Birleşmiş Milletler 81. Genel Kurulu için New York'ta bulunan Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski, ABD Başkanı Donald Trump ile yaklaşık 40 dakika süren kritik bir görüşme gerçekleştirdi.
Ukrayna'da sıcaklıkların düşmeye başlamasıyla birlikte Kiev yönetiminin en büyük endişelerinden biri yeniden enerji altyapısına yönelik geniş çaplı Rus saldırıları. Zelenski de Trump ile görüşmesinde bu nedenle hava savunmasını öncelikli başlıklardan biri haline getirdi.
ZELENSKİ'NİN ÖNCELİĞİ PATRİOT
Zelenski, Trump'tan Ukrayna'nın hava savunma kapasitesini güçlendirecek ilave Patriot önleyici füzeleri istedi. Kiev yönetimi özellikle Rusya'nın balistik füzelerine karşı Patriot sistemlerini kritik önemde görüyor.
İki lider yalnızca yeni mühimmat sevkiyatını değil, Patriot önleyici füzelerinin gelecekte Ukrayna'da lisanslı şekilde üretilmesi seçeneğini de görüştü.
Zelenski, görüşmenin ardından yaptığı açıklamada bu konuda Trump'tan henüz kesin bir onay almadığını ancak talebinin reddedilmediğini belirtti. Ukrayna Cumhurbaşkanlığı da iki liderin “kış hava savunma paketi” üzerinde görüştüğünü doğruladı.
KIŞ ÖNCESİ HAVA SAVUNMA ALARMI
Kiev'in Patriot talebinin zamanlaması dikkat çekiyor. Rusya son dönemde Ukrayna'nın enerji, yakıt ve liman altyapısına yönelik uzun menzilli saldırılarını yoğunlaştırırken Ukrayna yönetimi geçen yıllarda yaşanan elektrik ve ısınma sorunlarının yeniden ortaya çıkmasından endişe ediyor.
Zelenski, Rusya'nın Ukrayna'ya yönelik yeni ve geniş kapsamlı bir hava saldırısı hazırlığında olduğuna dair istihbarat aldıklarını da öne sürdü.
Bu nedenle Kiev yönetimi kış başlamadan önce yalnızca Patriot sistemlerinin değil, Ukrayna'nın çok katmanlı hava savunma ağını güçlendirecek farklı sistem ve mühimmatların da ülkeye ulaştırılmasını istiyor.
MASADA “ENERJİ ATEŞKESİ” VAR
Trump-Zelenski görüşmesinin dikkat çeken diğer başlığı ise yeni bir ateşkes formülü oldu. Taraflar, Rusya ve Ukrayna'nın birbirlerinin enerji altyapısını hedef almamasını öngören karşılıklı bir anlaşma ihtimalini değerlendirdi.
Zelenski, Ukrayna'nın Rus petrol rafinerilerine yönelik saldırılarını tek taraflı olarak durdurmayı kabul etmediğini özellikle vurguladı.
Kiev'in önerisine göre Rusya, Ukrayna'nın elektrik şebekesini, ısıtma sistemlerini, enerji tesislerini ve su altyapısını hedef almayı bırakırsa Ukrayna da Rusya'nın rafinerileri ve diğer enerji tesislerine yönelik saldırılarını durdurabilecek. Zelenski, bu formülü “enerji ateşkesi” olarak tanımladı.
UKRAYNA RUS RAFİNERİLERİNİ HEDEF ALIYOR
Enerji konusu son aylarda savaşın en kritik cephelerinden birine dönüşmüş durumda. Ukrayna, Rusya'nın savaş finansmanında önemli rol oynayan petrol sektörünü hedef almak amacıyla uzun menzilli İHA operasyonlarını genişletti.
Rusya'nın iç kesimlerindeki rafineriler, petrol depoları ve enerji tesisleri Ukrayna İHA'larının hedefi olurken bazı tesislerde üretim geçici olarak durdu veya kapasite kaybı yaşandı.
Zelenski, Wall Street Journal'a yaptığı değerlendirmede Ukrayna saldırılarının Rusya'nın petrol rafinaj kapasitesinin yaklaşık yüzde 45'ini devre dışı bıraktığını veya etkilediğini ileri sürdü. Ancak bu oran Ukrayna liderinin değerlendirmesine dayanıyor; Rusya'nın toplam rafinaj kapasitesinin yüzde 45'inin kalıcı olarak devre dışı kaldığını gösteren bağımsız ve kesinleşmiş bir veri bulunmuyor.
TRUMP PETROL SALDIRILARINDAN RAHATSIZ
Trump açısından ise Rus rafinerilerine yönelik Ukrayna saldırılarının farklı bir boyutu bulunuyor. ABD Başkanı, saldırıların Rusya'ya ciddi zarar verdiğini kabul ederken küresel dizel ve enerji fiyatlarını yukarı çekmesinden duyduğu rahatsızlığı dile getirdi.
Trump, Zelenski ile görüşmesi öncesinde de Rus rafinerilerine yönelik saldırıları konuşacaklarını açıklamıştı.
Bu nedenle Washington açısından olası enerji ateşkesi yalnızca Ukrayna'nın kış aylarında elektrik ve ısınma altyapısını koruması anlamına gelmiyor. Rus petrol tesislerine yönelik saldırıların durması, küresel yakıt piyasasındaki baskının azaltılması açısından da önem taşıyor.
ZELENSKİ: PUTİN KAZANAMIYOR
Zelenski, savaş alanındaki mevcut durumun Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin açısından olumlu olmadığını da savundu. Rusya'nın ağır kayıplar verdiğini ve Ukrayna'nın uzun menzilli saldırılarının Moskova üzerindeki ekonomik baskıyı artırdığını belirten Zelenski, Putin'in savaşı kazanamadığını ileri sürdü.
Rusya ise savaşın seyri konusunda farklı bir tablo çiziyor ve Ukrayna'daki askeri operasyonlarında ilerleme kaydettiğini savunuyor.
Savaşın taraflarının kayıp ve hasara ilişkin açıklamaları bağımsız olarak doğrulanmakta güçlük çektiği için özellikle askeri kapasiteye ilişkin rakamlar karşılıklı iddialar olarak değerlendiriliyor.
TRUMP'TAN PATRİOT İÇİN HENÜZ YEŞİL IŞIK YOK
New York görüşmesinden Ukrayna'nın talep ettiği Patriot paketi konusunda kesin bir karar çıkmadı. Zelenski, Trump'ın öneriye “hayır” demediğini ancak henüz açık bir onay da vermediğini söyledi.
Buna karşılık iki tarafın Patriot önleyici füzelerinin Ukrayna'da üretilebilmesi konusunda çalışmalarını sürdürmesi dikkat çekiyor.
Zelenski açısından önümüzdeki haftaların önceliği ise oldukça net: Rusya'nın olası kış saldırıları başlamadan Ukrayna'nın hava savunmasını güçlendirmek ve Patriot mühimmatını güvence altına almak.
