Kira, faturalar ve market harcamaları birçok kişinin bütçesini belirlerken Avustralyalı Jo Nemeth, günlük ihtiyaçlarını para kullanmadan karşılamaya dayanan bir düzen kurdu. 2015’ten bu yana kişisel olarak para kullanmadığını belirten Nemeth’in yaşamı; emek paylaşımı, dayanışma ve çevresindeki insanların desteğiyle sürüyor.
Nemeth, herkesin aynı yolu izlemesi gerektiğini savunmuyor. Kendi deneyiminde belirleyici olanın, yıllar içinde kurduğu güçlü sosyal ilişkiler olduğunu vurguluyor.
İŞİNİ SEVİYORDU ANCAK GEÇİNMEKTE ZORLANIYORDU
Nemeth, bu kararı almadan önce Yeni Güney Galler’deki küçük bir kasabada bulunan mahalle merkezinde toplum kalkınması alanında çalışıyordu. Haftada 20 saat görev yapıyor, işini ve çalışma arkadaşlarını sevmesine rağmen geçim sıkıntısı yaşıyordu.
Aynı dönemde tüketimin çevre ve insanlar üzerindeki etkilerini araştırmaya başladı. Alışverişlerinin başka insanların yaşamına veya ekosistemlere zarar verebileceği düşüncesi, zamanla onda suçluluk ve çaresizlik duygusu oluşturdu.
Para kullanmayı bırakma kararı, hem geçim kaygısının hem de tüketim düzenine yönelik sorgulamalarının ardından geldi.
BİR KİTAPLA BAŞLAYAN DEĞİŞİM
Okuduğu bir kitapta parasız yaşayan bir kişiden söz edilmesi, Nemeth’in farklı bir hayatın mümkün olup olmadığını araştırmasına yol açtı. Ardından, parasız yaşam deneyimiyle tanınan İrlandalı Mark Boyle’un kitaplarını okuyarak hazırlık yaptı.
Karar aşamasında en büyük endişesi, yiyecek ve kalacak yer bulabilmekti. Nemeth, bu iki temel ihtiyacı karşılamak için sahip olduğu becerilerden ve çevresindeki ilişkilerden yararlandı.
BARINMA KARŞILIĞINDA EMEĞİNİ SUNUYOR
İlk olarak bir arkadaşının çiftliğine taşınan Nemeth, konaklama karşılığında bahçe işlerinde çalıştı. Bahçecilik bilgisini ve emeğini paylaşarak yaşamını sürdürmeye başladı.
Şimdi ise uzun yıllardır arkadaşı olan Sharon’ın evinde kalıyor. Bahçe işleri ve ev dışındaki işlere yardımcı olarak ortak yaşama katkıda bulunuyor.
Bu düzende barınma ihtiyacının karşılığı, doğrudan bir para ödemesi yerine zaman ve emek paylaşımı oluyor.
SOFRASINDA YETİŞTİRDİKLERİ VE İSRAFTAN KURTARDIKLARI VAR
Bir topluluk bahçesinde gönüllü çalışan Nemeth; sebze yetiştiriyor, yemek hazırlıyor ve ürünleri fermente ederek değerlendiriyor. Çevresinde fazla yiyecekleri değerlendiren kişi olarak tanındığı için insanlar artan gıdalarını da ona ulaştırıyor.
Ancak Nemeth, tükettiği her şeyi kendisinin ürettiğini söylemiyor. Ev arkadaşlarının parayla satın aldığı yiyeceklerden de yararlanıyor. Dolayısıyla kişisel olarak para kullanmaması, yaşamının bütünüyle para ekonomisinin dışında olduğu anlamına gelmiyor.
2022’de Lismore bölgesini etkileyen büyük selin marketlerdeki tedariki aksatması da yerel gıda üretimine daha fazla odaklanmasını sağladı. Nemeth, bireysel olarak her ihtiyacı karşılamaktan çok, topluluğun birlikte ihtiyaçlarını karşılayabilmesini önemsiyor.
GÜVENCESİNİ SOSYAL İLİŞKİLERDE BULUYOR
Nemeth, geçmişte yaşadığı maddi stresi artık hissetmediğini ve kendisini parası olan birçok kişiden daha güvende gördüğünü anlatıyor. Bu güven duygusunu, çevresindeki insanlarla kurduğu karşılıklı desteğe bağlıyor.
Düzeninin başkalarının katkısına dayandığını da gizlemiyor. Topluluk bahçesine ulaşmak için kullandığı bisikletin tamir masrafının başka biri tarafından karşılanması, bu dayanışmanın örneklerinden biri.
Nemeth’e göre güvence, yalnızca maddi birikimle değil, ihtiyaç anında destek sunabilecek ilişkilerle de oluşuyor. Kendisi de bu ilişkilere zamanını, emeğini ve becerilerini paylaşarak katkıda bulunuyor.
HERKESE PARAYI BIRAKMAYI ÖNERMİYOR
Nemeth, kendi yaşam biçimini herkes için uygulanabilir bir çözüm olarak sunmuyor. Güçlü sosyal bağların bulunmadığı koşullarda para kullanmadan yaşamanın çok daha zor olacağını kabul ediyor.
Bir gün yeniden para kullanmak zorunda kalabileceğini de göz ardı etmiyor. Ancak mevcut düzeninden memnun olduğunu ve eski yaşamına dönmek istemediğini belirtiyor.
