İran Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi ile Bişkek’te bir araya gelen Dar, tarafların haziran ayında imzaladığı anlaşmayı “samimi şekilde” uygulamasının çatışmanın sona erdirilmesi ve bölgesel istikrarın sağlanması için “tek ilerleme yolu” olduğunu söyledi.
Dar ile Erakçi arasındaki görüşme, Kırgızistan’ın başkenti Bişkek’te düzenlenen Şanghay İşbirliği Örgütü (ŞİÖ) Devlet Başkanları Zirvesi marjında gerçekleştirildi. Pakistan Dışişleri Bakanlığı, görüşmede ikili ilişkilerin yanı sıra bölgesel gelişmelerin değerlendirildiğini ve iki tarafın diplomatik temasların sürdürülmesinin önemini teyit ettiğini açıkladı.
DAR: DİYALOG VE DİPLOMASİ ŞART
Pakistan Dışişleri Bakanı Dar, bölgede kalıcı barış ve istikrarın askeri yöntemlerle değil diplomasi yoluyla sağlanabileceğini vurguladı. Washington ile Tahran arasındaki gerilimin yeniden askeri çatışmaya dönüşmesinin ardından taraflara daha önce üzerinde uzlaşılan diplomatik çerçeveye dönmeleri çağrısında bulundu.
Dar, “İslamabad Mutabakat Zaptı”nın her iki tarafça samimi biçimde uygulanmasının mevcut krizden çıkış için tek yol olduğunu ifade etti. Pakistan yönetimi de son dönemde yaptığı açıklamalarda taraflara azami itidal çağrısında bulunarak, mutabakatı ABD-İran krizinin diplomatik çözümü için temel çerçeve olarak göstermeye devam ediyor.
İSLAMABAD MUTABAKATI NEDİR?
ABD ile İran arasında 17 Haziran 2026’da imzalanan İslamabad Mutabakatı, aylar süren çatışmaların sona erdirilmesine yönelik diplomatik girişimlerin sonucunda ortaya çıktı. Pakistan’ın yoğun arabuluculuk faaliyetleri yürüttüğü süreçte hazırlanan mutabakat, Washington ve Tahran arasında askeri operasyonların sonlandırılmasını ve tarafların birbirlerinin egemenliği ile toprak bütünlüğüne saygı göstermesini öngören kapsamlı bir çerçeve oluşturdu.
Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif, anlaşmanın yürürlüğe girmesinin ardından yaptığı açıklamada mutabakat kapsamında İran’ın Hürmüz Boğazı’nı yeniden açması ve ABD’nin deniz ablukasını kaldırmasının da öngörüldüğünü açıklamıştı. Pakistan, anlaşmanın ardından ABD ve İran heyetlerinin katıldığı uygulama görüşmelerinde de kolaylaştırıcı rol üstlendi.
PAKİSTAN ABD-İRAN HATTINDA ARABULUCU KONUMUNDA
İslamabad yönetimi, ABD ile İran arasında başlayan savaş boyunca taraflar arasında mesaj trafiğinin yürütülmesinde öne çıkan aktörlerden biri haline geldi. Pakistan, nisan ayında çatışmaların en yoğun dönemlerinden birinin sona ermesini sağlayan ateşkes sürecinde de arabuluculuk yaparken, haziran ayında imzalanan mutabakatla bu rolünü daha kurumsal bir zemine taşıdı.
İslamabad Mutabakatı’nın ardından İsviçre’nin Bürgenstock kentinde gerçekleştirilen uygulama görüşmelerine ABD ve İran’ın yanı sıra Pakistan ve Katar heyetleri de katıldı. Türkiye, Suudi Arabistan ve Mısır da anlaşmayı bölgesel gerilimin azaltılması açısından önemli bir adım olarak destekleyen ülkeler arasında yer aldı.
ABD VE İRAN ARASINDA GERİLİM YENİDEN TIRMANDI
Bişkek’teki görüşmenin zamanlaması ise dikkat çekti. ABD ve İran arasında bir süredir devam eden görece sakinliğin ardından karşılıklı askeri saldırıların yeniden başlaması, İslamabad Mutabakatı’nın geleceğini yeniden tartışmaya açtı.
ABD’nin 30 Ağustos’ta Hürmüz Boğazı’ndaki bir adada İran’a ait roket sistemlerini hedef aldığını açıklamasının ardından İran da ABD askeri hedeflerine yönelik füze ve insansız hava aracı saldırıları gerçekleştirdiğini duyurdu. Böylece yaklaşık bir aylık görece sakin dönemin ardından iki ülke arasındaki askeri gerilim yeniden yükseldi.
PEZEŞKİYAN DA ABD’Yİ MUTABAKATI İHLAL ETMEKLE SUÇLADI
Pakistan’ın çağrısından hemen önce İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan da ŞİÖ Zirvesi kapsamında Bişkek’te yaptığı açıklamada İslamabad Mutabakatı’nı gündeme getirdi. Pezeşkiyan, ABD’nin anlaşmadaki yükümlülüklerine bağlılığının kısa sürdüğünü savunarak Washington yönetimini taahhütlerini ihlal etmek ve yeni taleplerde bulunmakla suçladı.
İran yönetimi, ABD’nin mutabakat kapsamındaki yükümlülüklerine geri dönmesi durumunda Tahran’ın da buna karşılık vermeye hazır olduğunu belirtiyor. Pakistan ise tarafların karşılıklı suçlamalar yerine haziran ayında üzerinde uzlaşılan çerçeveye dönmesini, yeni bir bölgesel çatışmanın önlenmesinin en gerçekçi yolu olarak görüyor.
BİŞKEK’TE ABD-İRAN DİPLOMASİSİ ÖNE ÇIKTI
ŞİÖ Zirvesi böylece yalnızca örgütün kendi gündeminin değil, ABD-İran krizine yönelik diplomatik girişimlerin de önemli merkezlerinden biri haline geldi. Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif de zirve marjında İran Cumhurbaşkanı Pezeşkiyan ile görüşerek İslamabad Mutabakatı kapsamında ulaşılan uzlaşıların korunması gerektiğini vurguladı.
Pezeşkiyan ise Pakistan’ın bölgesel barış ve güvenlik için yürüttüğü diplomatik girişimlerden duyduğu memnuniyeti dile getirdi. Dar-Erakçi görüşmesiyle birlikte İslamabad yönetimi, Washington ile Tahran arasındaki yeni gerilimin yeniden geniş çaplı bir çatışmaya dönüşmesini engellemek amacıyla arabuluculuk rolünü sürdürme mesajı verdi.
