Rusya, Ukrayna'nın insansız hava araçlarıyla (İHA) gerçekleştirdiği saldırıların kritik dijital altyapıya yönelik oluşturduğu tehditlere karşı yeni önlemler almaya hazırlanıyor. Moskova yönetiminin, bankacılık, kamu hizmetleri ve yapay zekâ sistemlerinde kullanılan veri merkezlerini daha güvenli yer altı tesislerine taşıma seçeneği üzerinde çalıştığı bildirildi.
Plan kapsamında özellikle kullanım dışı kalan derin madenlerin modern sunucu merkezlerine dönüştürülmesi değerlendiriliyor. Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin'in imzaladığı belirtilen yeni kararnameyle de ticari veri merkezlerinin kapasitesinin bir bölümünün devlet kullanımına ayrılması ve belirli koşullarda yurt dışındaki veri merkezlerinden yararlanılması öngörülüyor.
Söz konusu adımlar, Rusya'nın yalnızca askerî tesislerini değil, dijital altyapısını da olası saldırılara karşı koruma arayışını gündeme taşıdı.
UKRAYNA'NIN İHA SALDIRILARI DİJİTAL ALTYAPIYI GÜNDEME TAŞIDI
Rusya topraklarına yönelik İHA saldırıları, enerji ve sanayi tesislerinin yanı sıra kritik dijital altyapının güvenliğine ilişkin endişeleri de artırıyor.
Veri merkezleri; bankacılık işlemleri, kamu hizmetleri, haberleşme ağları ve yapay zekâ uygulamalarının çalışabilmesi için gerekli sunucu ve depolama sistemlerini barındırıyor.
Bu tesislerde yaşanabilecek ciddi bir kesinti, yalnızca teknoloji şirketlerinin faaliyetlerini değil, veri işleme kapasitesine bağımlı farklı sektörleri de etkileyebiliyor.
Aktarılan bilgilere göre Moskova yönetimi, mevcut hava savunma tedbirlerine ek olarak kritik sunucu altyapısının fiziksel güvenliğini artırabilecek alternatifleri değerlendiriyor.
Yandex ve VKontakte gibi büyük Rus teknoloji şirketlerinin altyapılarına yönelik saldırılar gerçekleştiği de ileri sürülüyor. Ancak bu şirketlerin hangi tesislerinin, ne zaman ve ne ölçüde zarar gördüğüne ilişkin doğrulanmış ayrıntılar bulunmuyor.
ESKİ KÖMÜR MADENLERİ VERİ MERKEZİNE DÖNÜŞTÜRÜLEBİLİR
Rusya'nın üzerinde çalıştığı belirtilen seçeneklerden biri, kullanılmayan yer altı madenlerinin veri merkezi olarak yeniden düzenlenmesi.
Özellikle derin yer altı yapılarının, yüzeyde bulunan tesislere kıyasla patlama ve şarapnel gibi dış etkilere karşı ek fiziksel koruma sağlayabileceği değerlendiriliyor.
Eski kömür madenlerinin bu amaçla kullanılması durumunda, mevcut yer altı alanlarının sunucu odalarına dönüştürülmesi gerekecek.
Ancak böyle bir dönüşümün gerçekleştirilmesi için yalnızca fiziksel alanın hazırlanması yeterli olmayacak.
Tesislerin kesintisiz elektrikle beslenmesi, yüksek kapasiteli veri bağlantılarının kurulması, yangın güvenliğinin sağlanması ve uygun sıcaklık koşullarının korunması gerekecek.
ROSTELECOM İLE NORİLSK ARASINDA GÖRÜŞMELER
Rusya'nın büyük telekomünikasyon şirketlerinden Rostelecom'un, yer altı veri merkezleri konusunda Norilsk ile bağlantılı bir şirketle görüşmeler yürüttüğü belirtiliyor.
Norilsk bölgesi, Rusya'nın nikel ve paladyum gibi stratejik metallerin üretiminde önemli bir konuma sahip olmasıyla biliniyor.
Görüşmelerin, mevcut yer altı altyapısının veri merkezi faaliyetleri için kullanılıp kullanılamayacağına odaklandığı aktarılıyor.
Bununla birlikte projenin yatırım büyüklüğü, kurulacak tesislerin kapasitesi ve faaliyete geçiş takvimi hakkında kesinleşmiş bilgi bulunmuyor.
PUTİN'DEN TİCARİ VERİ MERKEZLERİNE YÖNELİK KARARNAME
Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin'in imzaladığı belirtilen yeni kararname, ülkenin dijital altyapısının kullanımına yönelik düzenlemeler içeriyor.
Aktarılan bilgilere göre düzenleme kapsamında ticari veri merkezi işletmecilerinin işlem kapasitelerinin yüzde 10'unu devlet kullanımına ayırması öngörülüyor.
Bu uygulamanın, kamu kurumlarının ihtiyaç duyduğu veri işleme kapasitesine erişimini güvence altına almayı amaçladığı belirtiliyor.
Özellikle yapay zekâ uygulamaları ve büyük ölçekli veri işleme sistemleri için yüksek işlem gücüne duyulan ihtiyaç, bu tür altyapıların stratejik önemini artırıyor.
Ancak söz konusu kararnamenin resmî numarası, yürürlük tarihi ve yüzde 10'luk kapasite yükümlülüğünün kapsamı henüz bağımsız olarak doğrulanmış değil.
FSB KOORDİNASYONUNDA YURT DIŞINDAKİ VERİ MERKEZLERİ KULLANILABİLECEK
Kararnameye ilişkin aktarılan bir diğer düzenleme ise Rusya'nın belirli koşullarda yabancı ülkelerde bulunan veri merkezlerinden yararlanabilmesine yönelik.
Buna göre Federal Güvenlik Servisi (FSB) ile koordinasyon hâlinde çalışan özel bir hükümet komisyonunun, yurt dışındaki veri merkezi altyapısının kullanılmasına izin verebileceği belirtiliyor.
Bu yaklaşım, Rusya'nın dijital altyapısını ülke sınırları içerisinde tutmaya odaklanan politikaları açısından dikkat çekiyor.
Moskova yönetimi, uzun süredir Runet olarak bilinen ulusal internet altyapısının dış etkilere karşı dayanıklılığını artırmaya yönelik düzenlemeler uyguluyor.
Yabancı veri merkezlerinin kullanımına yönelik olası istisnalar ise kritik hizmetlerin sürekliliğini sağlamak amacıyla alternatif kapasite arayışına işaret ediyor.
YER ALTI VERİ MERKEZLERİNİN ÖNÜNDE TEKNİK ZORLUKLAR VAR
Veri merkezlerinin yer altına taşınması, fiziksel koruma açısından bazı avantajlar sunsa da önemli mühendislik sorunlarını beraberinde getiriyor.
Özellikle yüksek performanslı yapay zekâ sunucuları, çalışmaları sırasında büyük miktarda ısı üretiyor.
Bu nedenle yer altı tesislerinde etkili soğutma ve havalandırma sistemlerinin kurulması gerekiyor.
Ayrıca nem kontrolü, yangın güvenliği, acil tahliye yolları ve kesintisiz enerji temini de tesislerin güvenli şekilde işletilmesi açısından önem taşıyor.
Yer altındaki veri merkezlerinin dış dünyayla bağlantısını sağlayacak fiber optik hatların ve enerji altyapısının korunması da ayrı bir gereklilik oluşturuyor.
Dolayısıyla sunucuların yer altına taşınması, tesisleri bütün saldırı ve kesinti risklerine karşı tamamen korumuyor.
YAPAY ZEKÂ VE ASKERÎ SİSTEMLER İÇİN KRİTİK ÖNEM TAŞIYOR
Rusya'nın dijital altyapısının korunmasına yönelik çalışmaları, yapay zekâ teknolojilerinin giderek daha fazla alanda kullanılmaya başlanmasıyla da önem kazanıyor.
Büyük veri merkezleri, kamu hizmetlerinin yanı sıra lojistik planlama, iletişim, veri analizi ve karar destek uygulamaları için gerekli işlem gücünü sağlıyor.
Askerî lojistik ve bazı savunma uygulamaları da güvenilir veri işleme ve haberleşme altyapısına ihtiyaç duyuyor.
Bununla birlikte sivil veri merkezleri ile askerî sistemlerin aynı altyapıyı kullandığı veya belirli bir veri merkezinin doğrudan hava savunma sistemlerini yönettiği yönünde somut bilgi bulunmuyor.
