Avrupa Komisyonu, Türkiye'nin de aralarında bulunduğu beş ülkeden gelen soğuk haddelenmiş yassı çelik ürünlerine kesin anti-damping vergisi uygulanmasına karar verdi. 16 Kasım'da duyurulan kararla Türk menşeli ürünler için yüzde 3 ile yüzde 7,8 arasında değişen ek vergi getirildi. Japonya, Hindistan, Vietnam ve Tayvan da önlemin kapsamına girdi.
Komisyon, bir yılı aşkın süren soruşturmanın sonunda beş ülkenin ürünlerini Avrupa Birliği (AB) pazarına normal değerinin altında kalan dampingli fiyatlarla sattığını tespit etti. Türkiye, vergi oranlarında beş ülke arasında en alt sırada yer aldı.
HANGİ ÜLKEYE NE KADAR VERGİ GELDİ?
Komisyonun açıkladığı nihai oranlar ülkelere göre şöyle sıralanıyor:
Japonya: Yüzde 27,9
Tayvan: Yüzde 20,7 ile yüzde 27 arası
Vietnam: Yüzde 16
Hindistan: Yüzde 9,5
Türkiye: Yüzde 3 ile yüzde 7,8 arası
Oranların aralık şeklinde verildiği Türkiye ve Tayvan'da vergi, şirketin soruşturmaya katılıp katılmamasına ve şirket bazında hesaplanan damping marjına göre değişiyor. Şirket bazındaki kesin oranlar, kararın AB Resmi Gazetesi'nde yayımlanacak uygulama tüzüğüyle netleşecek.
SORUŞTURMA NASIL İLERLEDİ?
Dosya, AB çelik üreticilerini temsil eden Avrupa Çelik Birliği'nin (EUROFER) şikayeti üzerine 18 Eylül 2025'te açıldı. Komisyon, 1 Temmuz 2024 ile 30 Haziran 2025 arasındaki ithalatı inceledi. Soruşturma süresince geçici vergi uygulanmadı. Aralık 2025'ten itibaren bu ürünlerin ithalatı kayıt altına alınsa da Komisyon, kesin verginin geriye dönük tahsil edilmemesine karar verdi.
Komisyonun bulgularına göre beş ülkeden yapılan ithalat 2022'ye kıyasla yüzde 28 artarak yaklaşık 1,69 milyon tona çıktı. Beş ülkenin AB pazarındaki payı da 2022'den soruşturma dönemine yüzde 16'dan yüzde 23'e yükseldi. Aynı dönemde ortalama ithalat fiyatı yüzde 34 düşerek ton başına 695 euroya indi. AB'li üreticilerin satışları yüzde 15 azalırken pazar payları yüzde 70'ten yüzde 66'ya geriledi.
Karar, AB ticaret savunmasında bir ilk olarak da kayıtlara geçti. Komisyon ilk kez bazı ülkelerde "özel piyasa koşulu" tespit etti. Hindistan'da hükümet önlemlerinin girdi olarak kullanılan demir cevherinin iç fiyatını etkilediği, Tayvan'da ise Çin'deki kapasite fazlasının iç fiyatları aşağı çektiği belirlendi. Bu tespitler, Komisyon'a normal değeri iç satış fiyatları yerine kendi hesabıyla oluşturma imkanı verdi.
TÜRK İHRACATÇININ YÜKÜ NE KADAR?
Komisyon'un 16 Kasım'da paylaştığı verilere göre AB, soğuk haddelenmiş yassı çelikte Türkiye'den 240 milyon euroluk ithalat yapıyor. Diğer ülkelerde bu tutar Tayvan için 345 milyon, Hindistan için 282 milyon, Japonya için 180 milyon, Vietnam için 125 milyon euro düzeyinde. Beş ülkenin toplamı yaklaşık 1 milyar 172 milyon euroya ulaşıyor. Türkiye bu toplamın yaklaşık yüzde 20,5'ini karşılıyor.
Ticaret hacminin değişmemesi halinde yüzde 3'lük oran Türk ürünlerine yılda yaklaşık 7,2 milyon euro, yüzde 7,8'lik oran ise 18,7 milyon euro ek gümrük yükü anlamına geliyor. Oranın düşük kalması, Türk üreticilerin Japon ve Tayvanlı rakiplerine göre fiyat avantajını koruyabileceğine işaret ediyor.
Soruşturma sürecinde taraflara iletilen taslak bildirimde Borçelik için yüzde 9,7, Tatmetal için yüzde 5,6 ve işbirliği yapan diğer Türk üreticiler için yüzde 7,3 oran önerilmişti. Komisyon'un açıkladığı nihai aralık, bu oranların aşağı çekildiğine işaret ediyor.
SOĞUK HADDELENMİŞ YASSI ÇELİK NEREDE KULLANILIYOR?
Soğuk haddelenmiş yassı çelik, sıcak haddelenmiş rulonun oda sıcaklığında yeniden haddeden geçirilmesiyle elde ediliyor. Bu işlem, çeliği daha ince, daha pürüzsüz yüzeyli ve ölçüleri daha hassas hale getiriyor.
Ürün otomotiv gövde parçalarından beyaz eşyaya, metal mobilyadan boru ve profile kadar geniş bir alanda kullanılıyor. Galvanizli ve boyalı sac üretiminde de temel girdi olarak işleniyor. AB'de bu ürünlerin pazar büyüklüğü yaklaşık 23,2 milyar euro düzeyinde. Üretim 12 üye ülkede yapılıyor, sektör 8 bin 600'den fazla kişiye istihdam sağlıyor.
AB PAZARINDA ÇELİKTE KAYIP BÜYÜYOR
Yeni vergi, AB pazarında zaten gerileyen Türk çelik ihracatı için ek bir baskı unsuru oldu. Türkiye Çelik Üreticileri Derneği (TÇÜD) Genel Sekreteri Veysel Yayan, ekim sonunda yaptığı açıklamada AB'ye yönelik çelik ihracatının Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması ve kota uygulamaları nedeniyle yüzde 23 azaldığını bildirmişti. TÇÜD'e göre AB pazarındaki kayıp yaklaşık 1,1 milyon ton oldu, ihracat 3,7 milyon tona indi.
Türk çelik üreticileri kaybı ABD, İngiltere ve Latin Amerika gibi pazarlara yönelerek telafi etmeye çalışıyor. TÇÜD ise bu pazarlardaki artışın Avrupa'daki kaybı kısa vadede karşılamasının zor olduğunu değerlendiriyor. Anti-damping vergisi, karbon düzenlemesi ve kotalarla birlikte AB'nin Türk çelik ihracatına yönelik engellerine üçüncü bir katman ekledi.



