Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev, Türkmenistan’ın Türkmenbaşı kentindeki Avaza Kompleksi’nde düzenlenen Azerbaycan ve Orta Asya Devlet Başkanları 8. İstişare Toplantısı’nda bölgesel ekonomik ve siyasi iş birliğine ilişkin kapsamlı açıklamalarda bulundu.
Aliyev’in konuşmasında Azerbaycan-Türkmenistan ilişkilerinden Orta Asya ile büyüyen ticarete, ortak yatırım fonlarından Hazar üzerinden ulaştırma bağlantılarına ve yenilenebilir enerji projelerine kadar birçok başlık öne çıktı.
Toplantıda Aliyev’in yanı sıra Orta Asya ülkelerinin devlet başkanları da bölgesel iş birliğinin geleceğine ilişkin değerlendirmelerde bulundu.
AZERBAYCAN-TÜRKMENİSTAN HATTINDA YOĞUN DİPLOMASİ
Aliyev konuşmasında, Azerbaycan ile Türkmenistan arasındaki ilişkilerin son yıllarda dinamik biçimde geliştiğini belirtti.
İki ülke arasındaki siyasi temasların yoğunluğuna dikkat çeken Aliyev, yalnızca geçen yıldan bu yana beş üst düzey ziyaret gerçekleştirildiğini söyledi. Azerbaycan Cumhurbaşkanı, söz konusu diplomasi trafiğinin iki ülkenin ilişkileri daha da güçlendirme konusundaki karşılıklı iradesini ortaya koyduğunu ifade etti.
Aliyev ayrıca Türkmenistan Halk Maslahatı Başkanı Gurbangulu Berdimuhamedov’un girişimiyle Fuzuli’de inşa edilen camiye dikkat çekti. Geçen yıl temeli birlikte atılan camiyi, iki halk arasındaki dostluğun ve manevi yakınlığın sembollerinden biri olarak değerlendirdi.
ORTA ASYA İLE İLİŞKİLER HIZLA GENİŞLEDİ
Azerbaycan Cumhurbaşkanı, son yıllarda ülkesinin Orta Asya devletleriyle ilişkilerinin önemli ölçüde genişlediğini vurguladı.
Siyasi ilişkilerin yüksek seviyede bulunduğunu belirten Aliyev, karşılıklı üst düzey ziyaretlerin artık düzenli hale geldiğini söyledi.
Ekonomik ve ticari iş birliğinin de aynı doğrultuda ilerlediğine işaret eden Aliyev, karşılıklı yatırımların arttığını ve ortak projelerin hayata geçirildiğini belirtti.
Azerbaycan’ın Orta Asya Devlet Başkanları İstişare Toplantıları formatına dahil olması da Bakü’nün bölgeyle geliştirdiği siyasi, ekonomik, enerji ve ulaştırma bağlarının yeni bir kurumsal aşamaya geçtiğini gösteriyor.
TİCARET HACMİ YÜZDE 50’DEN FAZLA ARTTI
Aliyev’in konuşmasının en dikkat çeken bölümlerinden biri ekonomik verilere ilişkin oldu.
Azerbaycan Cumhurbaşkanı, ülkesinin Orta Asya devletleriyle ticaret hacminin geçen yıl yüzde 50’den fazla arttığını açıkladı.
Azerbaycan’da bugün Orta Asya ülkelerinden gelen sermayeyle kurulmuş 400’den fazla şirketin aktif olarak faaliyet gösterdiğini belirten Aliyev, Kazakistan, Özbekistan ve Kırgızistan ile son yıllarda ortak yatırım fonları oluşturulduğunu söyledi.
Bu fonların her birinin sermayesinin yüz milyonlarca dolara ulaştığını ifade eden Aliyev, söz konusu kaynakların yeni üretim tesisleri ve ortak sanayi projeleri için daha aktif kullanılması gerektiğini vurguladı.
“SADECE TİCARET DEĞİL, BİRLİKTE ÜRETMELİYİZ”
Aliyev, Azerbaycan ile Orta Asya ülkeleri arasındaki ekonomik modelin yalnızca karşılıklı mal alışverişine dayanmaması gerektiği mesajını verdi.
Ortak yatırım fonlarının yeni projelerde kullanılmasını isteyen Aliyev, ülkelerin birlikte yatırım yapması, üretmesi ve üçüncü ülke pazarlarına ortak şekilde açılması gerektiğini belirtti.
Bu yaklaşımın hayata geçirilmesi halinde Azerbaycan ile Orta Asya arasındaki ekonomik ilişkilerin ticaretten daha kapsamlı bir sanayi ve yatırım ortaklığına dönüşmesi hedefleniyor.
HAZAR DENİZİ ULAŞTIRMANIN MERKEZİNDE
Aliyev’in üzerinde durduğu bir diğer önemli başlık ise ulaştırma oldu.
Azerbaycan Cumhurbaşkanı, ulaştırmayı Orta Asya devletleri ile Azerbaycan arasındaki iş birliğinin temel alanlarından biri olarak gösterdi.
Hazar Denizi’nin ülkeler arasındaki ulaştırma bağlantılarında giderek daha büyük rol oynadığını belirten Aliyev, Hazar’ın her iki kıyısında oluşturulan altyapının Orta Asya’yı Azerbaycan’a ve buradan uluslararası pazarlara bağlamak açısından kritik olduğunu ifade etti.
Aliyev, ortak hedefin mevcut güzergahları daha verimli ve rekabetçi hale getirmek olduğunu vurguladı.
Bu kapsamda Hazar geçişli güzergahların geliştirilmesi, Orta Koridor’un taşıma kapasitesinin artırılması ve Avrupa-Asya ticaretinde bölge ülkelerinin rolünün güçlendirilmesi önümüzdeki dönemin temel başlıkları arasında yer alıyor.
ORTA ASYA PETROLÜ AZERBAYCAN ÜZERİNDEN TAŞINIYOR
Enerji alanındaki iş birliği de Aliyev’in Avaza konuşmasının önemli bölümlerinden birini oluşturdu.
Aliyev, Azerbaycan’ın Orta Asya’daki enerji kaynaklarının uluslararası pazarlara ulaştırılmasında önemli transit ülkelerden biri olduğunu söyledi.
Türkmenistan ve Kazakistan petrolünün Azerbaycan üzerinden taşındığını hatırlatan Aliyev, bu taşımaların hacminin arttığını belirtti.
Azerbaycan’ın mevcut enerji altyapısı, Hazar’ın doğusundaki üreticilerin kaynaklarını batı pazarlarına ulaştırabilecek alternatif güzergahlar açısından stratejik önem taşıyor.
AZERBAYCAN, KAZAKİSTAN VE ÖZBEKİSTAN’DAN YEŞİL ENERJİ KORİDORU
Aliyev, geleneksel enerji kaynaklarının yanı sıra yenilenebilir enerji alanında da bölgesel ortaklığın büyüdüğünü açıkladı.
Azerbaycan’ın Kazakistan ve Özbekistan ile birlikte yeşil enerji koridoru kurulması üzerinde çalıştığını belirten Aliyev, yenilenebilir enerji alanındaki iş birliğinin sürekli genişlediğini söyledi.
Planlanan koridorun Orta Asya’daki yenilenebilir enerji potansiyelinin Hazar üzerinden Azerbaycan’a ve buradan daha geniş pazarlara aktarılmasına yönelik uzun vadeli enerji bağlantılarının temelini oluşturması bekleniyor.
Aliyev’in Avaza’daki mesajları, Azerbaycan ile Orta Asya arasındaki ilişkilerin yalnızca siyasi yakınlıktan ibaret kalmayarak ticaret, yatırım, üretim, ulaştırma ve enerji alanlarında birbirine bağlı yeni bir bölgesel ortaklık modeline dönüştürülmek istendiğini ortaya koydu.
