İngiltere ve İrlanda'daki ikinci el kitapçılar bir süredir alışılmadık bir müşteri hareketliliğine dikkat çekiyor. ABD, Kanada ve Avrupa'dan gelen bazı toplu siparişlerde birbirleriyle hiçbir teması olmayan kitaplar aynı sepette bulunuyor.
Üstelik alıcılar çoğu zaman fiyat pazarlığı yapmıyor, yüksek fiyatları kabul ediyor ve kitapların farklı depolara gönderilmesini istiyor. The Guardian'ın araştırmasına göre bu durum, kitapçıların aklına aynı soruyu getirdi: Bu kitaplar gerçekten okunmak için mi satın alınıyor?
Northumberland'daki Barter Books'un ortaklarından Stuart Manley de siparişlerdeki tuhaflığa dikkat çeken isimlerden biri. Bazı listelerde edebiyat eserlerinden eski dergilere, teknik yayınlardan belirli baskılara kadar birbirinden tamamen farklı kitapların bir arada bulunması kitapçıların dikkatini çekti.
ŞÜPHELERİN MERKEZİNDE YAPAY ZEKA VAR
Kitapçıların teorisi şu: Bazı kitaplar koleksiyon oluşturmak veya okumak için değil, içerikleri dijitalleştirilerek yapay zeka modellerinin eğitiminde kullanılmak üzere satın alınıyor olabilir.
Özellikle internette dijital kopyası bulunmayan eski kitaplar yapay zeka şirketleri açısından değerli bir veri kaynağı olarak görülüyor. 2022 öncesinde basılmış eserler ise yapay zeka tarafından üretilmiş içeriklerin henüz bugünkü kadar yaygın olmadığı döneme ait olmaları nedeniyle ayrıca önem taşıyor.
Bu nedenle ikinci el kitapçıların rafları, yapay zeka şirketlerinin ihtiyaç duyduğu insan üretimi veri için yeni bir hazineye dönüşmüş olabilir.
BİR KİTAPÇI ŞÜPHELENMEKLE KALMADI: İÇİNE AİRTAG KOYDU
Dosyayı asıl çarpıcı hale getiren gelişme ise 404 Media'nın araştırmasıyla ortaya çıktı.
Bir kitapçı, yaklaşık 1.000 kitaptan oluşan anonim bir siparişin yapay zeka eğitimi için kullanıldığından şüphelendi. Bunun üzerine kitaplardan birinin içine Apple AirTag yerleştirildi.
Takip cihazı, kitabın ABD içinde yaptığı yolculuğu adım adım izledi. Kitap önce farklı lojistik noktalarından geçti ve sonunda Las Vegas'taki Amazon LAS8 tesisine ulaştı. Burada VGT3 adı verilen bir operasyonun kitapları işlediği bildirildi.
AMAZON DEPOSUNDA KİTAPLARIN CİLDİ KESİLİYOR
Araştırmaya göre VGT3'te çalışanların görevi kitapları taramaya hazırlamak. Bunun için kitapların ciltleri ve sırtları kesiliyor, sayfalar yüksek hızda taranıyor ve fiziksel kitap kullanılamaz hale geliyor.
Çalışanların anlatımlarına göre tesisin operasyonlarından biri büyük miktarlarda kitabın bu şekilde taranmasına dayanıyor. 404 Media'nın takip ettiği kitap da aynı sürecin içine girdi.
Amazon, kitapları ticari kanallar üzerinden satın aldığını ve bunları ürünlerini geliştirmek amacıyla kullandığını açıkladı. Şirket, kitapların yapay zekâ modellerinin eğitimi için kullanıldığı iddiasına ilişkin ise doğrulama yapmadı.
YAPAY ZEKA NEDEN ESKİ KİTAPLARIN PEŞİNDE?
Buradaki yarış yalnızca daha fazla veri toplamakla ilgili değil. Yapay zeka modellerinin eğitiminde kullanılan verinin niteliği de giderek daha önemli hale geliyor.
İnternetin büyük bölümü artık yapay zeka tarafından üretilen metinlerle doluyor. Eski kitaplar ise bundan önceki döneme ait, uzun biçimli ve insan tarafından yazılmış metinler sunuyor.
Bu nedenle yapay zeka şirketlerinin “temiz insan verisi” arayışı, ikinci el kitap pazarına kadar uzanıyor.
Guardian'ın haberinde de Anthropic'in yapay zeka modellerini eğitmek amacıyla kitaplara milyonlarca dolar harcadığına ilişkin daha önceki araştırmalara dikkat çekiliyor.
MESELE ARTIK SADECE KİTAP DEĞİL, TELİF HAKKI
Yapay zekanın kitaplara yönelik iştahı aynı zamanda büyük bir telif tartışmasını da beraberinde getiriyor.
Temmuz ayında Hachette Book Group, Cengage Learning, Elsevier ve yazar Scott Turow'un da aralarında bulunduğu yayıncı ve yazarlar Google'a karşı dava açarak milyonlarca telifli kitabın Gemini modellerinin eğitilmesinde izinsiz kullanıldığını ileri sürdü.
Anthropic ise daha önce kitapların yapay zeka eğitimi için satın alınması konusunda tartışmaların merkezine yerleşmişti. Temmuz ayında şirketin büyük bir telif anlaşmasına gitmesi, yapay zeka sektörünün kitaplarla kurduğu ilişkinin artık yalnızca teknoloji dünyasının değil, yayıncılık sektörünün de en önemli gündemlerinden biri olduğunu gösterdi.
KİTAP RAFLARI YAPAY ZEKANIN YENİ VERİ MADENİNE Mİ DÖNÜŞÜYOR?
İngiltere'deki küçük bir ikinci el kitapçıda başlayan şüphe, şimdi Amazon'un dev lojistik tesislerine kadar uzanan bir hikayeye dönüşmüş durumda.
Ancak her toplu kitap siparişinin arkasında bir yapay zeka şirketi bulunduğu henüz kanıtlanmış değil. Kesin olan ise yapay zeka sektörünün kitapları ciddi bir veri kaynağı olarak görmesi ve bazı şirketlerin fiziksel kitapları toplu biçimde satın alıp dijitalleştirmesi.
Asıl soru ise giderek daha çarpıcı hale geliyor:
Yapay zeka geçmişte yazılmış kitapları öğrenmek için toplarken, o kitapların fiziksel kopyalarını da ortadan kaldırmaya başlarsa geriye ne kalacak?
