Petrol piyasasında haftanın ilk işlem gününde satıcılar öne geçti. Brent petrolün spot fiyatı 16 Kasım Pazartesi günü yüzde 2'nin üzerinde değer kaybetti. Fiyatları aşağı çeken iki temel başlık, Körfez'den yapılan sevkiyatların hızla normale dönmesi ve dünyanın en büyük ham petrol alıcısı Çin'den gelen zayıf talep sinyalleri oldu.

Uluslararası piyasalarda vadeli kontratlar daha sınırlı bir geri çekilme yaşadı. Reuters verilerine göre Brent'in vadeli varil fiyatı 16 Kasım'da TSİ 14.14 itibarıyla yüzde 0,5 düşüşle 95,32 dolara, ABD'nin referans petrolü WTI ise yüzde 0,3 kayıpla 88,29 dolara indi.
HÜRMÜZ'DEN AKIŞ SAVAŞ ÖNCESİNE YAKLAŞTI
ABD ve İsrail ile İran arasındaki savaşın başlamasıyla küresel petrol ticaretinin can damarı olan Hürmüz Boğazı'nda sevkiyatlar sert biçimde daralmıştı. Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) verilerine göre boğazdan 2025 yılında günde ortalama 15 milyon varil ham petrol geçiyordu.
Gemi takip şirketi Vortexa'nın verileri, ekim ayında Basra Körfezi'nden çıkan ham petrol ve kondensat akışının savaş öncesi düzeyin yaklaşık yüzde 86'sına ulaştığını gösteriyor. Akaryakıt gibi rafine ürün ihracatı ise ekimde savaş öncesinin halen yarısı civarında seyrediyor. Ham petroldeki toparlanma, piyasanın aylardır fiyatlara eklediği arz kesintisi priminin erimesine yol açıyor.
IEA AÇIK BEKLENTİSİNİ FAZLAYA ÇEVİRDİ
Satış baskısının arkasındaki en önemli veri, IEA'nın 13 Kasım Cuma günü yayımladığı aylık petrol piyasası raporu oldu. Ajans daha önce yılın son çeyreği için arz açığı öngörüyordu. Yeni raporda ise tahmin tersine döndü:
Dördüncü çeyrekte küresel arzın günlük 105 milyon varile ulaşması bekleniyor.
Arz miktarı, öngörülen talebin günde 1,7 milyon varil üzerinde kalacak.
Mart ayında taahhüt edilen rekor stok salımından şubat sonuna kadar 71 milyon varil piyasaya ulaşacak. Bu miktarın 15 milyon varili dizelden oluşuyor.
IEA'ya göre Orta Doğu ihracatı küresel talepten daha hızlı toparlandığı için piyasa yeniden arz fazlası dönemine giriyor.
ÇİN'DE RAFİNERİLER YAVAŞLADI
Talep tarafındaki kaygıyı Çin Ulusal İstatistik Bürosu'nun verileri büyüttü. Ülkede ekim ayında işlenen ham petrol miktarı eylüle göre yüzde 2, geçen yılın aynı ayına göre ise yüzde 8,1 azaldı.
Reuters'ın resmi verilere dayanan hesabına göre Çin'in ham petrol stokları ekimde günde 492 bin varil arttı. Rafinerilerin daha az petrol işlerken stok biriktirmesi, Çin'in ithalatı sürdürse bile bu petrolün bir kısmını hemen tüketmediği anlamına geliyor. Piyasa açısından bu tablo, Çin talebinin önümüzdeki aylarda fiyatları destekleme gücünün sınırlı kalabileceğine işaret ediyor.
GOLDMAN SACHS 2027 İÇİN 78 DOLAR DİYOR
ABD'li yatırım bankası Goldman Sachs da hafta sonu paylaştığı notta arz fazlası senaryosunu öne çıkardı. Banka, 2027'de küresel arzın talebi günde 2 milyon varil aşabileceğini hesaplıyor. Goldman'ın tahminine göre Brent 2027 yılını ortalama 88 dolardan tamamlayacak, yıl sonunda ise 78 dolara gerileyecek.
Bankanın tahmininde Körfez üretimini destekleyen gelişmeler de yer alıyor. Gemiden gemiye aktarımlar ile yeni boru hatları bunların başında geliyor. Birleşik Arap Emirlikleri'nin 2027'de devreye girmesi beklenen ikinci Fujairah boru hattı, ülkenin ham petrolünü Hürmüz'e uğramadan ihraç etmesine imkan tanıyacak. Goldman, sevkiyatlarda yeni aksamalar yaşanması halinde fiyatların tahminin üzerine çıkabileceği uyarısını da yaptı.
TANKER OLAYLARI RİSKİ CANLI TUTUYOR
Düşüşü sınırlayan gelişmeler ise yine Hürmüz'den geldi. İran Devrim Muhafızları Ordusu, 16 Kasım'da boğazda iki tankerin mayına çarparak infilak ettiğini açıkladı. Devrim Muhafızları'na göre pazar ve pazartesi günleri benzer olaylarda toplam altı tanker alev aldı. Reuters, bu açıklamaların bağımsız olarak doğrulanamadığını bildirdi.
KCM Trade analisti Tim Waterer, savaşın başlamasından bu yana yatırımcıların ilk kez kalıcı arz sıkıntısı yerine arz fazlası ihtimalini fiyatlamaya başladığını değerlendirdi. BMI analistleri ise OPEC+ ihracatındaki toparlanmanın kırılgan olduğunu belirtti. BMI'a göre Washington ile Tahran bir uzlaşmaya varana kadar üretim ve ihracattaki fiziki kısıtlar ile jeopolitik risk primindeki dalgalanmalar fiyatları yönlendirmeyi sürdürecek.
BRENT BU AY NASIL BİR SEYİR İZLEDİ?
Brent son iki haftada savaş döneminin en sert düşüşlerinden birini yaşadı. Fiyatların seyrinde öne çıkan duraklar şöyle:
30 Ekim: Brent varil başına 113,43 dolardan kapandı.
4 Kasım: ABD ara seçimlerinde Demokratların Kongre'nin iki kanadında da çoğunluğu kazanması, İran savaşında gerilimin azalacağı beklentisini artırdı. Brent gün içinde yaklaşık yüzde 9 düştü.
5 Kasım: Fiyat dördüncü günde de gerileyerek 93,65 dolara indi. Brent, 30 Ekim kapanışına göre dört işlem gününde yaklaşık 20 dolar kaybetti.
6 Kasım: Brent haftayı 98,32 dolardan kapattı. Reuters'a göre 2020'den bu yana en büyük haftalık düşüş yaşandı.
16 Kasım: IEA'nın arz fazlası tahmini ile Çin verileri, fiyatı 95 dolar bandında baskı altında tuttu.
SPOT VE VADELİ FİYAT NEDEN FARKLI HAREKET EDİYOR?
Spot fiyat, hemen teslim edilecek fiziki petrol kargolarının bedelini gösteriyor. Vadeli fiyat ise ileri bir tarihte teslim edilecek petrol için bugünden üzerinde anlaşılan tutarı yansıtıyor. Körfez'den gelen kargoların artması, en hızlı biçimde fiziki piyasada hissediliyor. Bu nedenle sevkiyat haberlerine spot fiyat vadeli kontratlardan daha sert tepki verebiliyor.
Türkiye gibi enerjide dışa bağımlı ekonomiler açısından petroldeki gerileme, ithalat faturasını hafifletme potansiyeli taşıyor. Rafine ürün fiyatları ile kur hareketleri de hesaba katıldığında, ham petroldeki düşüş pompaya belli bir gecikmeyle yansıyor.



