Obsesif Kompulsif Bozukluk (OKB), insanların ellerinde olmadan zihinlerine gelen takıntılı düşünceler (obsesyonlar) ve bu düşüncelerin verdiği huzursuzluğu gidermek adına sergilediği tekrarlayıcı eylemlerdir (kompulsiyonlar). Dünya genelinde oldukça yaygın görülen bu rahatsızlık, bazen saatlerce süren temizlik ritüelleri bazen de sürekli bir şeyleri kontrol etme ihtiyacıyla ortaya çıkar. Kişi bu düşüncelerin mantıksız olduğunun farkında olsa bile, hissettiği yoğun kaygıyı bastırmak için ritüellerini gerçekleştirmekten kendini alıkoyamaz.
OKB BELİRTİLERİ NELERDİR?
OKB belirtileri, kişiden kişiye farklılık gösterse de genellikle belirli temalar üzerinde yoğunlaşır. En sık rastlanan belirtiler arasında mikrop kapma korkusu, aşırı düzen ve simetri tutkusu, kendine veya başkasına zarar verme korkusu ile dini ya da cinsel içerikli istenmeyen düşünceler yer alır. Bu obsesyonlara yanıt olarak gelişen ritüeller ise şu şekilde sıralanabilir:
- Elleri yara olana kadar defalarca yıkamak.
- Ocağı, kapıyı veya kilitleri tekrar tekrar kontrol etmek.
- Belirli bir sıraya göre eşyaları düzenlemek veya simetriye aşırı önem vermek.
- Zihinden sürekli sayı saymak veya belirli kelimeleri tekrarlamak.
- Değersiz eşyaları biriktirmek ve atamamak.
Bu davranışlar başlangıçta rahatlama sağlasa da, zamanla bir kısır döngüye dönüşerek kişinin tüm vaktini çalmaya başlar.
OKB NEDEN OLUR?
Hastalığın kesin nedeni tam olarak bilinmemekle birlikte, yapılan bilimsel araştırmalar birkaç temel faktöre işaret etmektedir. Biyolojik faktörler arasında beyindeki serotonin dengesizliği ve sinirsel iletim yollarındaki yapısal farklılıklar ön plandadır. Beynin karar verme ve hareket kontrolü ile ilgili bölümlerindeki iletişim kopuklukları bu takıntıları tetikleyebilir.
Ayrıca genetik yatkınlık da büyük rol oynar; birinci derece akrabalarında OKB geçmişi olan bireylerde bu rahatsızlığın görülme riski diğerlerine göre daha yüksektir. Çevresel faktörler, ağır stresli yaşam olayları, çocukluk dönemi travmaları ve kişilik yapısı da hastalığın ortaya çıkışında önemli birer etkendir.
OBSESİF KOMPULSİF BOZUKLUK NASIL TEDAVİ EDİLİR?
OKB tedavisi günümüzde modern tıp ve psikoterapi yöntemleriyle başarıyla gerçekleştirilmektedir. Tedavide en çok tercih edilen ve bilimsel olarak en etkili bulunan yöntem Bilişsel Davranışçı Terapi (BDT) yöntemidir. Bu terapi sürecinde "Maruz Bırakma ve Tepki Önleme" teknikleri kullanılarak hastanın takıntılı düşünceleriyle yüzleşmesi ve bu düşüncelere verdiği kompulsif tepkileri kontrol etmesi sağlanır.
Gerekli görüldüğü durumlarda, uzman doktor kontrolünde ilaç tedavisi de sürece dahil edilebilir. Özellikle beyindeki kimyasal dengeleri düzenleyen ilaçlar, obsesyonların şiddetini azaltmada yardımcı olur. Tedavi süreci sabır gerektirse de, profesyonel destek alan hastaların büyük bir çoğunluğu yaşam kalitelerini yeniden kazanarak sosyal hayatlarına sağlıklı bir şekilde devam edebilmektedir.
