Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM) Büyük Dairesi, 2017 yılından bu yana cezaevinde bulunan iş insanı ve sivil toplum aktivisti Osman Kavala hakkında önemli bir karara imza attı. “Kavala/Türkiye (No. 2)” başlıklı davada kararını açıklayan Mahkeme, Kavala’nın tutukluluğu ve mahkûmiyeti sürecinde Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin (AİHS) birden fazla maddesinin ihlal edildiğine hükmetti.
Strazburg’daki İnsan Hakları Binası’nda gerçekleştirilen açık oturumda açıklanan kararda, Kavala’nın “mümkün olan en kısa sürede serbest bırakılması gerektiği” vurgulandı. Böylece AİHM, Kavala’nın özgürlüğüne ilişkin daha önceki değerlendirmelerinin ardından bir kez daha serbest bırakılması yönünde karar vermiş oldu.
AİHM ALTİ AYRI HAK İHLALİ TESPİT ETTİ
T24'ten Can Öztürk'ün haberine göre, Büyük Daire tarafından yapılan değerlendirmede Türkiye’nin, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi kapsamında güvence altına alınan çeşitli hakları ihlal ettiği belirtildi.
Mahkeme üyeleri 2'ye karşı 15 oyla, AİHS’nin insanlık dışı ve aşağılayıcı muamele yasağını düzenleyen 3’üncü maddesi ile özgürlük ve güvenlik hakkını düzenleyen 5’inci maddesinin ihlal edildiğine karar verdi.
Kararda ayrıca adil yargılanma hakkı, ifade özgürlüğü ile toplantı ve örgütlenme özgürlüğüne ilişkin maddelerin de ihlal edildiği belirtildi. AİHM, sözleşmedeki haklara getirilen kısıtlamaların amacı dışında kullanılmasını yasaklayan 18’inci madde bakımından da ihlal tespitinde bulundu.
Büyük Daire, Kavala’nın başvurusuna ilişkin duruşmayı 25 Mart 2026'da Strazburg’da gerçekleştirmiş ve tarafların görüşlerini dinlemişti.
KAVALA'NIN TUTUKLULUĞU VE MAHKÛMİYETİ SÖZLEŞMEYE AYKIRI BULUNDU
AİHM kararında, Osman Kavala’nın tutukluluğu ile mahkûmiyetinin Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’ne aykırı olduğu değerlendirmesine yer verildi.
Mahkeme, Kavala hakkında uygulanan tedbirlerin yalnızca hukuki amaçlarla açıklanamayacağını, bu tedbirlerin Kavala’yı susturmak gibi ikincil bir amaç taşıdığını belirtti.
Kararda ayrıca Türkiye’de Osman Kavala’ya yönelik yargılamanın, siyasi muhalifler, insan hakları savunucuları ve gazetecilerin geniş yorumlanan ceza hükümleri üzerinden tutuklanması ve yargılanması sürecinin bir parçası olarak değerlendirildiği ifade edildi.
AİHM, özellikle siyasi açıdan hassas davalarda yürütme organının yargı kararları üzerinde etkili olmasını kolaylaştıran yapısal eksikliklere de dikkat çekti.
TÜRKİYE'YE TAZMİNAT VE YARGILAMA MASRAFI YÜKÜMLÜLÜĞÜ
Kararda Türkiye’nin yalnızca ihlal tespitleriyle karşı karşıya kalmadığı, aynı zamanda maddi bir ödeme yükümlülüğü de bulunduğu belirtildi.
AİHM, Türkiye’nin Osman Kavala’ya 70 bin euro manevi tazminat ödemesine hükmetti. Bunun yanı sıra yaklaşık 43 bin euroluk yargılama masrafının da Türkiye tarafından karşılanmasına karar verildi.
Mahkeme, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin 46’ncı maddesine de dikkat çekerek taraf devletlerin AİHM’nin kesinleşmiş kararlarına uymakla yükümlü olduğunu hatırlattı.
Kararın gerekliliklerinin tam, etkili ve süratli biçimde yerine getirilmesi gerektiği vurgulanırken, Kavala’nın serbest bırakılması yönündeki hüküm kararın en dikkat çekici unsurlarından biri oldu.
