13 YAŞIN ALTINDA SOSYAL MEDYA YOK
Avrupa Birliği, çocukların sosyal medya ve dijital platform kullanımını önemli ölçüde değiştirecek yeni bir düzenleme için harekete geçti. AB Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, “AB Çocuklar Yasası” olarak adlandırılan düzenlemenin 17 Eylül’de yasama sürecine sunulduğunu açıkladı.
Yeni düzenlemeye göre 13 yaşından küçük çocukların sosyal medya kullanmasına izin verilmeyecek. 15 yaşın altında ise kişisel sosyal medya hesabı açılamayacak. AB, yaş gruplarına göre farklı koruma seviyeleri oluşturarak çocukların dijital dünyayla daha kontrollü şekilde buluşmasını hedefliyor.
13-15 YAŞ ARASINA “MİNİ HESAP” DÖNEMİ
Düzenlemenin en dikkat çekici bölümlerinden biri 13-15 yaş grubuna yönelik olacak. Bu yaş grubundaki çocuklar, ebeveynleri veya vasileri tarafından oluşturulan ve denetlenen “mini hesaplar” üzerinden sosyal medyaya erişebilecek.
Bu hesaplarda kullanılabilecek özellikler sınırlandırılacak ve çocukların sosyal medyada geçirebileceği süre günde en fazla bir saat olacak. Çocukların bağlantı kurabileceği kişiler konusunda da ebeveyn denetimi öngörülüyor. 15-18 yaş grubunda ise platformların çocuklara uygun “güvenli tasarım” ilkelerine uyması zorunlu hale getirilecek.
ÇOCUKLARIN EKRAN BAŞINDA GEÇİRDİĞİ SÜRE DİKKAT ÇEKTİ
Von der Leyen, düzenlemenin gerekçelerini açıklarken Avrupa’daki çocuk ve gençlerin dijital alışkanlıklarına ilişkin verilere de dikkat çekti. Komisyon Başkanı, gençlerin günlük ekran kullanımının saatler sürdüğünü, sosyal medyaya daha küçük yaşlarda başlayan çocuklarda ise bu sürenin daha da yükseldiğini belirtti.
AB’deki tartışmalar yalnızca ekran süresi üzerine yoğunlaşmıyor. Siber zorbalık, çocukların çevrim içi ortamda cinsel amaçlarla kandırılması, bağımlılık yaratan tasarımlar ve algoritmaların çocuklar üzerindeki etkileri de yeni düzenlemenin temel gerekçeleri arasında bulunuyor. Avrupa Parlamentosu'nda da platformların bağımlılık yaratabilecek uygulamalarının sınırlandırılması yönünde çağrılar yapılıyor.
YABANCILAR ÇOCUKLARA MESAJ GÖNDEREMEYECEK
Yeni düzenleme kapsamında çocukların sosyal medyada kimlerle iletişim kurabileceğine yönelik de sınırlamalar öngörülüyor. AB Komisyonunun Teknolojiden Sorumlu Üyesi Henna Virkkunen’in açıkladığı plana göre yabancı kişilerin çocuklara doğrudan mesaj göndermesine izin verilmeyecek.
Çocuklar kişiselleştirilmiş reklamların hedefi haline getirilemeyecek ve geçmiş faaliyetlerine dayalı algoritmik yönlendirmelere karşı daha güçlü şekilde korunacak. Platformlarda çocukları daha uzun süre çevrim içi tutmayı amaçlayan bağımlılık yaratıcı özelliklere karşı da yeni yükümlülükler getirilecek.
YAPAY ZEKA SOHBET BOTLARINA DA SINIRLAMA GELİYOR
Kurallar yalnızca Instagram, TikTok veya benzeri sosyal medya platformlarını kapsamayacak. Video paylaşım platformları, çevrim içi oyunlar, yapay zekâ arkadaşları ve yapay zekâ sohbet botları da çocuklara yönelik güvenlik yükümlülüklerine tabi olacak.
Özellikle yapay zekâ sohbet botlarının çocuklarda duygusal bağımlılık oluşturabilecek biçimde insan arkadaş gibi davranmasının önüne geçilmesi hedefleniyor. Çocuklara sunulan sistemlerin kullanıma açılmadan önce risk açısından test edilmesi ve sonrasında izlenmesi de öngörülüyor.
PLATFORMALAR GÜVENLİ OLDUKLARINI KANITLAYACAK
Düzenlemenin dikkat çeken bir diğer noktası ise sorumluluğun ebeveynlerden teknoloji şirketlerine doğru kaydırılması. Yeni sistem kapsamında platformlardan 18 yaşın altındaki kullanıcılar için hizmetlerinin güvenli olduğunu göstermeleri beklenecek.
Von der Leyen, ebeveynlerin teknoloji şirketlerinin algoritmalarıyla tek başlarına mücadele etmesinin beklenemeyeceğini savunurken, çocukların korunması konusunda platformlara daha fazla sorumluluk yüklenmesi gerektiğini belirtti. Avrupa Parlamentosu'ndaki tartışmalarda da benzer şekilde sorumluluğun yalnızca aile ve öğretmenlere bırakılmaması gerektiği vurgulanıyor.
HENÜZ YÜRÜRLÜĞE GİRMEDİ
Düzenlemeyle ilgili önemli ayrıntı ise kuralların şu anda yürürlükte olmaması. Komisyon tarafından ortaya konulan düzenlemenin yasalaşabilmesi için Avrupa Parlamentosu ve AB üyesi ülkelerin yer aldığı Konsey'deki yasama sürecinin tamamlanması gerekiyor.
Dolayısıyla 13 yaş altındaki çocukların sosyal medya kullanamayacağı veya 15 yaş altındakilerin kişisel hesap açamayacağı kurallar henüz uygulanmaya başlamadı. Yasama sürecinde düzenlemenin maddelerinde değişiklik yapılması da mümkün.
