Yatay geçiş, kayıtlı olduğunuz lisans veya ön lisans programından, aynı düzeyde başka bir programa, üniversite içi veya üniversiteler arası şekilde geçiş yapma hakkını ifade eder. Dikey geçişten farklı olarak, sınıf atlayarak değil, eşdeğer bir programa yine aynı sınıf düzeyinde geçersiniz.
Türkiye'de yatay geçiş, YÖK tarafından belirlenen çerçeveye göre yapılır ve iki temel temele dayanır:
Not Ortalamasına (AGNO) Dayalı Yatay Geçiş
Merkezi Yerleştirme Puanı ile Yatay Geçiş
Yatay geçişin önemi, öğrencinin:
Daha yüksek sıralamalı bir üniversiteye gitmesini,
Sevmediği veya kendine uygun bulmadığı bölümden ayrılmasını,
Ailesine, işine veya yaşamak istediği şehre daha yakın bir okula geçmesini,
Daha güçlü akademik, sosyal ve kariyer olanakları sunan bir programa geçiş yapmasını
mümkün kılmasıdır. Özellikle ilk sınav yılında hedeflediği bölümü veya üniversiteyi kazanamayan öğrenciler için, yatay geçiş ikinci bir şans niteliği taşır.
NOT ORTALAMASINA DAYALI YATAY GEÇİŞ HAKKINDA BİLMENİZ GEREKENLER
Yatay geçişin en bilinen yolu, AGNO (Ağırlıklı Genel Not Ortalaması) üzerinden yapılan başvurulardır. Bu yöntemde, kayıtlı olduğunuz programda en az bir yıllık (iki yarıyıl) ders almış olmanız ve belirli bir ortalamaya ulaşmanız beklenir.
Temel Şartlar (Genel Çerçeve)
Öğrencilik durumu: Aktif öğrenci olmak; disiplin cezası almamış olmak (bazı üniversiteler böyle bir şart koyar).
Sınıf düzeyi: Genellikle 2., 3. veya 4. sınıfa geçiş mümkün; hazırlık sınıfından hazırlığa geçiş özel kurallara tabidir.
AGNO şartı: Çoğu kurumda en az 2.00/4.00; bazı popüler bölümlerde 2.50–3.00 arası istenebilir.
Başarısız ders: Birçok üniversite, başvuruda bulunacağınız döneme kadar FF/FD gibi başarısız dersi olmamasını ister.
AGNO ile Yatay Geçiş Adımları
İlgili üniversitenin yönergesini oku: Her üniversitenin web sitesinde “Önlisans ve Lisans Eğitim-Öğretim Yönetmeliği” ve “Yatay Geçiş Esasları” bulunur.
Takvim ve kontenjanları kontrol et: Genellikle Güz ve Bahar yarıyılları başında ilan edilir. Başvuru tarihleri çok kısadır (çoğu zaman 1–2 hafta).
AGNO’nu netleştir: Transkriptindeki dönemlik ve genel ortalamanı kontrol et. Gerekli taban notu sağlıyor musun bak.
Hedef bölümün şartlarını incele: Bazı bölümler belirli dersleri geçmiş olmanı, belirli sayıda AKTS’yi tamamlamanı isteyebilir.
Gerekli belgeleri hazırlayıp başvur: Online sistem veya posta/elden teslim yoluyla başvuru yapılır.
Sonuçları ve intibak sürecini takip et: Kabul edilince, hangi derslerden muaf olacağını belirleyen intibak komisyonu kararını takip et.
Gerekli Belgeler (Üniversiteden Üniversiteye Değişmekle Birlikte)
Onaylı öğrenci belgesi
Onaylı transkript (not dökümü)
Onaylı ders içerikleri (özellikle üniversiteler arası geçişte önemli)
ÖSYM yerleştirme sonuç belgesi
Nüfus cüzdanı fotokopisi
Bazı üniversitelerde niyet mektubu veya başvuru dilekçesi formatı
MERKEZİ YERLEŞTİRME PUANI İLE YATAY GEÇİŞ VE KULLANIM ALANLARI
Yatay geçişin ikinci önemli türü, Merkezi Yerleştirme Puanı ile Yatay Geçiş olarak bilinen, Ek Madde 1 kapsamındaki geçiştir. Bu yöntemde, üniversiteye giriş yaptığınız yıl aldığınız YKS puanı ile, aynı ya da yakın puan türündeki başka bir programa geçiş hakkı elde edersiniz.
Puan Eşitliği/Üstünlüğü Şartı
Başvurmak istediğiniz bölümün, kendi giriş yılınızdaki taban puanı, sizin o yıl aldığınız merkezi yerleştirme puanından daha düşük ya da en fazla eşit olmalıdır. Yani, puanınız hedef bölümün o yılki taban puanını karşılıyorsa başvuru yapabilirsiniz.
AGNO Şartı Genellikle Daha Esnek
Merkezi yerleştirme puanıyla yapılan yatay geçişte, AGNO şartı çoğu zaman aranmaz ya da daha düşük tutulur. Bu da sınavda iyi puan aldığı halde sevmediği bir bölüme gitmek zorunda kalan öğrenciler için önemli bir fırsattır.
Ek Madde 1 Yatay Geçişin Kullanım Alanları
Daha iyi bir üniversiteye geçiş: Vakıf üniversitesinden devlet üniversitesine veya tersi yönde, burslu/burssuz seçeneklerle geçiş imkanı.
Bölüm değiştirme: Aynı puan türünde (örneğin SAY, EA, SÖZ) daha çok ilgi duyduğunuz bir bölüme kayma.
Şehir değişikliği: Aile, sağlık, iş gibi nedenlerle farklı bir şehirdeki eşdeğer programa başvurma.
Ücret/Burs avantajı: Yüksek ücretli programdan daha uygun maliyetli veya tam burslu programa geçiş.
Merkezi Puanla Geçişte Dikkat Edilmesi Gereken Spesifik Detay
Az bilinen ama kritik bir nokta: Başvuru yapacağınız programın taban puanını hesaplarken, kendi yerleştirildiğiniz yılın puanını baz almak zorundasınız. Daha sonraki yılların taban puanları sizin için geçerli değildir.
Başarı Şansını Artıran Uzman İpucu
Yatay geçiş başvurusunda kontenjan ve rekabet çok önemlidir. Çoğu öğrenci yalnızca en popüler üniversitelere başvurur ve bu da kabul edilme ihtimalini düşürür. Stratejik hareket etmek için:
Hem hedeflediğiniz üst seviye üniversitelere,
Hem de kabul edilme olasılığınız daha yüksek, nispeten daha az talep gören alternatif üniversitelere
paralel başvuru yapın. Böylece “ya olursa ya olmazsa” riskini azaltır, en az birinden kabul alma şansınızı ciddi şekilde yükseltirsiniz.
SIKÇA SORULAN SORULAR
Soru: Yatay geçiş için minimum not ortalaması (AGNO) kaç olmalı?
Cevap: Bu, üniversite ve bölüme göre değişir, fakat genel olarak 2.00/4.00 alt sınır kabul edilir. Rekabetin yoğun olduğu tıp, hukuk, mühendislik gibi bölümlerde fiili kabul oranları genellikle 2.50–3.00 ve üzeri ortalamaya sahip öğrenciler lehine olur.
Soru: Hazırlık sınıfındayken yatay geçiş yapabilir miyim?
Cevap: Evet, ancak şartlar farklıdır. Bazı üniversiteler yalnızca hazırlık-hazırlık arası geçişe izin verir, bazıları ise hazırlığı geçmiş olup lisans 1. sınıfa başlamış olmayı şart koşar. Ayrıca hazırlık muafiyet sınavı gibi ek koşullar da olabilir, mutlaka hedef üniversitenin hazırlık ve yabancı dil yönergesini inceleyin.
Soru: Yatay geçiş yapınca sınıfım düşer mi veya süre kaybı yaşar mıyım?
Cevap: İntibak süreci sonucunda, yeni programdaki derslerin eski programdaki derslerle eşleştirilmesine göre muafiyet verilir. Ders örtüşmesi azsa, bazı dersleri yeniden almanız gerekebilir; bu da fiilen 1 dönem veya 1 yıl uzamaya neden olabilir. Özellikle çok farklı alanlar arasında geçişte (örneğin mühendislikten iktisada) bu riski gözetmek gerekir.
Soru: Vakıf üniversitesinden devlet üniversitesine yatay geçiş yaparken bursum ne olur?
Cevap: Vakıftan devlete geçişte, devlet üniversitesinde zaten öğrenim ücreti bulunmadığı için burs devri söz konusu değildir. Devletten vakıfa yatay geçişte ise burs oranı, hedef vakıf üniversitesinin kendi burs politikalarına göre belirlenir; bazıları merkezi puanınız üzerinden yeni burs oranı tanımlar.
Soru: Aynı anda birden fazla üniversiteye yatay geçiş başvurusu yapabilir miyim?
Cevap: Evet, çoğu durumda birden fazla üniversiteye başvurabilirsiniz. Ancak kabul aldıktan sonra yalnızca birinde kayıtlı kalabilirsiniz. Kayıt işlemleri çakışabileceği için takvimi çok dikkatli takip etmeniz ve erken karar verebilmeniz önemli.