Toplu Konut İdaresi'nin (TOKİ) 81 ilde 83 bin 500 sığınak için sürdürdüğü inşaat önümüzdeki aylarda tamamlanacak, yapılar kademeli olarak teslim edilecek. Yapılar savaş, doğal afet ve diğer acil durumlarda vatandaşları korunması için tasarlandı.
Stratejik Düşünce Enstitüsü'nün (SDE) Eylül 2025'te paylaştığı plana göre sığınaklarda her kişiye 1 metrekare alan düşecek. Yaklaşık hesapla il başına ortalama bin 30 sığınak düşüyor.
SIĞINAKLAR MİLLET BAHÇELERİNİN ALTINA YAPILIYOR
Afet ve insani yardım alanında çalışan DAİMFED'in Başkanı Mustafa Karslıoğlu, Eylül 2025'te inşaatların onayın ardından 120 günde bitirilebileceğini söylemişti. Karslıoğlu'na göre ilk etapta millet bahçelerinin altı kullanılacak, ek yerleri valilikler belirleyecek, yalıtım, hava kalitesi, hijyen ve depolama çözümleri de üniversitelerle birlikte geliştirilecek.
Proje ayrıntılarına göre ilk aşamalar tamamlandı. Sığınakların yerini gösteren envanteri, yerel yönetimlerle birlikte Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı çıkardı. Sığınak ağının kurulmasını 81 il valiliği ve Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı (AFAD) birlikte yürütüyor.
İÇERİDE 21 GÜN YETECEK SU, GIDA VE ENERJİ STOKU OLACAK
Sığınaklar, dışarıyla bağlantı kesildiğinde en az 21 gün yaşamı sürdürecek şekilde donatılıyor. Yapılarda nükleer, biyolojik, kimyasal ve radyolojik (KBRN) tehditlere karşı filtreli havalandırma kuruluyor. Girişlerde kirlenmiş kıyafet ve eşyanın temizlendiği dekontaminasyon odaları ile acil müdahale üniteleri yer alıyor.
Elektrik kesintilerine karşı şebekeden bağımsız jeneratörler, büyük hacimli su depoları ve temel gıda ile tıbbi malzeme için stok alanları da sığınakların standart donanımı arasında.
YÖNETMELİK 10'DAN FAZLA KONUTLU BİNALARA SIĞINAK ŞARTI GETİRDİ
Sığınak Yönetmeliği'ndeki değişiklik 7 Kasım 2025'te Resmi Gazete'de yayımlandı. Düzenleme, 44 kurum ve kuruluşun katkısıyla 6 ayda hazırlandı. Yönetmelikle bağımsız bölüm sayısı 10'u geçen konut projelerinde sığınak yapılması zorunlu hale geldi.
Zorunluluk konaklama tesislerinde 50'yi, bakımevlerinde 25'i aşan yatak sayısında başlıyor. Emsale giren alanı 2 bin metrekareyi geçen sanayi tesisleri ile bin metrekare ve üzerindeki resmi binalar da kapsamda. En az 5 bin seyirci alan stadyum ve spor salonlarında sığınak, seyircilerin en az yüzde 3'ünü alacak büyüklükte olacak. Okullardaki sığınaklarda tavan en az 20, duvarlar en az 30 santimetre kalınlığında betonarme olacak.
Alışveriş merkezleri ile genel ve ticari otoparkların zemin altındaki otopark katları sığınak niteliğinde inşa edilecek. 15 bin metrekareyi aşan millet bahçelerinde, bahçe alanının yüzde 3'ünden az olmamak kaydıyla girişleri gizlenmiş yeraltı sığınakları yapılacak. Yeni metro hatları da sığınak niteliği taşıyacak şekilde projelendiriliyor, mevcut tünellerdeki eksikler ise giderilecek.
MEVCUT SIĞINAKLAR 1 YIL İÇİNDE DENETLENECEK
Yönetmeliğe göre özel ya da genel bütün sığınaklar 1 yıl içinde denetlenecek, kullanıma hazır olmayanlar mevzuata uygun hale getirilecek. Mevcut otopark bodrumlarının sığınağa dönüştürülmesi için son tarih 31 Aralık 2028.
Barış zamanında başka amaçlarla da kullanılmasına izin verilen sığınakların bakımından ve acil durumda hazır tutulmasından bina yöneticileri sorumlu olacak. Resmi binalar, hastaneler ve okullardaki sığınaklarda en az 24 saat kesintisiz elektrik veren jeneratörün yanında uydu telefonu bağlantısı, ilk yardım dolabı ve pilli aydınlatma bulunacak. 100 metrekareyi aşan sığınaklara lavabo ve en az 2,30 metrekarelik mutfak nişi konulacak. Yeni ve mevcut bütün sığınakların kaydı AFAD il müdürlükleri aracılığıyla valiliklere bildirilecek, TRT de yayının kesilmemesi için kendi sığınaklarını kuracak.
Sığınak planı, Milli İstihbarat Akademisi'nin İsrail ile İran arasındaki 12 günlük savaştan çıkarılan dersleri ele alan ve 1 Ağustos 2025'te yayımlanan raporunun ardından gündeme gelmişti. Sivil savunmadaki adımlar, Türkiye'nin Çelik Kubbe hava savunma sistemi yatırımlarıyla aynı döneme denk geliyor. ASELSAN, 4 Ekim'de proje kapsamında 10 milyar dolarlık sözleşme imzalandığını duyurmuştu.
