Katar Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Macid el-Ensari, Doha'da düzenlenen basın toplantısında ABD ile İran arasındaki diplomatik temasların son durumuna ilişkin açıklamalarda bulundu. Katar'ın iki taraf arasındaki görüş ayrılıklarını gidermek ve kalıcı bir çözüm oluşturmak amacıyla yürüttüğü arabuluculuk faaliyetlerinin devam ettiğini belirten Ensari, mevcut temasların tarafları ortak bir zeminde buluşturmaya odaklandığını söyledi.
Ensari'nin açıklamaları, ABD ve İran'ın arabulucular üzerinden yeni bir diplomatik süreç yürüttüğü sırada geldi. Reuters'ın aktardığına göre Amerikalı ve İranlı yetkililer son görüşmelerde arabulucularla ayrı ayrı temas ederken İran'ın sunduğu ateşkes planının değiştirilmiş bir versiyonu üzerinde çalışmalar sürüyor. İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi de New York'ta ABD'nin resmî yanıtını beklediklerini açıklamıştı.
ABD İLE İRAN ARASINDA TEMASLAR SÜRÜYOR
Ensari, Katar'ın Washington ve Tahran arasındaki iletişimin devam etmesini sağlamak için çalışmalarını sürdürdüğünü belirterek arabuluculuk faaliyetlerinin tarafların görüşlerini birbirine yaklaştırmaya odaklandığını söyledi. Katar daha önce de Umman ve Pakistan ile birlikte iki taraf arasındaki iletişimin kolaylaştırılması ve kalıcı bir çözüm bulunması amacıyla diplomatik girişimlerde bulunduğunu açıklamıştı.
Ancak mevcut süreç, ABD ve İran'ın doğrudan ve üst düzey bir müzakere masasına oturduğu anlamına gelmiyor. Son temaslarda tarafların arabulucularla ayrı ayrı görüşmeler gerçekleştirdiği bildiriliyor ve Doha'nın temel rollerinden birini Washington ile Tahran arasında mesajların iletilmesi oluşturuyor.
HÜRMÜZ BOĞAZI MASADAKİ EN KRİTİK BAŞLIKLARDAN
Diplomatik temasların en önemli başlıklarından birini Hürmüz Boğazı oluşturuyor. Ensari, Katar'ın boğazda seyrüsefer özgürlüğünün yeniden tesis edilmesine büyük önem verdiğini belirtirken Doha yönetimi daha önce de Hürmüz'de uluslararası hukuk çerçevesinde serbest seyrüseferin güvence altına alınması gerektiğini açıklamıştı.
İran'ın son barış önerisinde de Hürmüz Boğazı önemli bir pazarlık başlığı olarak yer alıyor. Reuters'a göre Tahran'ın önerisi, belirli şartların karşılanması halinde boğazın yeniden açılması karşılığında çatışmaların durdurulması, bazı İran varlıklarının serbest bırakılması ve yaptırımların hafifletilmesi gibi başlıkları içeriyor. Washington ile Tahran arasında henüz nihai bir uzlaşmaya varılmış değil.
KATAR'DAN İRAN'A KOMŞU ÜLKELER MESAJI
Ensari, İran ile Körfez ülkeleri arasındaki ilişkilerin geleceğine ilişkin değerlendirmelerde de bulunarak bölgesel diyaloğun güçlendirilmesi gerektiğini söyledi. Katar'ın yaklaşımının karşılıklı saldırmazlık, birlikte yaşama ve bölge ülkelerinin güvenliğini esas alan daha geniş bir güvenlik düzeninin oluşturulmasına dayandığını belirten Ensari, askeri tırmanmanın hiçbir taraf açısından kalıcı çözüm sağlamayacağını savundu.
Katar, İran ile yaşanan krizin başından bu yana diplomatik çözüm çağrısını sürdürüyor. Doha yönetimi ağustos ayında yaptığı açıklamada da krizin yalnızca bölge ülkeleri açısından değil küresel ekonomi açısından geniş sonuçları bulunduğunu belirtmiş ve gerilimin azaltılması için ABD ile İran'ın yeniden müzakere sürecine dönmesi gerektiğini vurgulamıştı.
HÜRMÜZ KRİZİ KÜRESEL EKONOMİYİ VURUYOR
Hürmüz Boğazı'ndaki aksaklıklar küresel enerji piyasalarında etkisini sürdürürken Katar da dünyanın en büyük sıvılaştırılmış doğal gaz ihracatçılarından biri olması nedeniyle gelişmeleri yakından takip ediyor. Savaş öncesinde dünya ham petrol ve LNG ticaretinin yaklaşık yüzde 20'sinin geçtiği Hürmüz'deki sorunlar, petrol ve doğal gaz sevkiyatlarında ciddi belirsizlik yaratmış durumda.
Brent petrol 29 Eylül'de varil başına 100 doların üzerinde işlem görürken piyasalarda ABD-İran görüşmelerinin sonucu yakından izleniyor. Bölgedeki petrol ihracatında bazı toparlanma işaretleri görülmesine rağmen Hürmüz ve Babülmendep gibi kritik geçiş noktalarındaki güvenlik riskleri enerji fiyatları üzerinde baskı oluşturmaya devam ediyor.
GAZZE VE BATI ŞERİA İÇİN DE MESAJ VERDİ
Ensari'nin açıklamalarında Filistin meselesi de önemli yer tuttu. Katar, Gazze'deki ateşkes sürecinin ilerletilmesi için Mısır ve ABD ile koordinasyonunu sürdürürken tarafların mevcut anlaşmalar kapsamındaki yükümlülüklerini yerine getirmesi gerektiğini savunuyor. Doha yönetimi, insani durumun iyileştirilmesi için ateşkes sürecinin korunmasını öncelikli başlıklardan biri olarak görüyor.
Batı Şeria konusunda ise Ensari, İsrail'in sahadaki mevcut durumu değiştirmeye yönelik uygulamalarına karşı çıktı. Katar Dışişleri Bakanlığı daha önce de Batı Şeria'daki statükoyu değiştirmeye yönelik İsrail adımlarının barış ve istikrar ihtimalini tehdit ettiğini belirterek uluslararası topluma daha güçlü bir tutum alma çağrısında bulunmuştu.
GÖZLER ABD'NİN İRAN'A VERECEĞİ YANITTA
Diplomatik sürecin bundan sonraki aşamasında en önemli başlıklardan biri Washington'ın İran tarafından sunulan önerilere vereceği yanıt olacak. İran yönetimi müzakereye açık olduğunu açıklarken ABD Başkanı Donald Trump, İran'ın son önerisine yönelik sert açıklamalarda bulundu; buna rağmen Amerikan tarafının arabulucularla temasları devam ediyor.
Katar ise tarafların pozisyonları arasındaki mesafeyi azaltarak yeni bir uzlaşma zemini oluşturmayı hedefliyor. Hürmüz Boğazı'nın yeniden tamamen güvenli hale gelmesi, çatışmaların sona erdirilmesi ve daha kapsamlı bir siyasi anlaşmaya ulaşılması aynı diplomatik sürecin en kritik başlıkları olarak öne çıkarken henüz tarafların üzerinde uzlaştığı nihai bir anlaşma bulunmuyor.
