Terörsüz Türkiye hedefi kapsamında hazırlanan çerçeve yasa, TBMM Genel Kurulu'nda kabul edilerek önemli bir aşamayı geride bıraktı. Düzenlemenin uygulanması ise PKK/KCK'nın fiili varlığının sona erdiğinin ve kontrolündeki silah ve mühimmatın teslim edildiğinin güvenlik kurumlarınca tespit edilmesi ve bu tespitin Milli Güvenlik Kurulu kararıyla teyit edilerek Resmî Gazete'de yayımlanması şartına bağlandı.
TERÖRSÜZ TÜRKİYE YASASI NEDİR?
Kamuoyunda "Çerçeve Yasa" olarak anılan düzenlemenin resmi adı Milli Dayanışma ve Toplumsal Bütünleşmenin Güçlendirilmesine Dair Kanun.
Kanun, terör örgütünün silah bırakması ve fiili varlığının sona ermesinin ardından uygulanacak hukuki mekanizmaları belirliyor. Düzenlemenin kapsamı PKK/KCK ile bağlantılı belirli suçlarla sınırlandırılırken, hükümlerin uygulanması için öncelikle örgütün silah ve mühimmat tesliminin doğrulanması gerekiyor.
YASANIN UYGULANMASI HANGİ ŞARTA BAĞLI?
Düzenlemenin en kritik noktalarından biri, hükümlerin otomatik olarak uygulanmaması.
Buna göre PKK/KCK'nın fiili varlığının sona erdiğinin ve kontrolündeki silah ve mühimmatın teslim edildiğinin güvenlik kurumlarınca tespit edilmesi gerekiyor. Bu tespitin Milli Güvenlik Kurulu tarafından teyit edilmesi ve kararın Resmî Gazete'de yayımlanmasının ardından kanunda öngörülen mekanizmalar devreye girecek.
12 MADDEDE TERÖRSÜZ TÜRKİYE YASASI
1. MADDE: AMAÇ VE KAPSAM
Kanunun amacı ve kapsamı belirleniyor. Düzenleme, PKK/KCK'nın fiili varlığının sona ermesi ve kontrolündeki silah ve mühimmatın teslim edilmesinin tespit edilmesi şartına bağlanıyor.
Kanun; örgütü kurma veya yönetme, örgüte üye olma, bilerek ve isteyerek yardım etme, örgüt propagandası yapma ve örgüt faaliyeti kapsamında işlenen belirli suçları kapsıyor.
2. MADDE: TANIMLAR
Kanunda kullanılan "örgüt" ve "kurul" ifadelerinin kapsamı belirleniyor.
"Örgüt" ifadesi PKK/KCK terör örgütünü ve ilgili oluşumlarını kapsayacak şekilde düzenleniyor.
3. MADDE: SORUŞTURMA VE KOVUŞTURMALAR ERTELENECEK
Belirlenen şartların gerçekleşmesi halinde kanun kapsamındaki bazı soruşturma ve kovuşturmaların ertelenmesi öngörülüyor.
Üst sınırı 15 yıl veya daha az hapis cezasını gerektiren suçlarda 5 yıl, 15 yıldan fazla hapis cezası veya müebbet ve ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasını gerektiren bazı suçlarda ise 10 yıl erteleme mekanizması bulunuyor.
Ancak örgüt faaliyeti kapsamında işlenen kasten öldürme suçu ile 1 Haziran 2005'ten önce işlenen ve müebbet veya ağırlaştırılmış müebbet hapis gerektiren bazı suçlar kapsam dışında tutuluyor.
4. MADDE: TUTUKLAMA VE ADLİ KONTROL KARARLARI İNCELENECEK
Erteleme kapsamındaki suçlarla ilgili daha önce uygulanmış tutuklama ve adli kontrol gibi koruma tedbirlerinin yeniden değerlendirilmesi öngörülüyor.
İstinaf veya temyiz aşamasındaki dosyalar için de düzenleme getiriliyor.
5. MADDE: YENİDEN SUÇ İŞLENİRSE ERTELEME KALKACAK
Erteleme kararları özel bir sisteme kaydedilecek.
Erteleme süresi içinde yeniden terör suçu işlenmesi halinde karar kaldırılacak ve soruşturma veya kovuşturma devam edecek.
Belirlenen süre yeni bir terör suçu işlenmeden geçirilirse soruşturma aşamasındaki dosyalarda kovuşturmaya yer olmadığı, dava aşamasındaki dosyalarda ise düşme kararı verilmesi öngörülüyor.
6. MADDE: CEZALARIN İNFAZI ERTELENEBİLECEK
Kanunun dikkat çeken düzenlemelerinden biri de kesinleşmiş mahkûmiyet hükümlerinin infazına ilişkin.
Kapsama giren suçlardan 15 yıl veya daha az hapis cezasına mahkûm olanların cezalarının infazı 5 yıl, 15 yıldan fazla hapis cezası ile müebbet veya ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasına mahkûm olanların infazı ise 10 yıl süreyle ertelenebilecek.
Kasten öldürme suçundan mahkûm olanlar ile kanunda belirtilen bazı eski tarihli suçlar bu mekanizmanın dışında tutuluyor.
Erteleme süresi içinde yeni bir terör suçu işlenmesi halinde infaz hâkimi erteleme kararını kaldırabilecek.
7. MADDE: SÜRECİ TAKİP EDECEK KURUL OLUŞTURULACAK
Kanunun uygulanmasını takip etmek ve süreci koordine etmek amacıyla Cumhurbaşkanı Yardımcısının başkanlığında bir kurul oluşturulması öngörülüyor.
Kurulda Adalet, Dışişleri, İçişleri ve Milli Savunma bakanlarının yanı sıra Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreteri, MİT Başkanı ve MGK Genel Sekreteri yer alacak.
Ayrıca TBMM Başkanlığı tarafından süreci izlemek üzere İzleme Komisyonu kurulacak.
8. MADDE: SİLAH VE MÜHİMMATLAR KAYIT ALTINA ALINACAK
Örgüt mensuplarının beraberlerinde getirdikleri veya beyan ettikleri silah, mühimmat, araç, gereç, patlayıcı madde ve diğer malzemeler kayıt altına alınacak.
Bunların kayıt altına alınmasına ilişkin usul ve esaslar İçişleri ve Milli Savunma bakanlıklarınca belirlenecek.
9. MADDE: BAŞVURU İÇİN 6 AYLIK SÜRE
Kanun hükümlerinden yararlanmak isteyenler için belirli bir başvuru süresi bulunuyor.
MGK kararının Resmî Gazete'de yayımlanmasının ardından 6 ay içinde ilgili Cumhuriyet başsavcılıklarına veya kurul tarafından görevlendirilen kurumlara yazılı başvuru yapılması gerekiyor.
10. MADDE: GÖREVLİLERE HUKUKİ GÜVENCE
Kanun kapsamında görev verilen kamu kurum ve kuruluşlarının görevlerini ivedilikle yerine getirmesi öngörülüyor.
Bu kapsamda verilen görevleri yerine getiren kişilerin, görevleri nedeniyle hukuki, idari veya cezai sorumluluğunun doğmamasına yönelik düzenleme bulunuyor.
11. MADDE: YÜRÜRLÜK
Kanunun yürürlüğe ilişkin hükmü düzenleniyor.
Düzenlemenin kanunun yayımlandığı tarihte yürürlüğe girmesi öngörülüyor.
12. MADDE: YÜRÜTME
Kanunun uygulanmasından Cumhurbaşkanı sorumlu olacak.
YASA "AF" MI? İŞTE EN ÇOK MERAK EDİLEN NOKTA
Düzenleme kamuoyunda "af yasası" tartışmalarına da konu oldu. Ancak TBMM Genel Kurulu'ndaki görüşmelerde MHP Genel Başkan Yardımcısı Feti Yıldız, teklifin mahkûmiyet hükümlerini ortadan kaldıran, suçların hukuki niteliğini değiştiren veya ceza sorumluluğunu sona erdiren bir düzenleme olmadığını ifade etti.
Kanun metnindeki mekanizma esas olarak belirli şartların gerçekleşmesi halinde soruşturma, kovuşturma ve bazı mahkûmiyetlerin infazına ilişkin erteleme hükümleri üzerinden şekilleniyor.
SÜRECİN TAKİBİNDE TBMM DE DEVREDE OLACAK
Düzenlemeyle oluşturulması öngörülen kurulun çalışmalarını TBMM'ye düzenli olarak bildirmesi planlanıyor.
TBMM Başkanlığı tarafından kurulacak İzleme Komisyonu da kanun kapsamındaki faaliyetleri takip ederek tavsiyelerde bulunabilecek. Böylece süreçte yürütme organlarının yanı sıra Meclis bünyesinde de bir izleme mekanizması oluşturulması hedefleniyor.
TERÖRSÜZ TÜRKİYE YASASINDA EN KRİTİK 3 NOKTA
Düzenlemenin uygulanabilmesi açısından üç başlık öne çıkıyor:
1. Silahların teslim edilmesi: PKK/KCK'nın kontrolündeki silah ve mühimmatın teslim edildiğinin tespit edilmesi gerekiyor.
2. MGK teyidi: Güvenlik kurumlarının tespiti, Milli Güvenlik Kurulu kararıyla teyit edilmeli ve karar Resmî Gazete'de yayımlanmalı.
3. Başvuru süresi: Şartların gerçekleşmesinin ardından kanundan yararlanmak isteyenler için 6 aylık başvuru süresi öngörülüyor.
TBMM'nin resmi kayıtlarına göre teklifin temel yaklaşımı, sürecin hukuki adımlarını örgütün fiili varlığının sona erdirilmesi ve silahların tesliminin doğrulanması şartlarıyla ilişkilendirmek üzerine kurulu.
HANGİ SUÇLAR KANUN KAPSAMINDA?
Düzenlemenin kapsamına temel olarak;
- PKK/KCK terör örgütünü kurma veya yönetme,
- örgüte üye olma,
- bilerek ve isteyerek yardım etme,
- örgütün propagandasını yapma,
- örgütün faaliyeti kapsamında işlenen belirli suçlar,
- örgüt lehine işlenen ve Terörizmin Finansmanının Önlenmesi Hakkında Kanun kapsamındaki bazı suçlar
giriyor.
Ancak her suç ve her mahkûmiyet otomatik olarak düzenlemeden yararlanabilecek anlamına gelmiyor.
15 YIL VE ALTI CEZALAR İÇİN 5 YILLIK ERTELEME
Kanunun 3. maddesinde, kapsam dahilindeki ve üst sınırı 15 yıl veya daha az hapis cezasını gerektiren suçlar bakımından soruşturma ve kovuşturmaların 5 yıl süreyle ertelenmesi öngörülüyor.
Bu mekanizmanın uygulanabilmesi için kanunda belirtilen temel şartların gerçekleşmiş olması gerekiyor.
Erteleme süresi içerisinde yeni bir terör suçu işlenmemesi halinde dosya hakkında kanunda öngörülen sonuçlar doğuyor.
15 YILDAN FAZLA CEZALARDA 10 YILLIK ERTELEME
Üst sınırı 15 yıldan fazla hapis cezası gerektiren suçlar ile müebbet veya ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasını gerektiren bazı suçlar açısından ise 10 yıllık erteleme mekanizması bulunuyor.
Burada da kanunun kapsamına giren suçlardan söz edilmesi ve diğer yasal şartların yerine getirilmesi gerekiyor.
KİMLER KAPSAM DIŞINDA?
Düzenlemenin en dikkat çeken noktalarından biri, bazı suçların açık şekilde kapsam dışında bırakılması.
Buna göre örgüt faaliyeti çerçevesinde işlenen kasten öldürme suçu için kanundaki soruşturma ve kovuşturma erteleme hükümleri uygulanmıyor.
Ayrıca 1 Haziran 2005'ten önce işlenen ve müebbet veya ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasını gerektiren bazı suçlar da düzenlemenin dışında tutuluyor.
Benzer istisna, mahkûmiyet hükümlerinin infazının ertelenmesine ilişkin 6. maddede de yer alıyor.
CEZASINI ÇEKENLER İÇİN DE DÜZENLEME VAR
Kanun yalnızca devam eden soruşturma ve davaları kapsamıyor.
- maddeyle, kanun kapsamına giren bazı suçlardan mahkûm olan kişilerin cezalarının infazının belirli sürelerle ertelenmesi öngörülüyor.
Buna göre:
15 yıl veya daha az hapis cezası:
Cezanın infazı 5 yıl süreyle ertelenebilecek.
15 yıldan fazla hapis, müebbet veya ağırlaştırılmış müebbet:
Kanunda belirtilen şartlar kapsamında infaz 10 yıl süreyle ertelenebilecek.
Ancak kasten öldürme suçu ve kanunda ayrıca belirtilen bazı eski tarihli suçlardan mahkûm olanlar bu düzenlemenin dışında tutuluyor.
YENİDEN TERÖR SUÇU İŞLENİRSE NE OLACAK?
Kanundan yararlanan kişiler açısından önemli bir şart da erteleme sürecindeki davranışlar.
Erteleme süresi içerisinde yeniden terör suçlarından birinin işlenmesi halinde erteleme kararı kaldırılabilecek.
Bu durumda soruşturma veya kovuşturma devam edecek. Mahkûmiyet halinde verilen cezanın infazı da kanundaki erteleme mekanizmasından yararlanamayacak.
Başka bir ifadeyle, düzenleme kapsamında verilen erteleme kararı koşulsuz ve sınırsız bir koruma sağlamıyor.
6 AYLIK BAŞVURU SÜRESİ BULUNUYOR
Kanundan yararlanmak isteyenler açısından önemli bir başka ayrıntı ise başvuru süresi.
Kanunun 9. maddesine göre, gerekli şartların gerçekleşmesi ve MGK kararının Resmî Gazete'de yayımlanmasının ardından 6 ay içerisinde ilgili Cumhuriyet başsavcılıklarına veya kurul tarafından görevlendirilen kurumlara yazılı bildirim yapılması gerekiyor.
Dolayısıyla düzenlemeden yararlanmak isteyenler için başvuru süresi sınırsız değil.
SÜRECİ KİM TAKİP EDECEK?
Kanunun uygulanmasını takip etmek ve süreci koordine etmek üzere Cumhurbaşkanı Yardımcısının başkanlığında bir kurul oluşturulması öngörülüyor.
Kurulda Adalet, Dışişleri, İçişleri ve Milli Savunma bakanlarının yanı sıra Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreteri, MİT Başkanı ve MGK Genel Sekreteri yer alacak.
TBMM Başkanlığı tarafından ayrıca bir İzleme Komisyonu kurulması ve sürecin Meclis tarafından takip edilmesi öngörülüyor.
TERÖRSÜZ TÜRKİYE YASASI AF MI?
Düzenlemeyle ilgili en fazla merak edilen başlıklardan biri de bunun bir "af" olup olmadığı.
Kanun metnindeki hükümler incelendiğinde düzenlemenin temel mekanizmalarının soruşturma ve kovuşturmaların ertelenmesi ile bazı mahkûmiyetlerin infazının ertelenmesi üzerine kurulduğu görülüyor.
Bu nedenle haberlerde "genel af" ifadesinin doğrudan kullanılmasından kaçınmak gerekiyor. Düzenlemenin hangi kişiler açısından uygulanacağı ise kanunda belirtilen suçlar, istisnalar ve temel şartlar üzerinden belirlenecek.
EN KRİTİK ŞART: SİLAHLARIN TESLİMİ
Düzenlemenin uygulanmasındaki en kritik eşik, PKK/KCK'nın fiili varlığının sona erdiğinin ve kontrolündeki silah ve mühimmatın teslim edildiğinin tespit edilmesi.
Bu tespitin ardından Milli Güvenlik Kurulu tarafından teyit kararı alınması ve kararın Resmî Gazete'de yayımlanması gerekiyor.
Özetle kanundan yararlanmak isteyenler için üç temel başlık öne çıkıyor:
1. Kanun kapsamındaki bir suçtan işlem veya mahkûmiyet bulunması,
2. PKK/KCK'nın fiili varlığının sona ermesi ve silahların teslim edildiğinin tespit edilmesi,
3. Bu tespitin MGK kararıyla teyit edilerek Resmî Gazete'de yayımlanması.
Bu şartların ardından kanunda belirtilen süre ve usuller çerçevesinde ilgili hukuki mekanizmalar işletilecek.
