İstanbul Anadolu Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından Türkiye, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti (KKTC), Arnavutluk ve Gürcistan bağlantılı yasa dışı üreme hücresi ticareti iddialarına ilişkin yürütülen soruşturmada yeni ayrıntılar ortaya çıktı. Soruşturma dosyasında, 53 şüphelinin bulunduğu öne sürülen organizasyonda donör adaylarının bulunması, yurt dışındaki kliniklerle bağlantı kurulması, ilaç temini ve para transferlerinin farklı kişiler tarafından yürütüldüğü iddia edildi.
Örgüt lideri olduğu değerlendirilen Hacer T.’nin etkin pişmanlık hükümlerinden yararlanmak istediğini belirttiği ifadesinde, donörlük faaliyetlerinden aracılığa geçişini, klinik bağlantılarını ve para alışverişlerini anlattığı öğrenildi. Dosyada ayrıca tekrarlanan yurt dışı seyahatleri, adayların fotoğraflar üzerinden seçilmesi, ilaç kullanımının görüntülü takip edilmesi ve aracılar arasındaki komisyon anlaşmazlıklarına ilişkin yazışmaların bulunduğu belirtildi.
YASA DIŞI ÜREME HÜCRESİ TİCARETİ SORUŞTURMASI NASIL BAŞLADI?
Soruşturma kapsamında ifadesi alınan Hacer T.’nin, donörlük faaliyetlerine Emine Ç.’nin yönlendirmesiyle başladığını söylediği öğrenildi. Hacer T., Kıbrıs’taki işlemlerden 15 bin ila 20 bin lira arasında ödeme aldığını, daha sonra farklı aracılarla çalışmaya başladığını anlattı.
Dosyadaki değerlendirmelere göre Hacer T.’nin zamanla başka kadınların bulunması, kliniklere yönlendirilmesi ve işlem süreçlerinin koordine edilmesinde rol aldığı öne sürüldü. Şüphelinin bazı işlemlerde donörlerin takibi karşılığında 100 ila 150 avro aldığını söylediği, bazı işlemler için ise ücret almadığını belirttiği kaydedildi.
Hacer T. ise ifadesinde örgüt kurma ve örgüte üyelik suçlamalarını reddetti.
53 ŞÜPHELİNİN BULUNDUĞU ÖNE SÜRÜLEN YAPIDA GÖREV DAĞILIMI NASILDI?
Soruşturma dosyasındaki beyanlar ve yazışmalarda, organizasyonun farklı aşamalarında çeşitli kişilerin görev aldığı iddia edildi. Donör adaylarının bulunması, kliniklerle iletişim kurulması, ilaçların temin edilmesi, muayenelerin ayarlanması, uçak biletlerinin alınması ve ücretlerin tahsil edilmesi gibi işlerin farklı kişiler arasında paylaştırıldığı öne sürüldü.
Dosyada Hacer T.’nin lider, Muharrem Ş., Ahucan A., Enis K., Hayat İ. ve Özlem T.’nin ise yönetici konumunda bulunduğunun değerlendirildiği belirtildi. Emine Ç., Serap M. ve Esma K. gibi isimlerin de donör temini ve aracılık faaliyetleri kapsamında dosyada yer aldığı öğrenildi.
Telefon görüşmeleri, mesajlaşmalar ve mali hareketlerin birlikte incelendiği soruşturmada, bazı kadınların daha önce donörlük yaptıktan sonra başka adayları sisteme yönlendirdiği ve bu yönlendirmeler karşılığında komisyon talep ettiği iddia edildi.
YURT DIŞI SEYAHATLERİ NEDEN İNCELEMEYE ALINDI?
Soruşturma dosyasındaki tespitlere göre Merve Ş.’nin 2023-2026 yılları arasında ağırlıklı olarak Kıbrıs’a, bir kez de Arnavutluk’a olmak üzere 30 farklı tarihte yurt dışına seyahat ettiği belirlendi. Yaklaşık 20 günlük aralıklarla gerçekleştiği belirtilen bazı seyahatlerin, donör temini ve yurt dışındaki tüp bebek merkezlerinde üreme hücresi elde edilmesi iddialarıyla bağlantılı olabileceği değerlendirildi.
Seyahatlerin uzun bir döneme yayılması, aynı ülkeye tekrar tekrar yapılması ve bazı uçak biletlerinin üçüncü kişiler tarafından satın alınması da incelemeye alındı.
Hacer T.’nin ifadesinde Kıbrıs, Gürcistan, Batum ve Tiran’a kadın yönlendirdiğini anlattığı belirtildi. Ancak dosyada, seyahat kayıtlarının tek başına her yolculuğun amacını kesin olarak ortaya koymadığı ve diğer delillerle birlikte değerlendirildiği vurgulandı.
DONÖR ADAYLARI KLİNİKLERE NASIL YÖNLENDİRİLDİ?
Dosyaya giren mesajlaşmalarda donör adaylarının yaş, boy, kilo, kan grubu, saç ve göz rengi gibi özelliklerine ilişkin bilgilerin toplandığı ve fotoğraflarla birlikte kliniklere iletildiği öne sürüldü. Bazı yazışmalarda adaylardan beş veya altı fotoğraf istendiği, kliniklerin taleplerine uygun kişilerin belirlenmesi için aracılar arasında görüşmeler yapıldığı kaydedildi.
Hacer T.’nin bir klinik irtibatıyla yaptığı görüşmelerde kan grubu ihtiyacını sorduğu ve adayları yaklaşık bir ay önceden eşleştirdiğini anlattığı belirtildi.
Soruşturma dosyasında, bir adayın doğum yılıyla ilgili yazışmada Hacer T.’nin yaş bilgisini daha küçük gösterdiğini belirten ifadeler kullandığının da yer aldığı aktarıldı. Söz konusu mesajların, kliniklere iletilen aday bilgilerinin değiştirilmesi iddiası kapsamında değerlendirildiği öğrenildi.
İLAÇLARIN KULLANIMI NASIL TAKİP EDİLDİ?
Hacer T.’nin ifadesinde Gonal-F, Puregon ve Menopur isimli ilaçların yumurtaların büyütülmesi amacıyla kullanıldığını anlattığı öğrenildi. Dosyadaki yazışmalarda ise ilaç kutularının fotoğraflarının istendiği, iğne uygulamalarının ve ultrason kontrollerinin görüntüler üzerinden takip edildiği öne sürüldü.
Bazı görüşmelerde fotoğrafla yetinilmeyerek ultrason videosu istendiği, kadınların kullandıkları dozların ve ellerinde kalan ilaç miktarlarının kontrol edildiği iddia edildi.
Hacer T.’nin, başka kadınlara ulaştırılmak üzere farklı kişilerden ilaç temin ettiğini söylediği, reçetesiz ilaç gönderilmesine ilişkin yazışmaların da soruşturma dosyasında bulunduğu belirtildi. Bir donörün ifadesinde, bazı ilaçların kendisine kargo veya otobüs aracılığıyla gönderildiğini anlattığı kaydedildi.
MUAYENELER TÜRKİYE’DE, İŞLEMLER YURT DIŞINDA MI YAPILDI?
Soruşturma kapsamında alınan ifadelerde, bazı donör adaylarının yurt dışındaki işlemler öncesinde İstanbul’da muayeneye götürüldüğü belirtildi. Bir donör, Hacer T.’nin kendisini iki kadınla birlikte Pendik’te bir doktora götürdüğünü ve muayene ücretinin nakit ödendiğini anlattı. Hacer T.’nin de bu anlatımı doğruladığı öğrenildi.
Dosyadaki bazı yazışmalarda muayene kayıtlarının tutulmaması ve hekimlere elden ödeme yapılması konularının geçtiği öne sürüldü. Türkiye’deki muayene ve hazırlık aşamalarının yurt dışındaki kliniklerde yapılan işlemlerle bağlantılı olduğu değerlendirildi.
Bazı kadınların yurt dışına tek başına gittiği, bazılarının ise varış noktalarında şoförler tarafından karşılandığına ilişkin ifadelerin de dosyada yer aldığı belirtildi.
PARA TRAFİĞİ 2,6 MİLYON LİRAYI NASIL AŞTI?
Soruşturma kapsamında incelenen Mali Suçları Araştırma Kurulu (MASAK) kayıtlarında, Hacer T. ile Muharrem Ş. arasında karşılıklı para transferleri bulunduğu tespit edildi.
Dosyadaki kayıtlara göre 4 Eylül 2024 ile 26 Temmuz 2026 arasındaki hesap hareketlerinde Muharrem Ş.’den Hacer T.’ye 1 milyon 347 bin 341 lira 53 kuruş, Hacer T.’den Muharrem Ş.’ye ise 1 milyon 253 bin 650 lira aktarıldı.
İki kişi arasındaki karşılıklı transferlerin toplamı 2 milyon 600 bin 991 lira 53 kuruş olarak kayıtlara geçti. Hacer T.’nin hesabındaki listelenen giriş ve çıkış hareketlerinin toplam hacminin ise 2 milyon 768 bin 251 lira 53 kuruş olduğu belirtildi.
Dosyada, para hareketlerinin açıklamalarında ilaç, muayene, yol masrafları ve borç ilişkilerine ilişkin ifadelerin de bulunduğu kaydedildi. Bu nedenle söz konusu tutarların doğrudan organizasyonun net kazancını göstermediği vurgulandı.
DONÖR ÜCRETLERİ VE ARACI KOMİSYONLARI NASIL BELİRLENDİ?
Soruşturma dosyasındaki mesajlarda, donörlere ödenecek ücretler ve aracılara verilecek komisyonlar konusunda pazarlıklar yapıldığı öne sürüldü. Bazı ifadelerde bir işlemden 8 bin ila 10 bin avro gelir elde edildiği, donöre ise 800 ila 1.000 avro ayrıldığı belirtildi.
Hacer T.’nin bir klinik irtibatıyla yaptığı görüşmede donöre 1.300 avro, kendisine ise 150 ila 200 avro ödenmesinin konuşulduğu kaydedildi. Başka bir ifadesinde ise normal sonuçlanan bir işlemden yaklaşık 5 bin lira aldığını, düşük sayıda yumurta elde edilmesi durumunda ödeme yapılmadığını söylediği öğrenildi.
Dosyadaki bazı yazışmalarda, yeni donör adayları bulan kişilere de komisyon verildiği iddia edildi. Aracılar ve donörler arasında ücret, bilet ve işlem takvimi nedeniyle anlaşmazlıklar yaşandığına ilişkin mesajların da soruşturma kapsamında incelendiği belirtildi.
SORUŞTURMA DOSYASINDA SAĞLIK RİSKLERİNE İLİŞKİN NELER YER ALDI?
Dosyadaki anlatımlarda, yumurtalıkların ilaçlarla uyarılması ve yumurta toplama işlemlerinin birden fazla kez gerçekleştirildiğine ilişkin beyanlar bulunduğu aktarıldı. Bu tür tıbbi işlemler yumurtalıkların aşırı uyarılması sendromu, kanama, enfeksiyon ve yumurtalığın dönmesi gibi komplikasyon riskleri taşıyabiliyor.
Ancak soruşturma dosyasında adı geçen her donör açısından bu komplikasyonların gerçekleştiğine ilişkin kesin bir tespit bulunmadığı belirtildi.
Aynı donörden farklı ülkelerdeki kliniklerde tekrar tekrar yararlanılması ve kayıtların merkezler arasında izlenememesi, genetik köken ve aile sağlık geçmişi açısından da sorunlara yol açabilir. Dosyada, bu kapsamda gerçekleşmiş belirli bir olay veya doğan çocukların toplam sayısı hakkında kesin bilgi bulunmadığı kaydedildi.
YASA DIŞI ÜREME HÜCRESİ TİCARETİ SORUŞTURMASINDA SON DURUM NE?
İstanbul Anadolu Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından yürütülen soruşturmada donör temini, yurt dışındaki kliniklere yönlendirme, ilaç tedariki, para transferleri ve şüpheliler arasındaki görev dağılımına ilişkin delillerin incelenmesi sürüyor.
Dosyada bazı şüphelilerin eylemlerinin ilgili kanun hükümleri ile Türk Ceza Kanunu’nun örgütlü suçlara ilişkin maddeleri kapsamında değerlendirildiği belirtildi. Şüphelilerin ifadeleri, telefon görüşmeleri, mesajlaşmalar, uçuş kayıtları ve mali hareketlere ilişkin incelemelerin devam ettiği öğrenildi.
Soruşturmadaki iddialara ilişkin nihai hukuki değerlendirme, yürütülecek işlemler ve yargı süreci sonucunda netlik kazanacak.
