekiyor. Pazar kaybeden firma, dönüşüme kaynak ayıramaz. Bugün rekabet edemezsek yarına yatırım yapamayız."
Gültepe rekabet gücünü yeniden artırmak için yol haritası niteliği taşıyan raporun dokuz sektör için toplam 189 politika adımı önerdiğini açıkladı. Hedef pazarlarda kalıcı yer edinilmesi ve desteklerin katma değer ile performansa göre düzenlenmesi bütün sektörlerin ortak talepleri arasında yer aldı. Ar-Ge, ürün geliştirme ve inovasyona daha güçlü destek verilmesi ile Avrupa Birliği (AB) ile Gümrük Birliği'nin güncellenmesi de ortak talepler arasında bulunuyor. AB pazarındaki rekabet son dönemde Made in Europe şartlarının Türk sanayisine etkisi nedeniyle de gündemde bulunuyor.
"ÇİFT HANELİ ARTIŞ MÜMKÜN"
Gültepe 160 binden fazla üyesi bulunan ihracatçı ailesine ve ülkenin üretim gücüne inandığını söyledi. TİM Başkanı 3-4 yıl önceki rekabet şartlarına yeniden kavuşulması halinde ihracatta her yıl çift haneli büyümeyle önümüzdeki yılların hedeflerine ulaşılabileceğini sözlerine ekledi.
