Kazakistan Cumhurbaşkanı Kasım Cömert Tokayev, resmî ziyaret kapsamında Almanya’ya gitti. Berlin’de Almanya Cumhurbaşkanı Frank-Walter Steinmeier ve Başbakan Friedrich Merz ile görüşmesi planlanan Tokayev’in programında Münih temasları da bulunuyor. Ziyaretin odağında, iki ülke arasındaki stratejik ortaklığın somut yatırım ve üretim projeleriyle güçlendirilmesi var.
Almanya, Kazakistan için Avrupa’daki önemli ticaret ve yatırım ortaklarından biri. Ancak ilişkilerin bugünkü tablosu dikkat çekici bir fark ortaya koyuyor: Kazakistan Almanya’ya ağırlıklı olarak petrol satarken Almanya’dan makine, araç ve sanayi ekipmanları alıyor. Astana, bu tabloyu daha fazla ortak üretim ve işlenmiş ürün ihracatıyla değiştirmek istiyor.
BERLİN VE MÜNİH’TE YOĞUN TEMAS TRAFİĞİ
Tokayev’in Berlin’deki siyasi görüşmelerinde, Kazakistan ile Almanya arasındaki stratejik ortaklığın geleceği ele alınacak. Cumhurbaşkanı Steinmeier ve Başbakan Merz ile yapılması planlanan temasların yanı sıra Alman şirketlerinin yöneticileri ve finans kuruluşlarının temsilcileriyle de görüşmeler öngörülüyor. Tokayev, Berlin’de düzenlenen Kazakistan-Almanya iş forumuna da katılacak.
Ziyaretin ikinci durağı Münih olacak. Burada teknoloji odaklı bir iş forumu düzenlenmesi, ayrıca üniversite rektörleri ve araştırma enstitülerinin yöneticileriyle görüşmeler yapılması planlanıyor. Bu program, iki ülkenin iş birliğini mevcut ticaretin yanında teknoloji, bilim ve nitelikli iş gücü alanlarına da taşımak istediğini gösteriyor.
TİCARET BÜYÜYOR, PETROLÜN PAYI DA ARTIYOR
Kazakistan ile Almanya arasındaki ticaret hacmi, 2026’nın ocak-temmuz döneminde 2,57 milyar dolara ulaştı. Bu tutar, geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 4,4 artış anlamına geliyor. Kazakistan’ın Almanya’ya ihracatı yüzde 15,3 yükselerek 840,1 milyon dolara çıkarken Almanya’dan ithalatı yaklaşık 1,73 milyar dolar düzeyinde kaldı.
İhracattaki artışın büyük bölümünü ise ham petrol sağladı. Kazakistan’ın Almanya’ya petrol satışının değeri 719,3 milyon dolara ulaşırken petrolün toplam ihracattaki payı yüzde 85,6’ya çıktı. Bu rakamlar, ticaret büyüse bile Kazakistan’ın Almanya pazarında hâlâ büyük ölçüde tek bir ürüne dayandığını ortaya koyuyor. Astana’nın hedefi, kablo, kimyasal ürünler ve işlenmiş ham maddeler gibi kalemlerin de ihracatta daha fazla yer bulması.
ALMAN YATIRIMLARI İÇİN YENİ ALANLAR ARANIYOR
Almanya’nın 2005’ten bu yana Kazakistan’a yaptığı doğrudan yatırımlar 8 milyar doları aştı. Ülkede Alman sermayeli binden fazla şirket faaliyet gösteriyor. Tarım makinelerinden enerjiye, kimyadan yapı malzemelerine kadar farklı sektörlerde çalışan bu şirketler, iki ülke arasındaki ekonomik ilişkinin yalnızca petrol alım satımından ibaret olmadığını gösteriyor.
Kazakistan şimdi yatırımların kapsamını genişletmek istiyor. Yerel üretim tesisleri kurulması, Alman teknolojisinin Kazakistan’daki sanayiye aktarılması ve çalışanların eğitilmesi, gündemdeki başlıklar arasında. Böyle bir iş birliği, Kazakistan’ın ham maddeyi yurt dışına satmak yerine ülkede işleyerek daha yüksek değerli ürünlere dönüştürme hedefi açısından önem taşıyor.
ORTA KORİDOR MASADAKİ KRİTİK BAŞLIKLARDAN
Ziyaretin ulaşım ayağında Trans-Hazar Uluslararası Taşımacılık Güzergâhı, yaygın adıyla Orta Koridor, öne çıkıyor. Çin ve Orta Asya’dan çıkan yüklerin Hazar Denizi üzerinden Avrupa’ya taşınmasını sağlayan bu hat, Kazakistan için yeni pazarlara erişim imkânı sunuyor. Almanya açısından ise Orta Asya ve Çin ile ticarette kullanılabilecek bir ulaşım seçeneği oluşturuyor.
Koridorun geliştirilmesi yalnızca yeni bir güzergâh belirlenmesine bağlı değil. Limanların, demir yollarının ve lojistik merkezlerinin birbirine uyumlu çalışması; taşıma kapasitesinin artırılması ve teslimat sürelerinin kısaltılması gerekiyor. Kazakistan ile Almanya arasındaki görüşmelerde Alman şirketlerinin bu altyapı ve lojistik projelerine katılımının ele alınması bekleniyor.
ENERJİDE PETROL VE YEŞİL HİDROJEN GÜNDEMDE
Kazak petrolünün Almanya’ya sevkiyatı, iki ülke ilişkilerinde önemli bir yer tutuyor. Bu nedenle enerji güvenliği ve petrolün Almanya’ya ulaştırılmasında kullanılabilecek güzergâhlar, ziyaret sırasında görüşülmesi beklenen konular arasında. Kazakistan, mevcut enerji ticaretini sürdürürken sevkiyat seçeneklerini de çeşitlendirmeyi hedefliyor.
İş birliğinin bir diğer ayağında yenilenebilir enerji bulunuyor. Alman Svevind Energy Group’un Kazakistan’ın Mangıstau bölgesindeki yeşil hidrojen projesi, bu alandaki çalışmaların örneklerinden biri. Rüzgâr ve güneş enerjisi yatırımlarının da gündeme gelmesi bekleniyor. Böylece Berlin görüşmelerinde bugünün petrol ticareti ile gelecekteki temiz enerji projeleri birlikte değerlendirilecek.
BUTYLİN: İŞ BİRLİĞİ SOMUT PROJELERE DÖNÜŞMELİ
Berliner Zeitung yazarı Nikolas Butylin, Kazakistan’ın Almanya açısından yalnızca ham madde sağlayan bir ülke olarak görülmemesi gerektiğini belirtti. Butylin’e göre Kazakistan, kritik ham maddeler, yenilenebilir enerji ve yeşil hidrojen alanlarındaki potansiyelinin yanı sıra Avrupa ile Asya arasındaki Orta Koridor’un geliştirilmesinde de önemli bir konuma sahip. Almanya ise teknoloji, yatırım ve uzmanlığıyla Kazakistan’ın sanayisini geliştirmesine katkı sağlayabilir.
İki ülke arasındaki ortaklığın geleceği için bu potansiyelin somut projelere dönüşmesi gerektiğini vurgulayan Butylin; sanayi, lojistik, eğitim ve bilimi iş birliğinin genişleyebileceği alanlar arasında gösterdi. Butylin, Tokayev’in Almanya ziyaretinin ilişkileri daha ileri taşıyabileceğini değerlendirdi.
EĞİTİM VE TARIM DA ZİYARETİN PARÇASI
Kazakistan, tarım ürünlerini Almanya ve diğer Avrupa pazarlarına daha fazla satmak istiyor. Bunun için ürünlerin Avrupa’daki kalite ve teknik standartları karşılaması gerekiyor. İşleme, belgelendirme ve üretim süreçlerinde kurulacak ortaklıklar, Kazak üreticilerin bu pazarlara erişiminde etkili olabilir.
Eğitim alanında ise Alman dili eğitimi, ortak okullar ve üniversiteler arasındaki çalışmalar öne çıkıyor. Tokayev’in akademisyenler ve araştırma kurumlarının yöneticileriyle yapması planlanan görüşmeler, teknoloji iş birliğinin yetişmiş insan kaynağıyla desteklenmesine yönelik. Berlin ziyaretinin somut sonucu, bu geniş gündemden hangi projelerin yatırım ve uygulama aşamasına taşınacağıyla görülecek.
