Türk havacılık ve uzay sanayisinin en büyük projelerini yürüten TUSAŞ, 2035 yılına kadar insanlı ve insansız hava platformlarında yüksek üretim adetlerine ulaşmayı amaçlıyor. Millî muharip uçaktan jet eğitim uçağına, insansız savaş uçağından genel maksat helikopterlerine kadar uzanan üretim planı, Türkiye’nin havacılık alanındaki sanayi kapasitesini büyütmeyi hedefliyor.
TUSAŞ’ın üretim hedefleri, şirketin mevcut ihracat faaliyetleriyle birlikte değerlendirildiğinde Türk savunma sanayisinin uluslararası pazarlardaki konumuna ilişkin önemli bir tablo ortaya çıkıyor. Bazı platformlar henüz geliştirme aşamasında olmasına rağmen yurt dışı satış sözleşmeleri imzalanmışken bazı projeler de potansiyel ihracat aşamasında bulunuyor.
TUSAŞ’IN 2035 YILINA KADAR ÜRETMEYİ HEDEFLEDİĞİ PLATFORMLAR
TUSAŞ’ın 2035 yılına kadar üretmeyi hedeflediği hava platformları ve sistemler şöyle:
- 150’den fazla KAAN millî muharip uçak
- 200’den fazla HÜRJET jet eğitim ve hafif taarruz uçağı
- 150’den fazla HÜRKUŞ temel eğitim uçağı
- 200’den fazla GÖKBEY genel maksat helikopteri
- 150’den fazla 10 ton sınıfı genel maksat helikopteri
- 100’den fazla T129 ATAK taarruz helikopteri
- 250’den fazla ANKA-3 insansız savaş uçağı
- 150’den fazla AKSUNGUR SİHA
- 150’den fazla ANKA SİHA
- 10.000’den fazla taktik İHA
- 20’den fazla uydu
- 30’dan fazla yeni ürün veya konfigürasyon
Bu hedefler, şirketin yalnızca Türkiye’nin ihtiyaçlarını karşılamaya değil, ihracat pazarlarında da daha yüksek üretim kapasitesine ulaşmaya yönelik uzun vadeli planlarını içeriyor.
150+ KAAN: ENDONEZYA’YA 48 MİLLÎ MUHARİP UÇAK SATILACAK
Türkiye’nin beşinci nesil millî muharip uçağı KAAN, TUSAŞ’ın en stratejik projelerinin başında geliyor. Şirket, 2035 yılına kadar 150’den fazla KAAN üretmeyi hedefliyor.
KAAN programı açısından en önemli ihracat gelişmelerinden biri Endonezya ile gerçekleştirildi. IDEF 2025 kapsamında TUSAŞ ile Endonezya Savunma Bakanlığı arasında 48 adet KAAN için kesin satış sözleşmesi imzalanmıştı. Anlaşma, uçakların tedarikinin yanı sıra yerel üretim kabiliyetlerinin geliştirilmesini ve eğitim desteğini de kapsayan bir iş birliği modelini içeriyor.
Seri üretim kapasitesini artırmayı hedefleyen TUSAŞ, tesislerindeki kapasite artırımı ve altyapı çalışmalarıyla ilerleyen dönemde aylık KAAN üretimini 3 adede çıkarmayı amaçlıyor. Bu hedefin hayata geçirilmesi, yıllık üretim kapasitesinin 36 uçağa ulaşmasının önünü açabilir. Ancak bu rakam, mevcut üretim miktarını değil, hedeflenen üretim kapasitesini ifade ediyor.
Endonezya ise KAAN’ın şu ana kadar ilk açıklanmış yabancı müşterisi oldu. Sözleşmenin hayata geçirilmesi ve üretim kapasitesinin planlanan seviyeye ulaşması, Türkiye’nin savaş uçağı ihracatında yeni bir dönemin başlangıcı olabilir. Suudi Arabistan, Pakistan, İspanya ve Malezya ve Mısır da KAAN savaş uçağını değerlendiriyor.
HÜRJET’TE İSPANYA İLE İHRACAT SÖZLEŞMESİ İMZALANDI
TUSAŞ’ın 2035 yılına kadar 200’den fazla üretmeyi hedeflediği HÜRJET, süpersonik jet eğitim uçağı olarak geliştirildi. Platformun uygun konfigürasyonlarla hafif taarruz görevlerinde kullanılması da mümkün.
HÜRJET’in ihracatında İspanya önemli bir müşteri olarak öne çıkıyor. Türkiye ile İspanya arasında HÜRJET’in ihracatına yönelik sözleşme 28 Nisan 2026’da imzalandı. İspanya’nın jet eğitim uçağı ihtiyacının karşılanmasına yönelik program, Airbus ile TUSAŞ arasındaki sanayi iş birliğini de içeriyor.
İspanya, sözleşme kapsamında 30 adede kadar HÜRJET alacak. Ancak TUSAŞ Genel Müdürü Demiroğlu, İspanyol pilotların HÜRJET’i test ederek uçaktan çok memnun kaldığını ve İspanya’nın 15 HÜRJET daha almayı planlayarak bu sayının 45’e çıkabileceğini açıkladı.
HÜRJET’in Türkiye dışındaki kullanımına ilişkin önemli nokta, İspanya’nın henüz teslimatları tamamlanmış bir kullanıcı olmaması. Sözleşme, platformun Avrupa pazarına açılması açısından önemli bir gelişme niteliği taşıyor.
HÜRKUŞ-II: AZERBAYCAN’A 14 UÇAKLIK SÖZLEŞME
TUSAŞ’ın 2035 yılına kadar 150’den fazla üretmeyi hedeflediği HÜRKUŞ, temel ve ileri eğitim görevleri için geliştirilen turboprop motorlu bir uçak ailesi. HÜRKUŞ-C varyantı ise silahlı görevler için tasarlandı.
HÜRKUŞ’un yurt dışındaki kullanıcıları arasında Nijer ve Çad bulunuyor. Daha önce Nijer’e HÜRKUŞ-B, Çad’a ise HÜRKUŞ-C teslimatları yapıldı.
HÜRKUŞ programındaki en önemli gelişme ise Azerbaycan’dan geldi. TUSAŞ ile Azerbaycan arasında 30 Eylül 2026’da 14 adet HÜRKUŞ-II tedariki için sözleşme imzalandı. Uçakların Azerbaycan Hava Kuvvetlerinin eğitim faaliyetlerinde kullanılması planlanıyor. Bu anlaşma, HÜRKUŞ-II’nin ilk ihracat sözleşmesi olarak öne çıkıyor.
ANKA-3: 250’DEN FAZLA İNSANSIZ SAVAŞ UÇAĞI ÜRETİLECEK
ANKA-3, TUSAŞ’ın uçan kanat tasarımına sahip insansız savaş uçağı projesi. Düşük görünürlük özelliklerini önceleyen tasarımı, gövde içi mühimmat taşıma yaklaşımı ve insanlı-insansız platformlarla birlikte görev yapma potansiyeliyle öne çıkıyor.
Şirketin 2035 yılına kadar 250’den fazla ANKA-3 üretme hedefi, platformun gelecekteki seri üretim ölçeğine ilişkin önemli bir gösterge. Türk Silahlı Kuvvetlerinin ANKA-3 programına yönelik 80 adetlik sipariş verdiği de bildiriliyor. Bu sipariş, platformun seri üretime geçişi ve envantere kazandırılması açısından önemli bir gelişme olarak öne çıkıyor.
ANKA-3 için üretim altyapısının genişletilmesine yönelik çalışmalar da yürütülüyor. İkinci üretim hattının tamamlandığına ilişkin haberler, TUSAŞ’ın planlanan üretim adetlerine ulaşmak için kapasitesini geliştirdiğine işaret ediyor.
Türk Silahlı Kuvvetleri, şimdiden TUSAŞ’a 80 adet ANKA-3 siparişi verdi. İlk teslimatın 2027 yılında yapılması hedefleniyor.
ANKA: TÜRKİYE’NİN İHRACAT BAŞARISI KANITLANMIŞ İHA AİLESİ
ANKA ailesi, TUSAŞ’ın uluslararası pazarlarda fiilî kullanıcıları bulunan insansız hava aracı projeleri arasında yer alıyor. Şirket, 2035 yılına kadar 150’den fazla ANKA üretmeyi hedefliyor.
Türkiye dışında ANKA kullanan veya tedarik eden ülkeler arasında Tunus, Kazakistan, Çad, Endonezya ve Malezya bulunuyor. Ancak bu ülkelerdeki sipariş, teslimat ve operasyonel kullanım durumları aynı değil.
- Tunus: ANKA-S tedarik eden ilk yabancı müşteriler arasında yer alıyor.
- Kazakistan: ANKA platformlarını envanterine aldı. Ayrıca yerel montaj, bakım ve teknoloji transferini kapsayan sanayi iş birliği geliştirildi.
- Çad: İki ANKA platformunun teslim edildiği bildirildi.
- Endonezya: 2023’te 12 ANKA için sözleşme yapıldı. Program, uçakların bir bölümünün Türkiye’de, kalan bölümünün ise Endonezya’da PTDI ile iş birliği içinde üretilmesini kapsıyor.
- Malezya: Üç ANKA için tedarik anlaşması yapıldı; 2026 yılında teslimat ve operasyonel kullanım aşamasına ilişkin gelişmeler bildirildi.
Bu ülkeler arasında bazı siparişlerin teslimatları tamamlanmışken bazılarında teslimat ve yerel üretim süreçleri devam ediyor.
Cezayir için de ANKA tedarikine ilişkin sipariş miktarı ve teslimat durumuna ilişkin bilgiler açıklanmasa da Cezayir ordusunun düzenlediği tatbikatlar ANKA İHA’ların kullanıldığı görüldü.
AKSUNGUR: İHRACAT PAZARINDA ANGOLA VE ÇAD
AKSUNGUR, çift motorlu yapısı dünyanın en uzun süre havada kalabilen insansız hava platformu. TUSAŞ, 2035 yılına kadar 150’den fazla AKSUNGUR üretmeyi hedefliyor.
AKSUNGUR’un ihracat faaliyetleri arasında Angola için açıklanan tedarik anlaşması bulunuyor.
Çad da AKSUNGUR kullanan ülkeler arasında. Bununla birlikte, Çad’a teslim edilen platformların sayısına ilişkin açıklanan bir resmi veri bulunmuyor.
AKSUNGUR için 150’den fazla üretim hedefi, mevcut ihracat faaliyetlerinin yanında gelecekteki iç ve dış pazar ihtiyaçlarına yönelik bir plan niteliği taşıyor.
T129 ATAK: FİLİPİNLER VE NİJERYA’YA 12 HELİKOPTER TESLİM EDİLDİ
TUSAŞ’ın 2035 yılına kadar 100’den fazla üretmeyi hedeflediği T129 ATAK, taarruz ve keşif görevleri için geliştirilen çift motorlu bir helikopter.
T129 ATAK’ın yurt dışındaki müşterileri arasında Filipinler ve Nijerya bulunuyor. TUSAŞ’ın açıkladığı bilgilere göre iki ülkeye de altışar helikopterin teslimatı tamamlandı.
- Filipinler: Altı T129 ATAK helikopteri tedarik etti. Teslimatlar 2022-2023 döneminde tamamlandı.
- Nijerya: Altı T129 ATAK helikopteri tedarik etti. Teslimatlar 2023 ve 2024 döneminde gerçekleştirildi.
Böylece iki ülkeye toplam 12 T129 ATAK ihraç edildi.
Türkiye’de ise Kara Kuvvetleri Komutanlığı, Jandarma Genel Komutanlığı ve Emniyet Genel Müdürlüğü ATAK helikopterlerini kullanıyor.
ATAK’ın ihracat başarısı, TUSAŞ’ın helikopter üretiminde uluslararası müşterilere ulaşabildiğini ortaya koyarken, 2035 hedefi şirketin bu alandaki üretim kapasitesini artırma planını yansıtıyor.
GÖKBEY: 200’DEN FAZLA HELİKOPTER ÜRETİLECEK
TUSAŞ’ın yerli genel maksat helikopteri GÖKBEY, personel taşıma, arama-kurtarma, sağlık ve farklı genel maksat görevleri için geliştirildi. Şirket, 2035 yılına kadar 200’den fazla GÖKBEY üretmeyi hedefliyor.
GÖKBEY için Türkiye’de üretim ve tedarik sözleşmeleri bulunuyor. TUSAŞ’ın resmî açıklamasına göre 2025’te imzalanan 57 helikopterlik yeni sözleşmeyle toplam sipariş adedi 83’e ulaştı. Yeni sözleşme kapsamındaki millî TS1400 motorlu helikopterlerin teslimatlarının 2028’de başlaması ve 2031’e kadar tamamlanması planlanıyor.
Yurt dışı pazarlarda ise Suudi Arabistan ile GÖKBEY’in ortak üretimine yönelik bir mutabakat zaptı imzalandı. Şubat 2026’da duyurulan bu iş birliği, Suudi Arabistan’da farklı konfigürasyonlarda üretim yapılmasını ve üçüncü ülkelere yönelik potansiyel iş birliğini gündeme getiriyor.
Ancak bu mutabakat, tek başına belirli sayıda helikopter için kesin satın alma siparişi anlamına gelmiyor. Suudi Arabistan’a yönelik kesin adet ve teslimat takvimi açıklanmış değil.
10 TON SINIFI GENEL MAKSAT HELİKOPTERİ: T925 İÇİN ÜRETİM HEDEFİ
TUSAŞ’ın 2035 yılına kadar 150’den fazla üretmeyi hedeflediği 10 ton sınıfı genel maksat helikopteri, daha ağır yük ve personel taşıma ihtiyaçlarına yönelik bir programı temsil ediyor.
T925, TUSAŞ’ın bu sınıfta geliştirdiği genel maksat helikopteri projesi olarak öne çıkıyor. Platformun, GÖKBEY’den daha yüksek taşıma kapasitesi gerektiren askerî ve genel maksat görevlerinde kullanılması amaçlanıyor.
10 BİNDEN FAZLA TAKTİK İHA VE 20’DEN FAZLA UYDU
TUSAŞ’ın üretim hedefleri yalnızca büyük hava platformlarıyla sınırlı değil. Şirket, 2035 yılına kadar 10 binden fazla taktik İHA ve 20’den fazla uydu üretmeyi hedefliyor.
Taktik İHA kategorisi, tek bir ürün modelinden oluşmayan geniş bir sınıfı ifade ediyor. Bu nedenle söz konusu hedefi doğrudan ANKA veya AKSUNGUR siparişleriyle toplamak ya da bütün platformların aynı görev sınıfında olduğunu varsaymak doğru olmaz.
TUSAŞ’IN ÜRETİM HEDEFLERİ TÜRKİYE’NİN SAVUNMA SANAYİİNE NE KAZANDIRACAK?
TUSAŞ’ın 2035 yılına yönelik üretim planıyla Türkiye, havacılık sanayiinde seri üretim kapasitesini genişletmeyi hedefliyor.
KAAN için Endonezya ile imzalanan 48 uçaklık sözleşme, HÜRJET’in İspanya’ya ihracatına yönelik anlaşma, HÜRKUŞ-II için Azerbaycan’ın 14 uçaklık siparişi ve ANKA ailesinin farklı ülkelerdeki kullanıcıları, Türk platformlarının uluslararası pazarlardaki varlığını güçlendirdi.
Bazı platformlarda kesin satış sözleşmeleri ve teslimatlar bulunurken bazı projelerde yalnızca mutabakat zaptları, potansiyel müşteriler veya uzun vadeli üretim hedefleri mevcut.
Bu nedenle TUSAŞ’ın 2035 hedeflerinin hayata geçirilmesi; üretim altyapısının genişletilmesine, motor ve alt sistem tedarikine, nitelikli insan kaynağına, yerli tedarik zincirinin gelişmesine ve yeni ihracat sözleşmelerinin imzalanmasına bağlı olacak.
