Ankara’nın Altındağ ilçesinde, Ulus’taki İtfaiye Meydanı yakınlarında bulunan Karyağdı Hatun Türbesi, yüzyıllardır anlatılan “ağustosta yağan kar” efsanesiyle tanınıyor. Halk arasında hamilelik döneminde ağustos ayında kar aşeren genç bir kadının hikâyesiyle ilişkilendirilen türbenin geçmişi ise tarihî belgelerde farklı izler taşıyor.
Kültür ve Turizm Bakanlığı envanterinde yapının tarihi 1577-1578 (Hicri 985) olarak belirtiliyor. Sekizgen planlı, taş ve tuğla örgülü türbenin kitabesinde ise kar efsanesini doğrulayan herhangi bir ifade bulunmuyor.
KİTABEDE KAR EFSANESİNE DAİR İZ YOK
Türbenin taş kitabesinde, hayatını kaybeden genç bir kadının ardından duyulan üzüntüyü anlatan dizeler yer alıyor. “Ah! Vaveyla ki cellad felek / Hâke saldı bu gül-i nazikteri” ifadeleriyle vefat eden kadın narin bir güle benzetiliyor. Kitabede kadının açık adı belirtilmediği gibi, ağustos ayında kar yağdığına veya kadının kar aşerdiğine ilişkin bir anlatım da bulunmuyor. Bu nedenle “Karyağdı” adının yapıya zaman içinde halk tarafından verilmiş olabileceği değerlendiriliyor.
TÜRBENİN TARİHİNE İLİŞKİN FARKLI KAYITLAR VAR
Türbenin tarihlendirilmesinde bazı resmî kaynaklarda farklı bilgiler bulunuyor. Kültür Portalı'ndaki bir kayıtta yapım yılı 1477 olarak verilirken, başka bir kayıtta 1577-1578 tarihleri kullanılıyor. Hicri 985 yılının miladi takvimde 1577-1578 dönemine karşılık gelmesi, 1477 tarihinin ve 15'inci yüzyıl vurgusunun ayrıca değerlendirilmesini gerektiriyor. 
EFSANENİN YAZILI KAYITLARI 20'NCİ YÜZYILA UZANIYOR
Türk Tarih Kurumu Kütüphanesi arşivlerinde bulunan 20 Mayıs 1942 tarihli rölöve kaydında yapı, “Karyağdı” adıyla anılıyor. Efsanenin yazılı anlatımına ilişkin izler ise 1950'li yıllara uzanıyor. Araştırmacı Hikmet Tanyu, 1961 yılında yayımladığı çalışmasında Nezihe Araz'ın 3 Kasım 1956'da Havadis gazetesinde yayımlanan “Anadolu Evliyaları, Karyağdı Hatun” tefrikasına kaynak olarak yer veriyor. Hikâyenin bu tarihlerden önce bölgede sözlü olarak anlatıldığı belirtiliyor.
KARYAĞDI HATUN EFSANESİ OPERAYA DA KONU OLDU
Karyağdı Hatun hikâyesi zamanla sanat dünyasına da taşındı. Nezihe Araz'ın kaleme aldığı metin, 1983 yılında Okan Demiriş tarafından üç perdelik opera olarak bestelendi. Eserin dünya prömiyeri 21 Aralık 1985'te İstanbul Devlet Opera ve Balesi tarafından gerçekleştirildi. Operadaki Yazgülü ve Canali karakterleri ise tarihî kişilikler değil, eserin kurgusal karakterleri olarak yer aldı. Yapıt, 15 Aralık 2012'de Ankara Devlet Opera ve Balesi tarafından da sahnelendi.
Bugün Karyağdı Hatun Türbesi, tarihî kitabesi ile halk arasında anlatılan efsanenin kesiştiği noktalardan biri olarak Ankara'nın kültürel mirasındaki yerini koruyor.
