Avrupa Birliği’nde Rusya’nın Ukrayna’ya karşı yürüttüğü savaş nedeniyle uygulanan bireysel yaptırımlar kritik bir aşamaya geldi. Yaklaşık 3 bin kişi ve kuruluşu kapsayan yaptırım listesinin yenilenmesi için 27 üye ülkenin tamamının onayı gerekirken, Rusya bağlantılı milyarderler Alisher Usmanov ve Mikhail Fridman’ın listeden çıkarılması talebi görüşmelerde anlaşmazlığa yol açtı.
Üye ülkelerin uzlaşmaya varamaması halinde mevcut bireysel yaptırım rejiminin süresinin sona ermesi riski bulunuyor. AB büyükelçileri, son tarihten önce anlaşma sağlamak amacıyla 22 Eylül’de Brüksel’de yeniden görüşmelere başladı.
YAKLAŞIK 3 BİN KİŞİ VE KURULUŞ İÇİN KRİTİK SAATLER
Tartışmanın merkezindeki yaptırım rejimi, Rusya’nın Ukrayna’ya yönelik savaşı nedeniyle listeye alınan kişi ve kuruluşları kapsıyor.
Bu kapsamda gerçek kişilere AB’ye giriş ve transit geçiş yasağı uygulanırken, kişi ve kuruluşların AB sınırları içerisindeki mal varlıkları donduruluyor. Ayrıca listede bulunanlara doğrudan veya dolaylı şekilde fon ve ekonomik kaynak sağlanması da yasaklanıyor.
Listenin yenilenmesi için AB üyesi 27 ülkenin oybirliği gerekiyor. Bu nedenle tek bir ülkenin itirazı dahi kararın çıkmasını engelleyebiliyor.
İKİ MİLYARDER ANLAŞMAZLIĞIN MERKEZİNDE
Görüşmelerdeki anlaşmazlığın odağında Rusya bağlantılı milyarderler Alisher Usmanov ile Mikhail Fridman bulunuyor.
Her iki isim de Rusya’nın Ukrayna’ya yönelik saldırılarının ardından 2022’de AB’nin yaptırım listesine alınmıştı. Görüşülen uzlaşma formülünde Usmanov ve Fridman’ın listeden çıkarılması, buna karşılık yaklaşık 3 bin diğer kişi ve kuruluşa yönelik yaptırımların üç yıl boyunca devam etmesi öneriliyor.
Ancak bu öneri bütün üye ülkelerden destek görmüş değil.
LETONYA FORMÜLE KARŞI ÇIKTI
Letonya Başbakanı Andris Kulbergs, Usmanov ve Fridman’a yönelik yaptırımların kaldırılması karşılığında diğer yaptırımların uzatılmasını öngören formülü kabul etmediklerini açıkladı.
Letonya’nın itirazının ardından AB’de uzlaşma yeniden belirsizliğe girdi. Baltık ülkeleri başta olmak üzere bazı üyeler, belirli kişilerin ulusal veya ikili diplomatik gerekçelerle yaptırım listesinden çıkarılmasının ilerleyen dönemde benzer taleplerin önünü açabileceği görüşünü savunuyor.
FRANSA USMANOV'UN ÇIKARILMASINI İSTİYOR
Reuters’ın Avrupalı diplomatlara dayandırdığı haberine göre Fransa, Alisher Usmanov’un yaptırım listesinden çıkarılmasını talep eden ülkeler arasında bulunuyor.
Diplomatik kaynaklar, Fransa’nın talebinin Azerbaycan’da tutulan iki Fransız vatandaşına ilişkin görüşmelerle bağlantılı olabileceğini ileri sürdü. Fransa ise talebini ulusal güvenlik gerekçeleriyle savundu. Azerbaycan tarafı, kendisine yöneltilen baskı iddialarını reddetti.
Fridman’ın listeden çıkarılmasına ilişkin tartışmada ise Lüksemburg’un adı öne çıkıyor. Fridman’ın Lüksemburg’a karşı yaklaşık 16 milyar dolarlık tazminat talebini içeren hukuki süreç yürüttüğü de bildiriliyor.
UZLAŞMA FORMÜLÜ 3 YILLIK YAPTIRIM ÖNGÖRÜYOR
Masadaki öneriye göre Usmanov ve Fridman yaptırım listesinden çıkarılırken, diğer yaklaşık 3 bin kişi ve kuruluşa yönelik tedbirler 36 ay boyunca devam edecek.
Bu formül, yaptırımların daha kısa sürelerle tekrar tekrar yenilenmesi yerine üç yıllık daha uzun bir dönem boyunca yürürlükte kalmasını öngörüyor.
Ancak kararın geçerli olabilmesi için 27 üye ülkenin tamamının onayı gerekiyor. Letonya’nın itirazı nedeniyle görüşmeler son saatlere kadar devam ediyor.
BÜTÜN RUSYA YAPTIRIMLARI SONA ERMEYECEK
AB’deki anlaşmazlık, Rusya’ya karşı uygulanan bütün yaptırımları kapsamıyor.
Ticaret, enerji, finans, çift kullanımlı teknolojiler ve Rus finans kuruluşlarına yönelik sektörel ekonomik yaptırımlar ayrı bir hukuki çerçevede uygulanıyor.
Avrupa Birliği Konseyi, söz konusu ekonomik yaptırımları 25 Haziran’da bir yıl daha uzatarak 31 Temmuz 2027’ye kadar yürürlükte tutma kararı aldı.
Bu nedenle bireysel yaptırım listesinin yenilenememesi halinde Rusya’ya yönelik genel ekonomik yaptırımlar ortadan kalkmayacak. Tartışma, yaptırım listesindeki kişi ve kuruluşlara uygulanan seyahat kısıtlamaları, mal varlığı dondurma tedbirleri ve fon sağlama yasaklarının devam edip etmeyeceği üzerinde yoğunlaşıyor.
GÖZLER BRÜKSEL'DEKİ SON GÖRÜŞMELERDE
AB büyükelçileri, yaptırım listesinin süresi dolmadan önce uzlaşmaya varabilmek amacıyla Brüksel’de yeniden masaya oturdu.
Görüşmelerden çıkacak karar, Usmanov ve Fridman’ın yaptırım listesindeki durumunu belirlemenin yanı sıra yaklaşık 3 bin kişi ve kuruluşa yönelik bireysel yaptırımların devam edip etmeyeceği açısından da önem taşıyor.
