Antalya'nın doğal zenginlikleri arasında bulunan Termessos çiğdemi, sonbaharda ortaya çıkan lila renkli çiçekleriyle dikkat çekiyor. Akdeniz Üniversitesi Eğitim Fakültesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Gökhan Deniz, yalnızca Antalya'da doğal olarak yetişen bitkinin bilinçsizce toplanması ve biyokaçakçılık nedeniyle tehdit altında olduğunu açıkladı. Deniz, biyolojik çeşitliliğe zarar verilmesi durumunda uygulanacak idari para cezasının 699 bin 245 lira olduğunu hatırlattı.
Termessos Milli Parkı ile Olimpos Beydağları Milli Parkı arasında doğal yayılış gösteren bitki, oldukça sınırlı bir yaşam alanına sahip. Dünyanın başka bölgelerinde doğal olarak bulunmayan türün korunması için hem doğa ziyaretçilerinin hem de bölgedeki vatandaşların dikkatli olması gerekiyor.
TERMESSOS ÇİĞDEMİ SADECE ANTALYA'DA YETİŞİYOR
Prof. Dr. Gökhan Deniz, Termessos Antik Kenti'nin yalnızca tarihi kalıntılarıyla değil, barındırdığı endemik bitki türleriyle de önemli bir doğal alan olduğunu belirtti.
Termessos çiğdeminin yayılış alanının Termessos Milli Parkı'ndan başlayarak Olimpos Beydağları Milli Parkı'na kadar uzandığını aktaran Deniz, bitkinin çok özel ekolojik koşullarda yaşamını sürdürdüğünü ifade etti.
Lokal endemik türler arasında bulunan Termessos çiğdemi, coğrafi dağılımının sınırlı olması nedeniyle doğadaki değişimlerden ve insan müdahalesinden kolayca etkilenebiliyor. Doğal yaşam alanının dışındaki bölgelerde kendiliğinden yetişmeyen bitkinin varlığını sürdürebilmesi, bulunduğu ekosistemin korunmasına bağlı.
SONBAHARDA LİLA ÇİÇEKLERİYLE ORTAYA ÇIKIYOR
Geofit olarak tanımlanan bitkiler arasında bulunan Termessos çiğdemi, sonbahar mevsiminde çiçekleniyor. Ormanlık ve makilik alanlarda yetişen tür, çevredeki bitki örtüsünün renk değiştirdiği dönemde lila çiçekleriyle öne çıkıyor.
Prof. Dr. Deniz, bitkinin çiçeklenme döneminin doğadaki diğer bitkilerin görünümünden ayrıldığını belirtti. Ağaçların yapraklarını dökmeye başladığı, yeşil örtünün sarı ve kahverengi tonlarına dönüştüğü dönemde açan çiçekler, bölgenin doğal görünümüne farklı bir renk katıyor.
Termessos çiğdeminin gösterişli çiçekleri, ziyaretçilerin ilgisini çekse de bitkinin doğal ortamında bırakılması gerekiyor. Özellikle milli parkları ziyaret edenlerin çiçekleri koparmak yerine doğal yaşam alanlarında gözlemlemesi önem taşıyor.
BİTKİYİ KOPARMANIN CEZASI 699 BİN 245 LİRA
Endemik bitkilerin tek tek toplanmasının bile doğal popülasyon üzerinde olumsuz sonuçlar doğurabileceğine dikkati çeken Deniz, vatandaşların küçük müdahaleleri önemsiz görmemesi gerektiğini söyledi.
Bir bitkinin koparılmasının tek başına büyük bir kayıp oluşturmayacağı düşüncesinin yanlış olduğunu belirten Deniz, aynı yaklaşımın çok sayıda kişi tarafından benimsenmesinin türlerin devamlılığını tehlikeye atabileceğini vurguladı.
Türkiye'nin zengin bitki çeşitliliğinin yasa dışı toplama faaliyetlerinin de hedefi olduğunu anlatan Deniz, biyokaçakçılığın yalnızca bitkilerin doğadan sökülmesiyle sınırlı kalmadığını kaydetti.
Bitkilerin yaprakları, yumruları ve DNA örnekleri de izinsiz şekilde toplanarak yurt içinde veya yurt dışında yasa dışı ticarete konu olabiliyor. Biyolojik çeşitliliğe zarar veren faaliyetler için uygulanan idari para cezasının 699 bin 245 lira olduğu bildirildi.
Deniz, yakın geçmişte 660 orkide yumrusunun yasa dışı yollarla sökülerek yurt dışına çıkarılmak istendiğini de hatırlattı. Yaşanan olayın, Türkiye'nin endemik bitki türlerinin kaçakçılık faaliyetlerine karşı korunmasının önemini ortaya koyduğunu ifade etti.
İZİNSİZ BİTKİ TOPLAYANLAR KOLLUK KUVVETLERİNE BİLDİRİLMELİ
Akademisyenlerin bilimsel çalışmalar kapsamında tek bir bitki örneği toplamak için bile gerekli izinleri aldığını belirten Deniz, izinsiz toplama faaliyetlerine karşı vatandaşların duyarlı davranmasını istedi.
Doğada bitki veya hayvan örneklerinin izinsiz toplandığını görenlerin kolluk kuvvetlerine bilgi vermesi gerektiğini söyleyen Deniz, biyokaçakçılıkla mücadelenin yalnızca resmi kurumların çalışmalarıyla sınırlı kalmaması gerektiğine işaret etti.
Antalya'nın korunması gereken endemik bitkileri arasında Termessos çiğdeminin yanı sıra Likya orkidesi, Çıralı şalbası ve Olimpos şalbası da bulunuyor. Farklı doğal yayılış alanlarına sahip bu türlerin geleceği, yaşam alanlarının korunmasıyla doğrudan bağlantılı.
Doğal bitki örtüsüne yönelik bilinçsiz müdahalelerin önlenmesi ve izinsiz toplama faaliyetlerinin bildirilmesi, endemik türlerin korunmasında önem taşıyor. Termessos çiğdeminin doğal ortamında varlığını sürdürebilmesi için ziyaretçilerin bitkilere zarar vermeden gözlem yapması gerekiyor.
