Türkiye ile Libya arasında Kasım 2019’da imzalanan deniz yetki alanlarının sınırlandırılmasına ilişkin mutabakat, iki ülkenin Doğu Akdeniz’deki deniz yetki alanlarına yönelik sınırlandırma esaslarını belirliyor. Anlaşma, bölgede doğal kaynakların araştırılması ve deniz yetki alanlarına ilişkin hak iddiaları bakımından stratejik önem taşıyor.
Anlaşma, Libya’nın batısında bulunan ve o dönemde uluslararası alanda tanınan Ulusal Mutabakat Hükümeti ile Türkiye arasında imzalanmıştı. Ancak Libya’nın doğusundaki siyasi yönetim ve Temsilciler Meclisi uzun süre anlaşmaya karşı çıktı.
20 Ekim 2026’da alınan kararla doğudaki Temsilciler Meclisi, anlaşmayı oy birliğiyle onayladı. Meclis ayrıca 2020 yılında Türkiye ile imzalanan mutabakatları reddeden kararını ve Ankara ile siyasi ilişkilerin kesilmesini öngören kararını da yürürlükten kaldırdı.
LİBYA TEMSİLCİLER MECLİSİ ANLAŞMAYI NEDEN ONAYLADI?
Libya’nın doğusundaki Temsilciler Meclisinin onayı, yıllardır devam eden itirazların ardından geldi. Meclisin bu adımı, Türkiye ile Libya’nın doğusundaki yönetim arasındaki ilişkilerin geliştirilmesi açısından da önem taşıyor.
Libyalı bazı milletvekilleri, anlaşmanın ülkenin ekonomik, siyasi ve güvenlik alanlarındaki konumunu güçlendirebileceğini savundu. Kararla birlikte 2020’de alınan ve Türkiye ile ilişkilerin kesilmesini öngören kararın da kaldırılması, iki taraf arasındaki ilişkilerde yeni bir dönemin işareti olarak değerlendiriliyor.
ANKARA’DAN LİBYA’NIN KARARINA NASIL BİR AÇIKLAMA GELDİ?
Türkiye, Libya Temsilciler Meclisinin anlaşmayı onaylamasından duyduğu memnuniyeti açıkladı. Ankara, mutabakatın uluslararası hukuk ve hakkaniyet ilkeleri temelinde iki ülkenin karşılıklı hak ve menfaatlerini gözettiğini belirtti.
Türkiye’nin açıklamasında, anlaşmanın iki ülke arasındaki iş birliğini daha da derinleştirmesine katkı sağlayacağı vurgulandı.
Ankara, mutabakatın 2019’dan bu yana yürürlükte olduğu görüşünü savunurken Libya Temsilciler Meclisinin onayını anlaşma bakımından önemli bir siyasi gelişme olarak değerlendiriyor.
AB TÜRKİYE-LİBYA ANLAŞMASINA NEDEN TEPKİ GÖSTERDİ?
Avrupa Konseyi Başkanı António Costa ile Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, Libya Temsilciler Meclisinin kararından duydukları üzüntüyü dile getirdi.
AB liderleri, ortak açıklamalarında anlaşmanın üçüncü ülkelerin egemenlik haklarını ihlal ettiğini ve deniz hukukuna uygun olmadığını savundu. Açıklamada, mutabakatın geçersiz olduğu görüşü dile getirilirken Yunanistan ve Kıbrıs Cumhuriyeti ile dayanışma mesajı verildi.
AB ayrıca Libya’ya dışarıdan müdahaleye karşı olduğunu yineledi. Böylece Brüksel, 2019’dan bu yana sürdürdüğü anlaşmaya yönelik itirazını yeniden gündeme taşıdı.
YUNANİSTAN TÜRKİYE-LİBYA ANLAŞMASINA NE DEDİ?
Yunanistan Dışişleri Bakanlığı, Libya Temsilciler Meclisinin onay kararını tanımadığını açıkladı. Atina yönetimi, anlaşmanın uluslararası deniz hukukuna aykırı olduğunu ve bölgedeki devletlerin egemenlik haklarını ihlal ettiğini ileri sürdü.
Yunanistan, özellikle kendi adalarının deniz yetki alanlarına ilişkin haklarının dikkate alınmadığını savunuyor. Atina yönetimi, coğrafi koşulların ve uluslararası deniz hukukunun tek taraflı parlamento kararlarıyla değiştirilemeyeceğini belirtti.
Yunanistan ayrıca gelişmenin ardından diplomatik girişimlerde bulundu ve konuyu Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi gündemine taşıdı.
İSRAİL TÜRKİYE-LİBYA MUTABAKATINI NEDEN KINADI?
İsrail Dışişleri Bakanlığı da Libya Temsilciler Meclisinin kararına tepki gösterdi. Bakanlık, anlaşmayı şiddetle kınadığını açıklarken mutabakatın bölgedeki müttefiklerinin egemenlik haklarını ihlal ettiğini öne sürdü.
İsrail açıklamasında, Türkiye’nin Doğu Akdeniz’deki faaliyetlerinin bölgesel istikrarı olumsuz etkilediği iddiasına yer verildi.
Böylece AB ve Yunanistan’ın ardından İsrail de Türkiye-Libya anlaşmasına yönelik itirazını açık biçimde dile getirmiş oldu.
TÜRKİYE-LİBYA ANLAŞMASI DOĞU AKDENİZ’DE NEDEN ÖNEMLİ?
Doğu Akdeniz’de deniz yetki alanlarının sınırlandırılması, petrol ve doğal gaz arama faaliyetleri ile deniz kaynaklarından yararlanma hakları nedeniyle uzun süredir bölgesel gündemin önemli başlıkları arasında bulunuyor.
Türkiye-Libya mutabakatı, Türkiye’nin Doğu Akdeniz’deki deniz yetki alanlarına ilişkin yaklaşımının temel unsurlarından biri. Yunanistan, Kıbrıs Cumhuriyeti ve Mısır ise farklı deniz yetki alanı iddiaları doğrultusunda anlaşmaya itiraz ediyor.
Mısır da Libya Temsilciler Meclisinin kararını reddettiğini açıkladı. Yunanistan ve Mısır, kendi aralarındaki deniz yetki alanı anlaşmasını geliştirmeye yönelik görüşmeleri sürdürürken Türkiye-Libya mutabakatı bölgedeki diplomatik tartışmaların merkezinde yer almaya devam ediyor.
Libya Temsilciler Meclisinin onayı, 2019’da imzalanan mutabakat konusunda Libya’nın doğusundaki siyasi tutumda önemli bir değişikliğe işaret ediyor. Ancak anlaşmanın uluslararası hukuki geçerliliğine ilişkin taraflar arasındaki görüş ayrılıkları sürüyor.
