Yapay zeka teknolojilerine yönelik yatırımlar dünya genelinde hız kesmeden devam ederken, bu büyümenin enerji tüketimine etkisi de giderek daha görünür hale geliyor.
Uluslararası Gaz Birliğinin (IGU) Küresel Gaz Raporu'ndan derlenen verilere göre, yapay zeka, bulut bilişim ve yüksek performanslı bilgi işlem uygulamalarının yaygınlaşmasıyla veri merkezlerinin elektrik ihtiyacı son yıllarda ciddi şekilde arttı.
YAPAY ZEKA NE KADAR ELEKTRİK TÜKETİYOR?
Küresel veri merkezlerinin elektrik tüketimi 2020-2025 döneminde yıllık ortalama yüzde 30,9 arttı.
2020 yılında 145 teravatsaat seviyesinde bulunan veri merkezlerinin elektrik tüketimi, 2025'te 557 teravatsaate yükseldi.
Böylece veri merkezlerinin elektrik tüketimi yalnızca 5 yılda yaklaşık 4 katına çıktı. Veri merkezleri geçen yıl küresel elektrik talebinin yüzde 1,9'unu oluşturdu.
2030'DA ELEKTRİK TÜKETİMİ NE KADAR OLACAK?
IGU'nun temkinli senaryosuna göre veri merkezlerinin elektrik tüketiminin 2030 yılında 1.372 teravatsaate çıkması bekleniyor.
Bu durumda veri merkezleri küresel elektrik talebinin yaklaşık yüzde 4'ünü oluşturacak.
Dünya genelinde açıklanan tüm projelerin zamanında hayata geçirilmesi halinde ise elektrik tüketiminin 2030'da 2 bin 904 teravatsaate kadar çıkabileceği hesaplanıyor.
YENİ KAPASİTENİN YÜZDE 64'Ü YAPAY ZEKAYA AYRILACAK
Küresel veri merkezlerinin kurulu elektrik kapasitesi 2025 yılı sonunda yaklaşık 7 bin tesiste 141 gigavata ulaştı.
İnşaatı devam eden, planlanan ve açıklanan projelerle birlikte toplam kapasitenin 2030'a kadar 500 gigavatı aşabileceği tahmin ediliyor.
Planlanan bu kapasitenin yaklaşık yüzde 64'ünün ise yapay zeka uygulamalarına yönelik olması bekleniyor.
VERİ MERKEZLERİ ELEKTRİK ŞEBEKELERİNİ ZORLUYOR
Veri merkezlerinin hızla artan enerji ihtiyacı, elektrik altyapısında da yeni bir sorun ortaya çıkarıyor.
Rapora göre veri merkezleri genellikle 1 ila 3 yıl içerisinde inşa edilebilirken, ihtiyaç duyulan yeni elektrik şebekesi altyapısının planlanması, izin süreçlerinin tamamlanması ve devreye alınması 5 ila 15 yıl sürebiliyor.
Bu süre farkı, yeni veri merkezlerinin tamamlanmasının ardından ihtiyaç duydukları elektrik ve şebeke bağlantısına erişimde sorun yaşanmasına neden olabiliyor.
ENERJİ İHTİYACI İÇİN YENİ ÇÖZÜMLER ARANIYOR
Elektrik talebini güvence altına almak isteyen veri merkezi işletmecileri, şebeke erişiminin sınırlı olduğu bölgelerde yerinde elektrik üretimi ve hibrit çözümlere yöneliyor.
Özellikle kesintisiz elektrik ihtiyacı bulunan büyük veri merkezlerinde tesis bünyesinde kullanılan doğal gaz türbinleri seçeneklerden biri olarak öne çıkıyor.
ABD VERİ MERKEZLERİNDE İLK SIRADA
ABD, küresel veri merkezi kapasitesinin yüzde 40'ından fazlasına ev sahipliği yapıyor.
Ülkedeki veri merkezi kapasitesinin 2025-2030 döneminde 229 gigavat artması beklenirken, şebeke bağlantısı için ortalama bekleme süresi yaklaşık 4 yılı buluyor.
Avrupa'da ise veri merkezi kapasitesinin 2025'teki 19 gigavattan 2030 yılında 36 gigavata yükselmesi öngörülüyor.
Singapur'da veri merkezlerinin 2030'a kadar ülkenin toplam elektrik talebinin yüzde 15'ine kadarını oluşturabileceği tahmin ediliyor.
