Türkiye'nin iklim değişikliğiyle mücadele, sürdürülebilir kalkınma ve uluslararası ticarette rekabet gücünü artırma hedefleri doğrultusunda hazırlanan 2026-2030 Yeşil Mutabakat Eylem Planı kamuoyuyla paylaşıldı. Ticaret Bakanlığı koordinasyonunda güncellenen plan, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın ortaya koyduğu 2053 net sıfır emisyon vizyonunu esas alıyor.
Antalya'da düzenlenen Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi 31. Taraflar Konferansı (COP31) kapsamında yayımlandığı belirtilen eylem planı, Türkiye'nin yeşil dönüşüm sürecini hızlandırmayı amaçlıyor.
Yeni yol haritasında karbon fiyatlandırmasından sanayinin dönüşümüne, yenilenebilir enerjiden sürdürülebilir ulaşıma kadar birçok alanda toplam 142 eylem öngörülüyor.
YEŞİL MUTABAKAT EYLEM PLANI 2026-2030 DÖNEMİNİ KAPSIYOR
Ticaret Bakanlığı tarafından yapılan açıklamaya göre Türkiye'nin Yeşil Mutabakat Eylem Planı, uluslararası iklim politikalarındaki gelişmeler ve Avrupa Birliği mevzuatındaki değişiklikler dikkate alınarak güncellendi.
İlk olarak 2021 yılında hazırlanan eylem planı, Türkiye'nin Avrupa Birliği Yeşil Mutabakatı'na uyum sağlaması ve ihracatçı sektörlerin uluslararası rekabet gücünü koruması amacıyla oluşturulmuştu.
2026-2030 dönemini kapsayan yeni plan ise Türkiye'nin değişen ekonomik ihtiyaçları ve 2053 net sıfır emisyon hedefi doğrultusunda yeniden şekillendirildi.
Bakanlık, güncellenen yol haritasının kamu kurumları, özel sektör temsilcileri ve ilgili paydaşların katkılarıyla hazırlandığını bildirdi.
11 ANA BAŞLIK, 41 HEDEF VE 142 EYLEM
Yeni Yeşil Mutabakat Eylem Planı kapsamında toplam 11 ana başlık altında 41 hedef ve 142 somut eylem belirlendi.
Planın temel çalışma alanları şöyle sıralandı:
-
Karbon fiyatlandırması: Karbon emisyonlarının azaltılmasına yönelik ekonomik ve düzenleyici mekanizmaların geliştirilmesi.
-
Sanayinin yeşil ve dijital dönüşümü: Üretim süreçlerinde enerji verimliliğinin artırılması ve çevresel etkilerin azaltılması.
-
Döngüsel ekonomi: Atıkların azaltılması, geri dönüşümün geliştirilmesi ve kaynakların verimli kullanılması.
-
Sürdürülebilir enerji: Temiz enerji kaynaklarının kullanımının yaygınlaştırılması.
-
Sürdürülebilir ulaşım: Ulaştırma sektöründe emisyonların azaltılması ve çevre dostu uygulamaların geliştirilmesi.
-
Sürdürülebilir tarım: Tarımsal üretimde doğal kaynakların korunması ve çevresel sürdürülebilirliğin desteklenmesi.
-
Yeşil finansman: Çevre dostu yatırımların finansmanına yönelik mekanizmaların güçlendirilmesi.
-
İklim değişikliğine uyum: İklim kaynaklı risklere karşı ekonomik ve toplumsal dayanıklılığın artırılması.
-
Adil geçiş: Yeşil dönüşümün çalışanlar ve farklı toplumsal kesimler üzerindeki etkilerinin gözetilmesi.
-
Eğitimde yeşil dönüşüm: İklim ve sürdürülebilirlik alanlarında bilgi, beceri ve farkındalığın geliştirilmesi.
-
Uluslararası iş birliği: Yeşil dönüşüm konusunda diğer ülkeler ve uluslararası kuruluşlarla ortak çalışmaların artırılması.
Bu başlıklar kapsamında yürütülecek faaliyetlerin, Türkiye'nin ekonomik ve çevresel hedeflerine birlikte katkı sağlaması amaçlanıyor.
SANAYİ VE İHRACATTA YEŞİL DÖNÜŞÜM HIZLANACAK
Yeni eylem planının önemli hedeflerinden biri, Türkiye'nin sanayi ve ihracat sektörlerinin uluslararası çevre standartlarına uyumunu güçlendirmek.
Özellikle Avrupa Birliği'nin iklim politikaları ve karbon emisyonlarına yönelik düzenlemeleri, Türkiye'nin dış ticaretinde önemli bir dönüşüm ihtiyacı oluşturuyor.
Avrupa Birliği'nin Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması (SKDM), karbon yoğun sektörlerde faaliyet gösteren ihracatçı şirketler açısından yeni yükümlülükler getiriyor.
Bu kapsamda Türk sanayisinin üretim süreçlerinde karbon emisyonlarını azaltması, enerji verimliliğini artırması ve çevresel performansını geliştirmesi önem taşıyor.
Ticaret Bakanlığı, yeni eylem planıyla Türkiye'nin ihracat pazarlarındaki konumunun korunmasını ve uluslararası rekabet gücünün artırılmasını hedefliyor.
KARBON FİYATLANDIRMASI VE DÖNGÜSEL EKONOMİ ÖNE ÇIKIYOR
2026-2030 Yeşil Mutabakat Eylem Planı'nda karbon fiyatlandırması ve döngüsel ekonomi uygulamaları da önemli yer tutuyor.
Karbon fiyatlandırması, sera gazı emisyonlarının ekonomik maliyetinin üretim ve tüketim kararlarına yansıtılmasını amaçlayan araçlar arasında bulunuyor.
Döngüsel ekonomi yaklaşımı ise ürünlerin ve hammaddelerin mümkün olduğunca uzun süre ekonomik sistem içerisinde tutulmasını, atık miktarının azaltılmasını ve geri dönüşümün geliştirilmesini esas alıyor.
Bu alanlarda atılacak adımların, Türkiye'nin doğal kaynaklarını daha verimli kullanmasına ve üretim süreçlerinin çevresel etkilerini azaltmasına katkı sağlaması bekleniyor.
ENERJİ, ULAŞIM VE TARIMDA SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK HEDEFİ
Yeni plan, sanayi sektörünün yanı sıra enerji, ulaşım ve tarım alanlarında da dönüşüm öngörüyor.
Enerji alanında temiz kaynakların kullanımının artırılması ve verimlilik uygulamalarının yaygınlaştırılması hedefleniyor.
Ulaşım sektöründe çevre dostu teknolojilerin geliştirilmesi ve karbon emisyonlarının azaltılması önem taşıyor.
Tarım alanında ise sürdürülebilir üretim yöntemlerinin yaygınlaştırılması, su ve toprak kaynaklarının korunması ile iklim değişikliğinin üretim üzerindeki etkilerine karşı önlemler geliştirilmesi amaçlanıyor.
Bu dönüşümün, Türkiye'nin enerji ithalatına bağımlılığının azaltılması ve uzun vadeli ekonomi hedeflerinin desteklenmesi açısından da katkı sağlaması öngörülüyor.
YEŞİL FİNANSMAN VE ADİL GEÇİŞ DESTEKLENECEK
Eylem planında yeşil dönüşümün finansmanı ve toplumsal etkileri de ele alınıyor.
Yeşil finansman başlığı altında sürdürülebilir yatırımların desteklenmesi ve çevre dostu projelere finansman sağlanmasına yönelik mekanizmaların geliştirilmesi hedefleniyor.
Adil geçiş yaklaşımı ise karbon yoğun sektörlerde yaşanabilecek dönüşümün çalışanlar ve toplum üzerindeki etkilerinin dikkate alınmasını amaçlıyor.
Bu kapsamda yeni becerilerin kazandırılması, iş gücünün değişen üretim koşullarına hazırlanması ve dönüşümün sosyal etkilerinin yönetilmesi önem taşıyor.
Eğitim alanında ise sürdürülebilirlik ve iklim değişikliği konularında farkındalığın artırılması planlanıyor.
2053 NET SIFIR EMİSYON HEDEFİNE UYUM
Türkiye, 2053 yılına kadar net sıfır sera gazı emisyonuna ulaşmayı hedefliyor.
Bu hedef, ekonomik faaliyetler sonucunda ortaya çıkan sera gazı emisyonlarının azaltılmasını ve kalan emisyonların atmosferden uzaklaştırılan miktarlarla dengelenmesini öngörüyor.
2026-2030 Yeşil Mutabakat Eylem Planı da bu uzun vadeli hedef doğrultusunda önümüzdeki beş yıllık dönemde atılacak adımları kapsıyor.
Planın, iklim değişikliğiyle mücadele ile ekonomik kalkınma hedeflerinin birlikte yürütülmesine katkı sağlaması amaçlanıyor.
TİCARET BAKANLIĞINDAN İŞ BİRLİĞİ VURGUSU
Ticaret Bakanlığı, eylem planının hazırlanmasında görev alan kamu kurumları, özel sektör temsilcileri ve sivil toplum kuruluşlarına teşekkür etti.
Yeşil dönüşümün farklı sektörleri ilgilendiren kapsamlı bir süreç olduğuna dikkat çekilerek hedeflerin gerçekleştirilmesinde kurumlar arası koordinasyonun önemine vurgu yapıldı.
Yeni eylem planının Türkiye'nin uluslararası ticarette rekabet gücünü korumasına, sürdürülebilir kalkınmayı desteklemesine ve iklim değişikliğiyle mücadelede belirlediği hedeflere ilerlemesine katkı sağlaması bekleniyor.
2026-2030 döneminde uygulanması öngörülen 142 eylemin, Türkiye'nin yeşil dönüşüm sürecinin temel yol haritasını oluşturması hedefleniyor.
